महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 103

401 of 1995 · 41 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

लोमश उवाच । (१।१)

lomaśa uvāca

1.2१.२

समुद्रं स समासाद्य वारुणिर् भगवान् ऋषिः । (१।२)

samudraṃ sa samāsādya vāruṇir bhagavān ṛṣiḥ |

1.3१.३

उवाच सहितान् देवान् ऋषींश् चैव समागतान् ॥ (१।३)

uvāca sahitān devān ṛṣīṃś caiva samāgatān ||

2.1२.१

एष लोकहितार्थं वै पिबामि वरुणालयम् । (२।१)

eṣa lokahitārthaṃ vai pibāmi varuṇālayam |

2.2२.२

भवद्भिर् यद् अनुष्ठेयं तच्छीघ्रं संविधीयताम् ॥ (२।२)

bhavadbhir yad anuṣṭheyaṃ tacchīghraṃ saṃvidhīyatām ||

3.1३.१

एतावद् उक्त्वा वचनं मैत्रावरुणिर् अच्युतः । (३।१)

etāvad uktvā vacanaṃ maitrāvaruṇir acyutaḥ |

3.2३.२

समुद्रम् अपिबत् क्रुद्धः सर्वलोकस्य पश्यतः ॥ (३।२)

samudram apibat kruddhaḥ sarvalokasya paśyataḥ ||

4.1४.१

पीयमानं समुद्रं तु दृष्ट्वा देवाः सवासवाः । (४।१)

pīyamānaṃ samudraṃ tu dṛṣṭvā devāḥ savāsavāḥ |

4.2४.२

विस्मयं परमं जग्मुः स्तुतिभिश् चाप्यपूजयन् ॥ (४।२)

vismayaṃ paramaṃ jagmuḥ stutibhiś cāpyapūjayan ||

5.1५.१

त्वं नस् त्राता विधाता च लोकानां लोकभावनः । (५।१)

tvaṃ nas trātā vidhātā ca lokānāṃ lokabhāvanaḥ |

5.2५.२

त्वत्प्रसादात् समुच्छेदं न गच्छेत् सामरं जगत् ॥ (५।२)

tvatprasādāt samucchedaṃ na gacchet sāmaraṃ jagat ||

6.1६.१

सम्पूज्यमानस् त्रिदशैर् महात्मा गन्धर्वतूर्येषु नदत्सु सर्वशः । (६।१)

sampūjyamānas tridaśair mahātmā gandharvatūryeṣu nadatsu sarvaśaḥ |

6.2६.२

दिव्यैश् च पुष्पैर् अवकीर्यमाणो महार्णवं निःसलिलं चकार ॥ (६।२)

divyaiś ca puṣpair avakīryamāṇo mahārṇavaṃ niḥsalilaṃ cakāra ||

7.1७.१

दृष्ट्वा कृतं निःसलिलं महार्णवं सुराः समस्ताः परमप्रहृष्टाः । (७।१)

dṛṣṭvā kṛtaṃ niḥsalilaṃ mahārṇavaṃ surāḥ samastāḥ paramaprahṛṣṭāḥ |

7.2७.२

प्रगृह्य दिव्यानि वरायुधानि तान् दानवाञ्जघ्नुर् अदीनसत्त्वाः ॥ (७।२)

pragṛhya divyāni varāyudhāni tān dānavāñjaghnur adīnasattvāḥ ||

8.1८.१

ते वध्यमानास् त्रिदशैर् महात्मभिर् महाबलैर् वेगिभिर् उन्नदद्भिः । (८।१)

te vadhyamānās tridaśair mahātmabhir mahābalair vegibhir unnadadbhiḥ |

8.2८.२

न सेहिरे वेगवतां महात्मनां वेगं तदा धारयितुं दिवौकसाम् ॥ (८।२)

na sehire vegavatāṃ mahātmanāṃ vegaṃ tadā dhārayituṃ divaukasām ||

9.1९.१

ते वध्यमानास् त्रिदशैर् दानवा भीमनिस्वनाः । (९।१)

te vadhyamānās tridaśair dānavā bhīmanisvanāḥ |

9.2९.२

चक्रुः सुतुमुलं युद्धं मुहूर्तम् इव भारत ॥ (९।२)

cakruḥ sutumulaṃ yuddhaṃ muhūrtam iva bhārata ||

10.1१०.१

ते पूर्वं तपसा दग्धा मुनिभिर् भावितात्मभिः । (१०।१)

te pūrvaṃ tapasā dagdhā munibhir bhāvitātmabhiḥ |

10.2१०.२

यतमानाः परं शक्त्या त्रिदशैर् विनिषूदिताः ॥ (१०।२)

yatamānāḥ paraṃ śaktyā tridaśair viniṣūditāḥ ||

11.1११.१

ते हेमनिष्काभरणाः कुण्डलाङ्गदधारिणः । (११।१)

te hemaniṣkābharaṇāḥ kuṇḍalāṅgadadhāriṇaḥ |

11.2११.२

निहत्य बह्वशोभन्त पुष्पिता इव किंशुकाः ॥ (११।२)

nihatya bahvaśobhanta puṣpitā iva kiṃśukāḥ ||

12.1१२.१

हतशेषास् ततः केचित् कालेया मनुजोत्तम । (१२।१)

hataśeṣās tataḥ kecit kāleyā manujottama |

12.2१२.२

विदार्य वसुधां देवीं पातालतलम् आश्रिताः ॥ (१२।२)

vidārya vasudhāṃ devīṃ pātālatalam āśritāḥ ||

13.1१३.१

निहतान् दानवान् दृष्ट्वा त्रिदशा मुनिपुंगवम् । (१३।१)

nihatān dānavān dṛṣṭvā tridaśā munipuṃgavam |

13.2१३.२

तुष्टुवुर् विविधैर् वाक्यैर् इदं चैवाब्रुवन् वचः ॥ (१३।२)

tuṣṭuvur vividhair vākyair idaṃ caivābruvan vacaḥ ||

14.1१४.१

त्वत्प्रसादान् महाभाग लोकैः प्राप्तं महत् सुखम् । (१४।१)

tvatprasādān mahābhāga lokaiḥ prāptaṃ mahat sukham |

14.2१४.२

त्वत्तेजसा च निहताः कालेयाः क्रूरविक्रमाः ॥ (१४।२)

tvattejasā ca nihatāḥ kāleyāḥ krūravikramāḥ ||

15.1१५.१

पूरयस्व महाबाहो समुद्रं लोकभावन । (१५।१)

pūrayasva mahābāho samudraṃ lokabhāvana |

15.2१५.२

यत् त्वया सलिलं पीतं तद् अस्मिन् पुनर् उत्सृज ॥ (१५।२)

yat tvayā salilaṃ pītaṃ tad asmin punar utsṛja ||

16.1१६.१

एवम् उक्तः प्रत्युवाच भगवान् मुनिपुंगवः । (१६।१)

evam uktaḥ pratyuvāca bhagavān munipuṃgavaḥ |

16.2१६.२

जीर्णं तद्धि मया तोयम् उपायो ऽन्यः प्रचिन्त्यताम् । (१६।२)

jīrṇaṃ taddhi mayā toyam upāyo 'nyaḥ pracintyatām |

16.3१६.३

पूरणार्थं समुद्रस्य भवद्भिर् यत्नम् आस्थितैः ॥ (१६।३)

pūraṇārthaṃ samudrasya bhavadbhir yatnam āsthitaiḥ ||

17.1१७.१

एतच्छ्रुत्वा तु वचनं महर्षेर् भावितात्मनः । (१७।१)

etacchrutvā tu vacanaṃ maharṣer bhāvitātmanaḥ |

17.2१७.२

विस्मिताश्च विषण्णाश्च बभूवुः सहिताः सुराः ॥ (१७।२)

vismitāśca viṣaṇṇāśca babhūvuḥ sahitāḥ surāḥ ||

18.1१८.१

परस्परम् अनुज्ञाप्य प्रणम्य मुनिपुंगवम् । (१८।१)

parasparam anujñāpya praṇamya munipuṃgavam |

18.2१८.२

प्रजाः सर्वा महाराज विप्रजग्मुर् यथागतम् ॥ (१८।२)

prajāḥ sarvā mahārāja viprajagmur yathāgatam ||

19.1१९.१

त्रिदशा विष्णुना सार्धम् उपजग्मुः पितामहम् । (१९।१)

tridaśā viṣṇunā sārdham upajagmuḥ pitāmaham |

19.2१९.२

पूरणार्थं समुद्रस्य मन्त्रयित्वा पुनः पुनः । (१९।२)

pūraṇārthaṃ samudrasya mantrayitvā punaḥ punaḥ |

19.3१९.३

ऊचुः प्राञ्जलयः सर्वे सागरस्याभिपूरणम् ॥ (१९।३)

ūcuḥ prāñjalayaḥ sarve sāgarasyābhipūraṇam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 103

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit