MBh, 7, 43
Select a line for its word-by-word analysis.
सुघोरम् अभवद् युद्धं त्वदीयानां परैः सह ॥ (१।३)
sughoram abhavad yuddhaṃ tvadīyānāṃ paraiḥ saha ||
प्रविश्य त्वार्जुनिः सेनां सत्यसंधो दुरासदाम् । (२।१)
praviśya tvārjuniḥ senāṃ satyasaṃdho durāsadām |
यथाप्रधानाः सौभद्रम् अभ्ययुः कुरुसत्तमाः ॥ (३।२)
yathāpradhānāḥ saubhadram abhyayuḥ kurusattamāḥ ||
रथव्रजेन संरुद्धस्तैर् अमित्रैर् अथार्जुनिः । (५।१)
rathavrajena saṃruddhastair amitrair athārjuniḥ |
तस्य विव्याध बलवाञ् शरैर् अश्वान् अजिह्मगैः । (६।१)
tasya vivyādha balavāñ śarair aśvān ajihmagaiḥ |
वातायमानैर् अथ तैर् अश्वैर् अपहृतो रणात् ॥ (६।२)
vātāyamānair atha tair aśvair apahṛto raṇāt ||
रथव्रजास्ततो हृष्टाः साधु साध्विति चुक्रुशुः ॥ (७।२)
rathavrajāstato hṛṣṭāḥ sādhu sādhviti cukruśuḥ ||
तं सिंहम् इव संक्रुद्धं प्रमथ्नन्तं शरैर् अरीन् । (८।१)
taṃ siṃham iva saṃkruddhaṃ pramathnantaṃ śarair arīn |
आराद् आयान्तम् अभ्येत्य वसातीयो ऽभ्ययाद् द्रुतम् ॥ (८।२)
ārād āyāntam abhyetya vasātīyo 'bhyayād drutam ||
सो ऽभिमन्युं शरैः षष्ट्या रुक्मपुङ्खैर् अवाकिरत् । (९।१)
so 'bhimanyuṃ śaraiḥ ṣaṣṭyā rukmapuṅkhair avākirat |
अब्रवीच्च न मे जीवञ् जीवतो युधि मोक्ष्यसे ॥ (९।२)
abravīcca na me jīvañ jīvato yudhi mokṣyase ||
विव्याध हृदि सौभद्रः स पपात व्यसुः क्षितौ ॥ (१०।२)
vivyādha hṛdi saubhadraḥ sa papāta vyasuḥ kṣitau ||
वसात्यं निहतं दृष्ट्वा क्रुद्धाः क्षत्रियपुंगवाः । (११।१)
vasātyaṃ nihataṃ dṛṣṭvā kruddhāḥ kṣatriyapuṃgavāḥ |
परिवव्रुस्तदा राजंस्तव पौत्रं जिघांसवः ॥ (११।२)
parivavrustadā rājaṃstava pautraṃ jighāṃsavaḥ ||
तद् युद्धम् अभवद् रौद्रं सौभद्रस्यारिभिः सह ॥ (१२।२)
tad yuddham abhavad raudraṃ saubhadrasyāribhiḥ saha ||
तेषां शरान् सेष्वसनाञ् शरीराणि शिरांसि च । (१३।१)
teṣāṃ śarān seṣvasanāñ śarīrāṇi śirāṃsi ca |
सकुण्डलानि स्रग्वीणि क्रुद्धश्चिछेद फाल्गुनिः ॥ (१३।२)
sakuṇḍalāni sragvīṇi kruddhaścicheda phālguniḥ ||
सखड्गाः साङ्गुलित्राणाः सपट्टिशपरश्वधाः । (१४।१)
sakhaḍgāḥ sāṅgulitrāṇāḥ sapaṭṭiśaparaśvadhāḥ |
स्रग्भिर् आभरणैर् वस्त्रैः पतितैश्च महाध्वजैः । (१५।१)
sragbhir ābharaṇair vastraiḥ patitaiśca mahādhvajaiḥ |
वर्मभिश्चर्मभिर् हारैर् मुकुटैश्छत्रचामरैः ॥ (१५।२)
varmabhiścarmabhir hārair mukuṭaiśchatracāmaraiḥ ||
अपस्करैर् अधिष्ठानैर् ईषादण्डकबन्धुरैः । (१६।१)
apaskarair adhiṣṭhānair īṣādaṇḍakabandhuraiḥ |
अक्षैर् विमथितैश्चक्रैर् भग्नैश्च बहुधा युगैः ॥ (१६।२)
akṣair vimathitaiścakrair bhagnaiśca bahudhā yugaiḥ ||
रथैश्च भग्नैर् नागैश्च हतैः कीर्णाभवन्मही ॥ (१७।२)
rathaiśca bhagnair nāgaiśca hataiḥ kīrṇābhavanmahī ||
निहतैः क्षत्रियैः शूरैर् नानाजनपदेश्वरैः । (१८।१)
nihataiḥ kṣatriyaiḥ śūrair nānājanapadeśvaraiḥ |
जयगृद्धैर् वृता भूमिर् दारुणा समपद्यत ॥ (१८।२)
jayagṛddhair vṛtā bhūmir dāruṇā samapadyata ||
रणे ऽभिमन्योः क्रुद्धस्य रूपम् अन्तरधीयत ॥ (१९।२)
raṇe 'bhimanyoḥ kruddhasya rūpam antaradhīyata ||
काञ्चनं यद् यद् अस्यासीद् वर्म चाभरणानि च । (२०।१)
kāñcanaṃ yad yad asyāsīd varma cābharaṇāni ca |
तं तदा नाशकत् कश्चिच्चक्षुर्भ्याम् अभिवीक्षितुम् । (२१।१)
taṃ tadā nāśakat kaściccakṣurbhyām abhivīkṣitum |
आददानं शरैर् योधान्मध्ये सूर्यम् इव स्थितम् ॥ (२१।२)
ādadānaṃ śarair yodhānmadhye sūryam iva sthitam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.