युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

अपूर्वं वा भवेत् पात्रम् अथ वापि चिरोषितम् । (१।२)

दूराद् अभ्यागतं वापि किं पात्रं स्यात् पितामह ॥ (१।३)

भीष्म उवाच । (२।१)

क्रिया भवति केषांचिद् उपांशुव्रतम् उत्तमम् । (२।२)

यो यो याचेत यत् किंचित् सर्वं दद्याम इत्युत ॥ (२।३)

अपीडयन् भृत्यवर्गम् इत्येवम् अनुशुश्रुम । (३।१)

पीडयन् भृत्यवर्गं हि आत्मानम् अपकर्षति ॥ (३।२)

अपूर्वं वापि यत् पात्रं यच्चापि स्याच्चिरोषितम् । (४।१)

दूराद् अभ्यागतं चापि तत् पात्रं च विदुर् बुधाः ॥ (४।२)

युधिष्ठिर उवाच । (५।१)

अपीडया च भृत्यानां धर्मस्याहिंसया तथा । (५।२)

पात्रं विद्याम तत्त्वेन यस्मै दत्तं न संतपेत् ॥ (५।३)

भीष्म उवाच । (६।१)

ऋत्विक्पुरोहिताचार्याः शिष्याः संबन्धिबान्धवाः । (६।२)

सर्वे पूज्याश्च मान्याश्च श्रुतवृत्तोपसंहिताः ॥ (६।३)

अतो ऽन्यथा वर्तमानाः सर्वे नार्हन्ति सत्क्रियाम् । (७।१)

तस्मान्नित्यं परीक्षेत पुरुषान् प्रणिधाय वै ॥ (७।२)

अक्रोधः सत्यवचनम् अहिंसा दम आर्जवम् । (८।१)

अद्रोहो नातिमानश्च ह्रीस्तितिक्षा तपः शमः ॥ (८।२)

यस्मिन्न् एतानि दृश्यन्ते न चाकार्याणि भारत । (९।१)

भावतो विनिविष्टानि तत् पात्रं मानम् अर्हति ॥ (९।२)

तथा चिरोषितं चापि संप्रत्यागतम् एव च । (१०।१)

अपूर्वं चैव पूर्वं च तत् पात्रं मानम् अर्हति ॥ (१०।२)

अप्रामाण्यं च वेदानां शास्त्राणां चातिलङ्घनम् । (११।१)

सर्वत्र चानवस्थानम् एतन्नाशनम् आत्मनः ॥ (११।२)

भवेत् पण्डितमानी यो ब्राह्मणो वेदनिन्दकः । (१२।१)

आन्वीक्षिकीं तर्कविद्याम् अनुरक्तो निरर्थिकाम् ॥ (१२।२)

हेतुवादान् ब्रुवन् सत्सु विजेताहेतुवादिकः । (१३।१)

आक्रोष्टा चातिवक्ता च ब्राह्मणानां सदैव हि ॥ (१३।२)

सर्वाभिशङ्की मूढश्च बालः कटुकवाग् अपि । (१४।१)

बोद्धव्यस्तादृशस्तात नरश्वानं हि तं विदुः ॥ (१४।२)

यथा श्वा भषितुं चैव हन्तुं चैवावसृज्यते । (१५।१)

एवं संभाषणार्थाय सर्वशास्त्रवधाय च । (१५।२)

अल्पश्रुताः कुतर्काश्च दृष्टाः स्पृष्टाः कुपण्डिताः ॥ (१५।३)

श्रुतिस्मृतीतिहासादिपुराणारण्यवेदिनः । (१६।१)

अनुरुन्ध्याद् बहुज्ञांश्च सारज्ञांश्चैव पण्डितान् ॥ (१६।२)

लोकयात्रा च द्रष्टव्या धर्मश्चात्महितानि च । (१७।१)

एवं नरो वर्तमानः शाश्वतीर् एधते समाः ॥ (१७।२)

ऋणम् उन्मुच्य देवानाम् ऋषीणां च तथैव च । (१८।१)

पितॄणाम् अथ विप्राणाम् अतिथीनां च पञ्चमम् ॥ (१८।२)

पर्यायेण विशुद्धेन सुनिर्णिक्तेन कर्मणा । (१९।१)

एवं गृहस्थः कर्माणि कुर्वन् धर्मान्न हीयते ॥ (१९।२)