MBh, 3, 47
Select a line for its word-by-word analysis.
यद् इदं शोचितं राज्ञा धृतराष्ट्रेण वै मुने । (१।२)
yad idaṃ śocitaṃ rājñā dhṛtarāṣṭreṇa vai mune |
प्रव्राज्य पाण्डवान् वीरान् सर्वम् एतन् निरर्थकम् ॥ (१।३)
pravrājya pāṇḍavān vīrān sarvam etan nirarthakam ||
कथं हि राजा पुत्रं स्वम् उपेक्षेताल्पचेतसम् । (२।१)
kathaṃ hi rājā putraṃ svam upekṣetālpacetasam |
दुर्योधनं पाण्डुपुत्रान् कोपयानं महारथान् ॥ (२।२)
duryodhanaṃ pāṇḍuputrān kopayānaṃ mahārathān ||
किम् आसीत् पाण्डुपुत्राणां वने भोजनम् उच्यताम् । (३।१)
kim āsīt pāṇḍuputrāṇāṃ vane bhojanam ucyatām |
वानेयम् अथवा कृष्टम् एतद् आख्यातु मे भवान् ॥ (३।२)
vāneyam athavā kṛṣṭam etad ākhyātu me bhavān ||
वानेयं च मृगांश्चैव शुद्धैर् बाणैर् निपातितान् । (४।२)
vāneyaṃ ca mṛgāṃścaiva śuddhair bāṇair nipātitān |
ब्राह्मणानां निवेद्याग्रम् अभुञ्जन् पुरुषर्षभाः ॥ (४।३)
brāhmaṇānāṃ nivedyāgram abhuñjan puruṣarṣabhāḥ ||
तांस् तु शूरान् महेष्वासांस् तदा निवसतो वने । (५।१)
tāṃs tu śūrān maheṣvāsāṃs tadā nivasato vane |
अन्वयुर् ब्राह्मणा राजन् साग्नयो ऽनग्नयस् तथा ॥ (५।२)
anvayur brāhmaṇā rājan sāgnayo 'nagnayas tathā ||
ब्राह्मणानां सहस्राणि स्नातकानां महात्मनाम् । (६।१)
brāhmaṇānāṃ sahasrāṇi snātakānāṃ mahātmanām |
दश मोक्षविदां तद्वद् यान् बिभर्ति युधिष्ठिरः ॥ (६।२)
daśa mokṣavidāṃ tadvad yān bibharti yudhiṣṭhiraḥ ||
रुरून् कृष्णमृगांश् चैव मेध्यांश् चान्यान् वनेचरान् । (७।१)
rurūn kṛṣṇamṛgāṃś caiva medhyāṃś cānyān vanecarān |
बाणैर् उन्मथ्य विधिवद् ब्राह्मणेभ्यो न्यवेदयत् ॥ (७।२)
bāṇair unmathya vidhivad brāhmaṇebhyo nyavedayat ||
न तत्र कश्चिद् दुर्वर्णो व्याधितो वाप्यदृश्यत । (८।१)
na tatra kaścid durvarṇo vyādhito vāpyadṛśyata |
कृशो वा दुर्बलो वापि दीनो भीतो ऽपि वा नरः ॥ (८।२)
kṛśo vā durbalo vāpi dīno bhīto 'pi vā naraḥ ||
पुत्रान् इव प्रियाञ् ज्ञातीन् भ्रातॄन् इव सहोदरान् । (९।१)
putrān iva priyāñ jñātīn bhrātṝn iva sahodarān |
पुपोष कौरवश्रेष्ठो धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ (९।२)
pupoṣa kauravaśreṣṭho dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ ||
पतींश्च द्रौपदी सर्वान् द्विजांश् चैव यशस्विनी । (१०।१)
patīṃśca draupadī sarvān dvijāṃś caiva yaśasvinī |
मातेव भोजयित्वाग्रे शिष्टम् आहारयत् तदा ॥ (१०।२)
māteva bhojayitvāgre śiṣṭam āhārayat tadā ||
प्राचीं राजा दक्षिणां भीमसेनो यमौ प्रतीचीम् अथ वाप्युदीचीम् । (११।१)
prācīṃ rājā dakṣiṇāṃ bhīmaseno yamau pratīcīm atha vāpyudīcīm |
धनुर्धरा मांसहेतोर् मृगाणां क्षयं चक्रुर् नित्यम् एवोपगम्य ॥ (११।२)
dhanurdharā māṃsahetor mṛgāṇāṃ kṣayaṃ cakrur nityam evopagamya ||
तथा तेषां वसतां काम्यके वै विहीनानाम् अर्जुनेनोत्सुकानाम् । (१२।१)
tathā teṣāṃ vasatāṃ kāmyake vai vihīnānām arjunenotsukānām |
पञ्चैव वर्षाणि तदा व्यतीयुर् अधीयतां जपतां जुह्वतां च ॥ (१२।२)
pañcaiva varṣāṇi tadā vyatīyur adhīyatāṃ japatāṃ juhvatāṃ ca ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.