वैशंपायन उवाच । (१।१)

ततो ऽभ्यचोदयत् कृष्णो युज्यताम् इति दारुकम् । (१।२)

मुहूर्ताद् इव चाचष्ट युक्तम् इत्येव दारुकः ॥ (१।३)

तथैव चानुयात्राणि चोदयामास पाण्डवः । (२।१)

सज्जयध्वं प्रयास्यामो नगरं गजसाह्वयम् ॥ (२।२)

इत्युक्ताः सैनिकास्ते तु सज्जीभूता विशां पते । (३।१)

आचख्युः सज्जम् इत्येव पार्थायामिततेजसे ॥ (३।२)

ततस्तौ रथम् आस्थाय प्रयातौ कृष्णपाण्डवौ । (४।१)

विकुर्वाणौ कथाश्चित्राः प्रीयमाणौ विशां पते ॥ (४।२)

रथस्थं तु महातेजा वासुदेवं धनंजयः । (५।१)

पुनर् एवाब्रवीद् वाक्यम् इदं भरतसत्तम ॥ (५।२)

त्वत्प्रसादाज्जयः प्राप्तो राज्ञा वृष्णिकुलोद्वह । (६।१)

निहताः शत्रवश्चापि प्राप्तं राज्यम् अकण्टकम् ॥ (६।२)

नाथवन्तश्च भवता पाण्डवा मधुसूदन । (७।१)

भवन्तं प्लवम् आसाद्य तीर्णाः स्म कुरुसागरम् ॥ (७।२)

विश्वकर्मन्नमस्ते ऽस्तु विश्वात्मन् विश्वसंभव । (८।१)

यथाहं त्वा विजानामि यथा चाहं भवन्मनाः ॥ (८।२)

त्वत्तेजःसंभवो नित्यं हुताशो मधुसूदन । (९।१)

रतिः क्रीडामयी तुभ्यं माया ते रोदसी विभो ॥ (९।२)

त्वयि सर्वम् इदं विश्वं यद् इदं स्थाणुजङ्गमम् । (१०।१)

त्वं हि सर्वं विकुरुषे भूतग्रामं सनातनम् ॥ (१०।२)

पृथिवीं चान्तरिक्षं च तथा स्थावरजङ्गमम् । (११।१)

हसितं ते ऽमला ज्योत्स्ना ऋतवश्चेन्द्रियान्वयाः ॥ (११।२)

प्राणो वायुः सततगः क्रोधो मृत्युः सनातनः । (१२।१)

प्रसादे चापि पद्मा श्रीर् नित्यं त्वयि महामते ॥ (१२।२)

रतिस्तुष्टिर् धृतिः क्षान्तिस्त्वयि चेदं चराचरम् । (१३।१)

त्वम् एवेह युगान्तेषु निधनं प्रोच्यसे ऽनघ ॥ (१३।२)

सुदीर्घेणापि कालेन न ते शक्या गुणा मया । (१४।१)

आत्मा च परमो वक्तुं नमस्ते नलिनेक्षण ॥ (१४।२)

विदितो मे ऽसि दुर्धर्ष नारदाद् देवलात् तथा । (१५।१)

कृष्णद्वैपायनाच्चैव तथा कुरुपितामहात् ॥ (१५।२)

त्वयि सर्वं समासक्तं त्वम् एवैको जनेश्वरः । (१६।१)

यच्चानुग्रहसंयुक्तम् एतद् उक्तं त्वयानघ ॥ (१६।२)

एतत् सर्वम् अहं सम्यग् आचरिष्ये जनार्दन । (१७।१)

इदं चाद्भुतम् अत्यर्थं कृतम् अस्मत्प्रियेप्सया ॥ (१७।२)

यत् पापो निहतः संख्ये कौरव्यो धृतराष्ट्रजः । (१८।१)

त्वया दग्धं हि तत् सैन्यं मया विजितम् आहवे ॥ (१८।२)

भवता तत् कृतं कर्म येनावाप्तो जयो मया । (१९।१)

दुर्योधनस्य संग्रामे तव बुद्धिपराक्रमैः ॥ (१९।२)

कर्णस्य च वधोपायो यथावत् संप्रदर्शितः । (२०।१)

सैन्धवस्य च पापस्य भूरिश्रवस एव च ॥ (२०।२)

अहं च प्रीयमाणेन त्वया देवकिनन्दन । (२१।१)

यद् उक्तस्तत् करिष्यामि न हि मे ऽत्र विचारणा ॥ (२१।२)

राजानं च समासाद्य धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् । (२२।१)

चोदयिष्यामि धर्मज्ञ गमनार्थं तवानघ ॥ (२२।२)

रुचितं हि ममैतत् ते द्वारकागमनं प्रभो । (२३।१)

अचिराच्चैव दृष्टा त्वं मातुलं मधुसूदन । (२३।२)

बलदेवं च दुर्धर्षं तथान्यान् वृष्णिपुंगवान् ॥ (२३।३)

एवं सम्भाषमाणौ तौ प्राप्तौ वारणसाह्वयम् । (२४।१)

तथा विविशतुश्चोभौ सम्प्रहृष्टनराकुलम् ॥ (२४।२)

तौ गत्वा धृतराष्ट्रस्य गृहं शक्रगृहोपमम् । (२५।१)

ददृशाते महाराज धृतराष्ट्रं जनेश्वरम् ॥ (२५।२)

विदुरं च महाबुद्धिं राजानं च युधिष्ठिरम् । (२६।१)

भीमसेनं च दुर्धर्षं माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ । (२६।२)

धृतराष्ट्रम् उपासीनं युयुत्सुं चापराजितम् ॥ (२६।३)

गान्धारीं च महाप्राज्ञां पृथां कृष्णां च भामिनीम् । (२७।१)

सुभद्राद्याश्च ताः सर्वा भरतानां स्त्रियस्तथा । (२७।२)

ददृशाते स्थिताः सर्वा गान्धारीं परिवार्य वै ॥ (२७।३)

ततः समेत्य राजानं धृतराष्ट्रम् अरिंदमौ । (२८।१)

निवेद्य नामधेये स्वे तस्य पादावगृह्णताम् ॥ (२८।२)

गान्धार्याश्च पृथायाश्च धर्मराज्ञस्तथैव च । (२९।१)

भीमस्य च महात्मानौ तथा पादावगृह्णताम् ॥ (२९।२)

क्षत्तारं चापि सम्पूज्य पृष्ट्वा कुशलम् अव्ययम् । (३०।१)

तैः सार्धं नृपतिं वृद्धं ततस्तं पर्युपासताम् ॥ (३०।२)

ततो निशि महाराज धृतराष्ट्रः कुरूद्वहान् । (३१।१)

जनार्दनं च मेधावी व्यसर्जयत वै गृहान् ॥ (३१।२)

ते ऽनुज्ञाता नृपतिना ययुः स्वं स्वं निवेशनम् । (३२।१)

धनंजयगृहान् एव ययौ कृष्णस्तु वीर्यवान् ॥ (३२।२)

तत्रार्चितो यथान्यायं सर्वकामैर् उपस्थितः । (३३।१)

कृष्णः सुष्वाप मेधावी धनंजयसहायवान् ॥ (३३।२)

प्रभातायां तु शर्वर्यां कृतपूर्वाह्णिकक्रियौ । (३४।१)

धर्मराजस्य भवनं जग्मतुः परमार्चितौ । (३४।२)

यत्रास्ते स सहामात्यो धर्मराजो महामनाः ॥ (३४।३)

ततस्तौ तत् प्रविश्याथ ददृशाते महाबलौ । (३५।१)

धर्मराजानम् आसीनं देवराजम् इवाश्विनौ ॥ (३५।२)

तौ समासाद्य राजानं वार्ष्णेयकुरुपुंगवौ । (३६।१)

निषीदतुर् अनुज्ञातौ प्रीयमाणेन तेन वै ॥ (३६।२)

ततः स राजा मेधावी विवक्षू प्रेक्ष्य तावुभौ । (३७।१)

प्रोवाच वदतां श्रेष्ठो वचनं राजसत्तमः ॥ (३७।२)

विवक्षू हि युवां मन्ये वीरौ यदुकुरूद्वहौ । (३८।१)

ब्रूत कर्तास्मि सर्वं वां न चिरान्मा विचार्यताम् ॥ (३८।२)

इत्युक्ते फल्गुनस्तत्र धर्मराजानम् अब्रवीत् । (३९।१)

विनीतवद् उपागम्य वाक्यं वाक्यविशारदः ॥ (३९।२)

अयं चिरोषितो राजन् वासुदेवः प्रतापवान् । (४०।१)

भवन्तं समनुज्ञाप्य पितरं द्रष्टुम् इच्छति ॥ (४०।२)

स गच्छेद् अभ्यनुज्ञातो भवता यदि मन्यसे । (४१।१)

आनर्तनगरीं वीरस्तद् अनुज्ञातुम् अर्हसि ॥ (४१।२)

युधिष्ठिर उवाच । (४२।१)

पुण्डरीकाक्ष भद्रं ते गच्छ त्वं मधुसूदन । (४२।२)

पुरीं द्वारवतीम् अद्य द्रष्टुं शूरसुतं प्रभुम् ॥ (४२।३)

रोचते मे महाबाहो गमनं तव केशव । (४३।१)

मातुलश्चिरदृष्टो मे त्वया देवी च देवकी ॥ (४३।२)

मातुलं वसुदेवं त्वं बलदेवं च माधव । (४४।१)

पूजयेथा महाप्राज्ञ मद्वाक्येन यथार्हतः ॥ (४४।२)

स्मरेथाश्चापि मां नित्यं भीमं च बलिनां वरम् । (४५।१)

फल्गुनं नकुलं चैव सहदेवं च माधव ॥ (४५।२)

आनर्तान् अवलोक्य त्वं पितरं च महाभुज । (४६।१)

वृष्णींश्च पुनर् आगच्छेर् हयमेधे ममानघ ॥ (४६।२)

स गच्छ रत्नान्यादाय विविधानि वसूनि च । (४७।१)

यच्चाप्यन्यन्मनोज्ञं ते तद् अप्यादत्स्व सात्वत ॥ (४७।२)

इयं हि वसुधा सर्वा प्रसादात् तव माधव । (४८।१)

अस्मान् उपगता वीर निहताश्चापि शत्रवः ॥ (४८।२)

एवं ब्रुवति कौरव्ये धर्मराजे युधिष्ठिरे । (४९।१)

वासुदेवो वरः पुंसाम् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (४९।२)

तवैव रत्नानि धनं च केवलम् धरा च कृत्स्ना तु महाभुजाद्य वै । (५०।१)

यद् अस्ति चान्यद् द्रविणं गृहेषु मे त्वम् एव तस्येश्वर नित्यम् ईश्वरः ॥ (५०।२)

तथेत्यथोक्तः प्रतिपूजितस्तदा गदाग्रजो धर्मसुतेन वीर्यवान् । (५१।१)

पितृष्वसाम् अभ्यवदद् यथाविधि सम्पूजितश्चाप्यगमत् प्रदक्षिणम् ॥ (५१।२)

तया स सम्यक् प्रतिनन्दितस्तदा तथैव सर्वैर् विदुरादिभिस्ततः । (५२।१)

विनिर्ययौ नागपुराद् गदाग्रजो रथेन दिव्येन चतुर्युजा हरिः ॥ (५२।२)

रथं सुभद्राम् अधिरोप्य भामिनीं युधिष्ठिरस्यानुमते जनार्दनः । (५३।१)

पितृष्वसायाश्च तथा महाभुजो विनिर्ययौ पौरजनाभिसंवृतः ॥ (५३।२)

तम् अन्वगाद् वानरवर्यकेतनः ससात्यकिर् माद्रवतीसुतावपि । (५४।१)

अगाधबुद्धिर् विदुरश्च माधवं स्वयं च भीमो गजराजविक्रमः ॥ (५४।२)

निवर्तयित्वा कुरुराष्ट्रवर्धनांस् ततः स सर्वान् विदुरं च वीर्यवान् । (५५।१)

जनार्दनो दारुकम् आह सत्वरः प्रचोदयाश्वान् इति सात्यकिस्तदा ॥ (५५।२)

ततो ययौ शत्रुगणप्रमर्दनः शिनिप्रवीरानुगतो जनार्दनः । (५६।१)

यथा निहत्यारिगणाञ् शतक्रतुर् दिवं तथानर्तपुरीं प्रतापवान् ॥ (५६।२)