MBh, 3, 121
Select a line for its word-by-word analysis.
तर्पितः श्रूयते राजन् स तृप्तो मदम् अभ्यगात् ॥ (१।३)
tarpitaḥ śrūyate rājan sa tṛpto madam abhyagāt ||
इह देवैः सहेन्द्रैर् हि प्रजापतिभिर् एव च । (२।१)
iha devaiḥ sahendrair hi prajāpatibhir eva ca |
इष्टं बहुविधैर् यज्ञैर् महद्भिर् भूरिदक्षिणैः ॥ (२।२)
iṣṭaṃ bahuvidhair yajñair mahadbhir bhūridakṣiṇaiḥ ||
तस्य सप्तसु यज्ञेषु सर्वम् आसीद्धिरण्मयम् । (४।१)
tasya saptasu yajñeṣu sarvam āsīddhiraṇmayam |
वानस्पत्यं च भौमं च यद् द्रव्यं नियतं मखे ॥ (४।२)
vānaspatyaṃ ca bhaumaṃ ca yad dravyaṃ niyataṃ makhe ||
तेष्वेव चास्य यज्ञेषु प्रयोगाः सप्त विश्रुताः । (५।१)
teṣveva cāsya yajñeṣu prayogāḥ sapta viśrutāḥ |
सप्तैकैकस्य यूपस्य चषालाश् चोपरि स्थिताः ॥ (५।२)
saptaikaikasya yūpasya caṣālāś copari sthitāḥ ||
तस्य स्म यूपान् यज्ञेषु भ्राजमानान् हिरण्मयान् । (६।१)
tasya sma yūpān yajñeṣu bhrājamānān hiraṇmayān |
स्वयम् उत्थापयामासुर् देवाः सेन्द्रा युधिष्ठिर ॥ (६।२)
svayam utthāpayāmāsur devāḥ sendrā yudhiṣṭhira ||
अमाद्यद् इन्द्रः सोमेन दक्षिणाभिर् द्विजातयः ॥ (७।२)
amādyad indraḥ somena dakṣiṇābhir dvijātayaḥ ||
यथा वा वर्षतो धारा असंख्येयाश्च केनचित् ॥ (८।२)
yathā vā varṣato dhārā asaṃkhyeyāśca kenacit ||
तथैव तद् असंख्येयं धनं यत् प्रददौ गयः । (९।१)
tathaiva tad asaṃkhyeyaṃ dhanaṃ yat pradadau gayaḥ |
भवेत् संख्येयम् एतद् वै यद् एतत् परिकीर्तितम् । (१०।१)
bhavet saṃkhyeyam etad vai yad etat parikīrtitam |
न सा शक्या तु संख्यातुं दक्षिणा दक्षिणावतः ॥ (१०।२)
na sā śakyā tu saṃkhyātuṃ dakṣiṇā dakṣiṇāvataḥ ||
हिरण्मयीभिर् गोभिश् च कृताभिर् विश्वकर्मणा । (११।१)
hiraṇmayībhir gobhiś ca kṛtābhir viśvakarmaṇā |
ब्राह्मणांस् तर्पयामास नानादिग्भ्यः समागतान् ॥ (११।२)
brāhmaṇāṃs tarpayāmāsa nānādigbhyaḥ samāgatān ||
अल्पावशेषा पृथिवी चैत्यैर् आसीन् महात्मनः । (१२।१)
alpāvaśeṣā pṛthivī caityair āsīn mahātmanaḥ |
स लोकान् प्राप्तवान् ऐन्द्रान् कर्मणा तेन भारत । (१३।१)
sa lokān prāptavān aindrān karmaṇā tena bhārata |
सलोकतां तस्य गच्छेत् पयोष्ण्यां य उपस्पृशेत् ॥ (१३।२)
salokatāṃ tasya gacchet payoṣṇyāṃ ya upaspṛśet ||
तस्मात् त्वम् अत्र राजेन्द्र भ्रातृभिः सहितो ऽनघ । (१४।१)
tasmāt tvam atra rājendra bhrātṛbhiḥ sahito 'nagha |
स पयोष्ण्यां नरश्रेष्ठः स्नात्वा वै भ्रातृभिः सह । (१५।२)
sa payoṣṇyāṃ naraśreṣṭhaḥ snātvā vai bhrātṛbhiḥ saha |
समाजगाम तेजस्वी भ्रातृभिः सहितो ऽनघः ॥ (१५।४)
samājagāma tejasvī bhrātṛbhiḥ sahito 'naghaḥ ||
ततो ऽस्य सर्वाण्याचख्यौ लोमशो भगवान् ऋषिः । (१६।१)
tato 'sya sarvāṇyācakhyau lomaśo bhagavān ṛṣiḥ |
यथायोगं यथाप्रीति प्रययौ भ्रातृभिः सह । (१७।१)
yathāyogaṃ yathāprīti prayayau bhrātṛbhiḥ saha |
ददमानो ऽसकृद् वित्तं ब्राह्मणेभ्यः सहस्रशः ॥ (१७।२)
dadamāno 'sakṛd vittaṃ brāhmaṇebhyaḥ sahasraśaḥ ||
देवानाम् एति कौन्तेय तथा राज्ञां सलोकताम् । (१८।२)
devānām eti kaunteya tathā rājñāṃ salokatām |
वैडूर्यपर्वतं दृष्ट्वा नर्मदाम् अवतीर्य च ॥ (१८।३)
vaiḍūryaparvataṃ dṛṣṭvā narmadām avatīrya ca ||
संधिर् एष नरश्रेष्ठ त्रेताया द्वापरस्य च । (१९।१)
saṃdhir eṣa naraśreṣṭha tretāyā dvāparasya ca |
एतम् आसाद्य कौन्तेय सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ (१९।२)
etam āsādya kaunteya sarvapāpaiḥ pramucyate ||
साक्षाद् यत्रापिबत् सोमम् अश्विभ्यां सह कौशिकः ॥ (२०।२)
sākṣād yatrāpibat somam aśvibhyāṃ saha kauśikaḥ ||
संस्तम्भयामास च तं वासवं च्यवनः प्रभुः । (२१।२)
saṃstambhayāmāsa ca taṃ vāsavaṃ cyavanaḥ prabhuḥ |
सुकन्यां चापि भार्यां स राजपुत्रीम् इवाप्तवान् ॥ (२१।३)
sukanyāṃ cāpi bhāryāṃ sa rājaputrīm ivāptavān ||
कथं विष्टम्भितस् तेन भगवान् पाकशासनः । (२२।२)
kathaṃ viṣṭambhitas tena bhagavān pākaśāsanaḥ |
किमर्थं भार्गवश् चापि कोपं चक्रे महातपाः ॥ (२२।३)
kimarthaṃ bhārgavaś cāpi kopaṃ cakre mahātapāḥ ||
नासत्यौ च कथं ब्रह्मन् कृतवान् सोमपीथिनौ । (२३।१)
nāsatyau ca kathaṃ brahman kṛtavān somapīthinau |
एतत् सर्वं यथावृत्तम् आख्यातु भगवान् मम ॥ (२३।२)
etat sarvaṃ yathāvṛttam ākhyātu bhagavān mama ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.