धृतराष्ट्र उवाच । (१।१)

वर्षाणां चैव नामानि पर्वतानां च संजय । (१।२)

आचक्ष्व मे यथातत्त्वं ये च पर्वतवासिनः ॥ (१।३)

संजय उवाच । (२।१)

दक्षिणेन तु श्वेतस्य नीलस्यैवोत्तरेण तु । (२।२)

वर्षं रमणकं नाम जायन्ते तत्र मानवाः ॥ (२।३)

शुक्लाभिजनसम्पन्नाः सर्वे सुप्रियदर्शनाः । (३।१)

रतिप्रधानाश्च तथा जायन्ते तत्र मानवाः ॥ (३।२)

दश वर्षसहस्राणि शतानि दश पञ्च च । (४।१)

जीवन्ति ते महाराज नित्यं मुदितमानसाः ॥ (४।२)

दक्षिणे शृङ्गिणश्चैव श्वेतस्याथोत्तरेण च । (५।१)

वर्षं हैरण्वतं नाम यत्र हैरण्वती नदी ॥ (५।२)

यक्षानुगा महाराज धनिनः प्रियदर्शनाः । (६।१)

महाबलास्तत्र सदा राजन्मुदितमानसाः ॥ (६।२)

एकादश सहस्राणि वर्षाणां ते जनाधिप । (७।१)

आयुष्प्रमाणं जीवन्ति शतानि दश पञ्च च ॥ (७।२)

शृङ्गाणि वै शृङ्गवतस्त्रीण्येव मनुजाधिप । (८।१)

एकं मणिमयं तत्र तथैकं रौक्मम् अद्भुतम् ॥ (८।२)

सर्वरत्नमयं चैकं भवनैर् उपशोभितम् । (९।१)

तत्र स्वयंप्रभा देवी नित्यं वसति शाण्डिली ॥ (९।२)

उत्तरेण तु शृङ्गस्य समुद्रान्ते जनाधिप । (१०।१)

वर्षम् ऐरावतं नाम तस्माच्छृङ्गवतः परम् ॥ (१०।२)

न तत्र सूर्यस्तपति न ते जीर्यन्ति मानवाः । (११।१)

चन्द्रमाश्च सनक्षत्रो ज्योतिर् भूत इवावृतः ॥ (११।२)

पद्मप्रभाः पद्मवर्णाः पद्मपत्रनिभेक्षणाः । (१२।१)

पद्मपत्रसुगन्धाश्च जायन्ते तत्र मानवाः ॥ (१२।२)

अनिष्पन्दाः सुगन्धाश्च निराहारा जितेन्द्रियाः । (१३।१)

देवलोकच्युताः सर्वे तथा विरजसो नृप ॥ (१३।२)

त्रयोदश सहस्राणि वर्षाणां ते जनाधिप । (१४।१)

आयुष्प्रमाणं जीवन्ति नरा भरतसत्तम ॥ (१४।२)

क्षीरोदस्य समुद्रस्य तथैवोत्तरतः प्रभुः । (१५।१)

हरिर् वसति वैकुण्ठः शकटे कनकात्मके ॥ (१५।२)

अष्टचक्रं हि तद् यानं भूतयुक्तं मनोजवम् । (१६।१)

अग्निवर्णं महावेगं जाम्बूनदपरिष्कृतम् ॥ (१६।२)

स प्रभुः सर्वभूतानां विभुश्च भरतर्षभ । (१७।१)

संक्षेपो विस्तरश्चैव कर्ता कारयिता च सः ॥ (१७।२)

पृथिव्यापस्तथाकाशं वायुस्तेजश्च पार्थिव । (१८।१)

स यज्ञः सर्वभूतानाम् आस्यं तस्य हुताशनः ॥ (१८।२)

वैशंपायन उवाच । (१९।१)

एवम् उक्तः संजयेन धृतराष्ट्रो महामनाः । (१९।२)

ध्यानम् अन्वगमद् राजा पुत्रान् प्रति जनाधिप ॥ (१९।३)

स विचिन्त्य महाराज पुनर् एवाब्रवीद् वचः । (२०।१)

असंशयं सूतपुत्र कालः संक्षिपते जगत् । (२०।२)

सृजते च पुनः सर्वं नेह विद्यति शाश्वतम् ॥ (२०।३)

नरो नारायणश्चैव सर्वज्ञः सर्वभूतभृत् । (२१।१)

देवा वैकुण्ठ इत्याहुर् वेदा विष्णुर् इति प्रभुम् ॥ (२१।२)