महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 121

419 of 1995 · 52 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

लोमश उवाच । (१।१)

lomaśa uvāca

1.2१.२

नृगेण यजमानेन सोमेनेह पुरंदरः । (१।२)

nṛgeṇa yajamānena someneha puraṃdaraḥ |

1.3१.३

तर्पितः श्रूयते राजन् स तृप्तो मदम् अभ्यगात् ॥ (१।३)

tarpitaḥ śrūyate rājan sa tṛpto madam abhyagāt ||

2.1२.१

इह देवैः सहेन्द्रैर् हि प्रजापतिभिर् एव च । (२।१)

iha devaiḥ sahendrair hi prajāpatibhir eva ca |

2.2२.२

इष्टं बहुविधैर् यज्ञैर् महद्भिर् भूरिदक्षिणैः ॥ (२।२)

iṣṭaṃ bahuvidhair yajñair mahadbhir bhūridakṣiṇaiḥ ||

3.1३.१

आमूर्तरयसश् चेह राजा वज्रधरं प्रभुम् । (३।१)

āmūrtarayasaś ceha rājā vajradharaṃ prabhum |

3.2३.२

तर्पयामास सोमेन हयमेधेषु सप्तसु ॥ (३।२)

tarpayāmāsa somena hayamedheṣu saptasu ||

4.1४.१

तस्य सप्तसु यज्ञेषु सर्वम् आसीद्धिरण्मयम् । (४।१)

tasya saptasu yajñeṣu sarvam āsīddhiraṇmayam |

4.2४.२

वानस्पत्यं च भौमं च यद् द्रव्यं नियतं मखे ॥ (४।२)

vānaspatyaṃ ca bhaumaṃ ca yad dravyaṃ niyataṃ makhe ||

5.1५.१

तेष्वेव चास्य यज्ञेषु प्रयोगाः सप्त विश्रुताः । (५।१)

teṣveva cāsya yajñeṣu prayogāḥ sapta viśrutāḥ |

5.2५.२

सप्तैकैकस्य यूपस्य चषालाश् चोपरि स्थिताः ॥ (५।२)

saptaikaikasya yūpasya caṣālāś copari sthitāḥ ||

6.1६.१

तस्य स्म यूपान् यज्ञेषु भ्राजमानान् हिरण्मयान् । (६।१)

tasya sma yūpān yajñeṣu bhrājamānān hiraṇmayān |

6.2६.२

स्वयम् उत्थापयामासुर् देवाः सेन्द्रा युधिष्ठिर ॥ (६।२)

svayam utthāpayāmāsur devāḥ sendrā yudhiṣṭhira ||

7.1७.१

तेषु तस्य मखाग्र्येषु गयस्य पृथिवीपतेः । (७।१)

teṣu tasya makhāgryeṣu gayasya pṛthivīpateḥ |

7.2७.२

अमाद्यद् इन्द्रः सोमेन दक्षिणाभिर् द्विजातयः ॥ (७।२)

amādyad indraḥ somena dakṣiṇābhir dvijātayaḥ ||

8.1८.१

सिकता वा यथा लोके यथा वा दिवि तारकाः । (८।१)

sikatā vā yathā loke yathā vā divi tārakāḥ |

8.2८.२

यथा वा वर्षतो धारा असंख्येयाश्च केनचित् ॥ (८।२)

yathā vā varṣato dhārā asaṃkhyeyāśca kenacit ||

9.1९.१

तथैव तद् असंख्येयं धनं यत् प्रददौ गयः । (९।१)

tathaiva tad asaṃkhyeyaṃ dhanaṃ yat pradadau gayaḥ |

9.2९.२

सदस्येभ्यो महाराज तेषु यज्ञेषु सप्तसु ॥ (९।२)

sadasyebhyo mahārāja teṣu yajñeṣu saptasu ||

10.1१०.१

भवेत् संख्येयम् एतद् वै यद् एतत् परिकीर्तितम् । (१०।१)

bhavet saṃkhyeyam etad vai yad etat parikīrtitam |

10.2१०.२

न सा शक्या तु संख्यातुं दक्षिणा दक्षिणावतः ॥ (१०।२)

na sā śakyā tu saṃkhyātuṃ dakṣiṇā dakṣiṇāvataḥ ||

11.1११.१

हिरण्मयीभिर् गोभिश् च कृताभिर् विश्वकर्मणा । (११।१)

hiraṇmayībhir gobhiś ca kṛtābhir viśvakarmaṇā |

11.2११.२

ब्राह्मणांस् तर्पयामास नानादिग्भ्यः समागतान् ॥ (११।२)

brāhmaṇāṃs tarpayāmāsa nānādigbhyaḥ samāgatān ||

12.1१२.१

अल्पावशेषा पृथिवी चैत्यैर् आसीन् महात्मनः । (१२।१)

alpāvaśeṣā pṛthivī caityair āsīn mahātmanaḥ |

12.2१२.२

गयस्य यजमानस्य तत्र तत्र विशां पते ॥ (१२।२)

gayasya yajamānasya tatra tatra viśāṃ pate ||

13.1१३.१

स लोकान् प्राप्तवान् ऐन्द्रान् कर्मणा तेन भारत । (१३।१)

sa lokān prāptavān aindrān karmaṇā tena bhārata |

13.2१३.२

सलोकतां तस्य गच्छेत् पयोष्ण्यां य उपस्पृशेत् ॥ (१३।२)

salokatāṃ tasya gacchet payoṣṇyāṃ ya upaspṛśet ||

14.1१४.१

तस्मात् त्वम् अत्र राजेन्द्र भ्रातृभिः सहितो ऽनघ । (१४।१)

tasmāt tvam atra rājendra bhrātṛbhiḥ sahito 'nagha |

14.2१४.२

उपस्पृश्य महीपाल धूतपाप्मा भविष्यसि ॥ (१४।२)

upaspṛśya mahīpāla dhūtapāpmā bhaviṣyasi ||

15.1१५.१

वैशम्पायन उवाच । (१५।१)

vaiśampāyana uvāca

15.2१५.२

स पयोष्ण्यां नरश्रेष्ठः स्नात्वा वै भ्रातृभिः सह । (१५।२)

sa payoṣṇyāṃ naraśreṣṭhaḥ snātvā vai bhrātṛbhiḥ saha |

15.3१५.३

वैडूर्यपर्वतं चैव नर्मदां च महानदीम् । (१५।३)

vaiḍūryaparvataṃ caiva narmadāṃ ca mahānadīm |

15.4१५.४

समाजगाम तेजस्वी भ्रातृभिः सहितो ऽनघः ॥ (१५।४)

samājagāma tejasvī bhrātṛbhiḥ sahito 'naghaḥ ||

16.1१६.१

ततो ऽस्य सर्वाण्याचख्यौ लोमशो भगवान् ऋषिः । (१६।१)

tato 'sya sarvāṇyācakhyau lomaśo bhagavān ṛṣiḥ |

16.2१६.२

तीर्थानि रमणीयानि तत्र तत्र विशां पते ॥ (१६।२)

tīrthāni ramaṇīyāni tatra tatra viśāṃ pate ||

17.1१७.१

यथायोगं यथाप्रीति प्रययौ भ्रातृभिः सह । (१७।१)

yathāyogaṃ yathāprīti prayayau bhrātṛbhiḥ saha |

17.2१७.२

ददमानो ऽसकृद् वित्तं ब्राह्मणेभ्यः सहस्रशः ॥ (१७।२)

dadamāno 'sakṛd vittaṃ brāhmaṇebhyaḥ sahasraśaḥ ||

18.1१८.१

लोमश उवाच । (१८।१)

lomaśa uvāca

18.2१८.२

देवानाम् एति कौन्तेय तथा राज्ञां सलोकताम् । (१८।२)

devānām eti kaunteya tathā rājñāṃ salokatām |

18.3१८.३

वैडूर्यपर्वतं दृष्ट्वा नर्मदाम् अवतीर्य च ॥ (१८।३)

vaiḍūryaparvataṃ dṛṣṭvā narmadām avatīrya ca ||

19.1१९.१

संधिर् एष नरश्रेष्ठ त्रेताया द्वापरस्य च । (१९।१)

saṃdhir eṣa naraśreṣṭha tretāyā dvāparasya ca |

19.2१९.२

एतम् आसाद्य कौन्तेय सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ (१९।२)

etam āsādya kaunteya sarvapāpaiḥ pramucyate ||

20.1२०.१

एष शर्यातियज्ञस्य देशस् तात प्रकाशते । (२०।१)

eṣa śaryātiyajñasya deśas tāta prakāśate |

20.2२०.२

साक्षाद् यत्रापिबत् सोमम् अश्विभ्यां सह कौशिकः ॥ (२०।२)

sākṣād yatrāpibat somam aśvibhyāṃ saha kauśikaḥ ||

21.1२१.१

चुकोप भार्गवश्चापि महेन्द्रस्य महातपाः । (२१।१)

cukopa bhārgavaścāpi mahendrasya mahātapāḥ |

21.2२१.२

संस्तम्भयामास च तं वासवं च्यवनः प्रभुः । (२१।२)

saṃstambhayāmāsa ca taṃ vāsavaṃ cyavanaḥ prabhuḥ |

21.3२१.३

सुकन्यां चापि भार्यां स राजपुत्रीम् इवाप्तवान् ॥ (२१।३)

sukanyāṃ cāpi bhāryāṃ sa rājaputrīm ivāptavān ||

22.1२२.१

युधिष्ठिर उवाच । (२२।१)

yudhiṣṭhira uvāca

22.2२२.२

कथं विष्टम्भितस् तेन भगवान् पाकशासनः । (२२।२)

kathaṃ viṣṭambhitas tena bhagavān pākaśāsanaḥ |

22.3२२.३

किमर्थं भार्गवश् चापि कोपं चक्रे महातपाः ॥ (२२।३)

kimarthaṃ bhārgavaś cāpi kopaṃ cakre mahātapāḥ ||

23.1२३.१

नासत्यौ च कथं ब्रह्मन् कृतवान् सोमपीथिनौ । (२३।१)

nāsatyau ca kathaṃ brahman kṛtavān somapīthinau |

23.2२३.२

एतत् सर्वं यथावृत्तम् आख्यातु भगवान् मम ॥ (२३।२)

etat sarvaṃ yathāvṛttam ākhyātu bhagavān mama ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 121

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit