महाभारतMahābhārata

MBh, 1, 191

191 of 1995 · 53 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

पाण्डवैः सह संयोगं गतस्य द्रुपदस्य तु । (१।२)

pāṇḍavaiḥ saha saṃyogaṃ gatasya drupadasya tu |

1.3१.३

न बभूव भयं किंचिद् देवेभ्यो ऽपि कथंचन । (१।३)

na babhūva bhayaṃ kiṃcid devebhyo 'pi kathaṃcana |

1.4१.४

एवं विवाहं कृत्वा ते वीरा द्रुपदवेश्मनि । (१।४)

evaṃ vivāhaṃ kṛtvā te vīrā drupadaveśmani |

1.5१.५

ऊषुः सर्वे यथा पुण्यं कृतवन्तो ऽन्तरिक्षगाः ॥ (१।५)

ūṣuḥ sarve yathā puṇyaṃ kṛtavanto 'ntarikṣagāḥ ||

2.1२.१

कुन्तीम् आसाद्य ता नार्यो द्रुपदस्य महात्मनः । (२।१)

kuntīm āsādya tā nāryo drupadasya mahātmanaḥ |

2.2२.२

नाम संकीर्तयन्त्यस्ताः पादौ जग्मुः स्वमूर्धभिः ॥ (२।२)

nāma saṃkīrtayantyastāḥ pādau jagmuḥ svamūrdhabhiḥ ||

3.1३.१

कृष्णा च क्षौमसंवीता कृतकौतुकमङ्गला । (३।१)

kṛṣṇā ca kṣaumasaṃvītā kṛtakautukamaṅgalā |

3.2३.२

कृताभिवादना श्वश्र्वास्तस्थौ प्रह्वा कृताञ्जलिः ॥ (३।२)

kṛtābhivādanā śvaśrvāstasthau prahvā kṛtāñjaliḥ ||

4.1४.१

रूपलक्षणसम्पन्नां शीलाचारसमन्विताम् । (४।१)

rūpalakṣaṇasampannāṃ śīlācārasamanvitām |

4.2४.२

द्रौपदीम् अवदत् प्रेम्णा पृथाशीर्वचनं स्नुषाम् ॥ (४।२)

draupadīm avadat premṇā pṛthāśīrvacanaṃ snuṣām ||

5.1५.१

यथेन्द्राणी हरिहये स्वाहा चैव विभावसौ । (५।१)

yathendrāṇī harihaye svāhā caiva vibhāvasau |

5.2५.२

रोहिणी च यथा सोमे दमयन्ती यथा नले ॥ (५।२)

rohiṇī ca yathā some damayantī yathā nale ||

6.1६.१

यथा वैश्रवणे भद्रा वसिष्ठे चाप्यरुन्धती । (६।१)

yathā vaiśravaṇe bhadrā vasiṣṭhe cāpyarundhatī |

6.2६.२

यथा दाशरथौ सीता यथा रुद्रे नगात्मजा । (६।२)

yathā dāśarathau sītā yathā rudre nagātmajā |

6.3६.३

लोपामुद्रा यथागस्त्ये यथा रामे च जानकी । (६।३)

lopāmudrā yathāgastye yathā rāme ca jānakī |

6.4६.४

यथा नारायणे लक्ष्मीस्तथा त्वं भव भर्तृषु । (६।४)

yathā nārāyaṇe lakṣmīstathā tvaṃ bhava bhartṛṣu |

6.5६.५

वाग्देवी चतुरानने । (६।५)

vāgdevī caturānane |

6.6६.६

गिरिजा गिरिशे यद्वद् उषा भानौ यथा स्थिरा । (६।६)

girijā giriśe yadvad uṣā bhānau yathā sthirā |

6.7६.७

स्थिरा च वल्लभा च त्वम् ॥ (६।७)

sthirā ca vallabhā ca tvam ||

7.1७.१

जीवसूर् वीरसूर् भद्रे बहुसौख्यसमन्विता । (७।१)

jīvasūr vīrasūr bhadre bahusaukhyasamanvitā |

7.2७.२

सुभगा भोगसम्पन्ना यज्ञपत्नी स्वनुव्रता ॥ (७।२)

subhagā bhogasampannā yajñapatnī svanuvratā ||

8.1८.१

अतिथीन् आगतान् साधून् बालान् वृद्धान् गुरूंस्तथा । (८।१)

atithīn āgatān sādhūn bālān vṛddhān gurūṃstathā |

8.2८.२

पूजयन्त्या यथान्यायं शश्वद् गच्छन्तु ते समाः ॥ (८।२)

pūjayantyā yathānyāyaṃ śaśvad gacchantu te samāḥ ||

9.1९.१

कुरुजाङ्गलमुख्येषु राष्ट्रेषु नगरेषु च । (९।१)

kurujāṅgalamukhyeṣu rāṣṭreṣu nagareṣu ca |

9.2९.२

अनु त्वम् अभिषिच्यस्व नृपतिं धर्मवत्सलम् ॥ (९।२)

anu tvam abhiṣicyasva nṛpatiṃ dharmavatsalam ||

10.1१०.१

पतिभिर् निर्जिताम् उर्वीं विक्रमेण महाबलैः । (१०।१)

patibhir nirjitām urvīṃ vikrameṇa mahābalaiḥ |

10.2१०.२

कुरु ब्राह्मणसात् सर्वाम् अश्वमेधे महाक्रतौ ॥ (१०।२)

kuru brāhmaṇasāt sarvām aśvamedhe mahākratau ||

11.1११.१

पृथिव्यां यानि रत्नानि गुणवन्ति गुणान्विते । (११।१)

pṛthivyāṃ yāni ratnāni guṇavanti guṇānvite |

11.2११.२

तान्याप्नुहि त्वं कल्याणि सुखिनी शरदां शतम् ॥ (११।२)

tānyāpnuhi tvaṃ kalyāṇi sukhinī śaradāṃ śatam ||

12.1१२.१

यथा च त्वाभिनन्दामि वध्वद्य क्षौमसंवृताम् । (१२।१)

yathā ca tvābhinandāmi vadhvadya kṣaumasaṃvṛtām |

12.2१२.२

तथा भूयो ऽभिनन्दिष्ये सूतपुत्रां गुणान्विताम् ॥ (१२।२)

tathā bhūyo 'bhinandiṣye sūtaputrāṃ guṇānvitām ||

13.1१३.१

ततस्तु कृतदारेभ्यः पाण्डुभ्यः प्राहिणोद्धरिः । (१३।१)

tatastu kṛtadārebhyaḥ pāṇḍubhyaḥ prāhiṇoddhariḥ |

13.2१३.२

मुक्तावैडूर्यचित्राणि हैमान्याभरणानि च ॥ (१३।२)

muktāvaiḍūryacitrāṇi haimānyābharaṇāni ca ||

14.1१४.१

वासांसि च महार्हाणि नानादेश्यानि माधवः । (१४।१)

vāsāṃsi ca mahārhāṇi nānādeśyāni mādhavaḥ |

14.2१४.२

कम्बलाजिनरत्नानि स्पर्शवन्ति शुभानि च ॥ (१४।२)

kambalājinaratnāni sparśavanti śubhāni ca ||

15.1१५.१

शयनासनयानानि विविधानि महान्ति च । (१५।१)

śayanāsanayānāni vividhāni mahānti ca |

15.2१५.२

वैडूर्यवज्रचित्राणि शतशो भाजनानि च ॥ (१५।२)

vaiḍūryavajracitrāṇi śataśo bhājanāni ca ||

16.1१६.१

रूपयौवनदाक्षिण्यैर् उपेताश्च स्वलंकृताः । (१६।१)

rūpayauvanadākṣiṇyair upetāśca svalaṃkṛtāḥ |

16.2१६.२

राकाशशाङ्कवदनाः पद्मिनीजातिसंभवाः । (१६।२)

rākāśaśāṅkavadanāḥ padminījātisaṃbhavāḥ |

16.3१६.३

पद्मगन्धाः पद्ममुखाः पद्मपत्रनिभेक्षणाः । (१६।३)

padmagandhāḥ padmamukhāḥ padmapatranibhekṣaṇāḥ |

16.4१६.४

मुक्तायुक्तसुकर्णाश्च सप्तबिन्दुललाटिकाः । (१६।४)

muktāyuktasukarṇāśca saptabindulalāṭikāḥ |

16.5१६.५

पीवरस्तनभारार्ताः शङ्खकण्ठ्यः सुनासिकाः । (१६।५)

pīvarastanabhārārtāḥ śaṅkhakaṇṭhyaḥ sunāsikāḥ |

16.6१६.६

कृष्णदीर्घसुकेशिन्यो मुष्टिग्राह्यसुमध्यमाः । (१६।६)

kṛṣṇadīrghasukeśinyo muṣṭigrāhyasumadhyamāḥ |

16.7१६.७

भृङ्गालिरोमलतिका ह्यावर्तनिभनाभिकाः । (१६।७)

bhṛṅgāliromalatikā hyāvartanibhanābhikāḥ |

16.8१६.८

विपुलश्रोणिफलका रम्भास्तम्भोरुयुग्मकाः । (१६।८)

vipulaśroṇiphalakā rambhāstambhoruyugmakāḥ |

16.9१६.९

प्रेष्याः सम्प्रददौ कृष्णो नानादेश्याः सहस्रशः ॥ (१६।९)

preṣyāḥ sampradadau kṛṣṇo nānādeśyāḥ sahasraśaḥ ||

17.1१७.१

गजान् विनीतान् भद्रांश्च सदश्वांश्च स्वलंकृतान् । (१७।१)

gajān vinītān bhadrāṃśca sadaśvāṃśca svalaṃkṛtān |

17.2१७.२

रथांश्च दान्तान् सौवर्णैः शुभैः पट्टैर् अलंकृतान् ॥ (१७।२)

rathāṃśca dāntān sauvarṇaiḥ śubhaiḥ paṭṭair alaṃkṛtān ||

18.1१८.१

कोटिशश्च सुवर्णं स तेषाम् अकृतकं तथा । (१८।१)

koṭiśaśca suvarṇaṃ sa teṣām akṛtakaṃ tathā |

18.2१८.२

वीतीकृतम् अमेयात्मा प्राहिणोन् मधुसूदनः ॥ (१८।२)

vītīkṛtam ameyātmā prāhiṇon madhusūdanaḥ ||

19.1१९.१

तत् सर्वं प्रतिजग्राह धर्मराजो युधिष्ठिरः । (१९।१)

tat sarvaṃ pratijagrāha dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ |

19.2१९.२

मुदा परमया युक्तो गोविन्दप्रियकाम्यया ॥ (१९।२)

mudā paramayā yukto govindapriyakāmyayā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 1, 191

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit