महाभारतMahābhārata

MBh, 15, 3

1934 of 1995 · 35 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

स राजा सुमहातेजा वृद्धः कुरुकुलोद्वहः । (१।२)

sa rājā sumahātejā vṛddhaḥ kurukulodvahaḥ |

1.3१.३

नापश्यत तदा किंचिद् अप्रियं पाण्डुनन्दने ॥ (१।३)

nāpaśyata tadā kiṃcid apriyaṃ pāṇḍunandane ||

2.1२.१

वर्तमानेषु सद्वृत्तिं पाण्डवेषु महात्मसु । (२।१)

vartamāneṣu sadvṛttiṃ pāṇḍaveṣu mahātmasu |

2.2२.२

प्रीतिमान् अभवद् राजा धृतराष्ट्रो ऽम्बिकासुतः ॥ (२।२)

prītimān abhavad rājā dhṛtarāṣṭro 'mbikāsutaḥ ||

3.1३.१

सौबलेयी च गान्धारी पुत्रशोकम् अपास्य तम् । (३।१)

saubaleyī ca gāndhārī putraśokam apāsya tam |

3.2३.२

सदैव प्रीतिमत्यासीत् तनयेषु निजेष्विव ॥ (३।२)

sadaiva prītimatyāsīt tanayeṣu nijeṣviva ||

4.1४.१

प्रियाण्येव तु कौरव्यो नाप्रियाणि कुरूद्वह । (४।१)

priyāṇyeva tu kauravyo nāpriyāṇi kurūdvaha |

4.2४.२

वैचित्रवीर्ये नृपतौ समाचरति नित्यदा ॥ (४।२)

vaicitravīrye nṛpatau samācarati nityadā ||

5.1५.१

यद् यद् ब्रूते च किंचित् स धृतराष्ट्रो नराधिपः । (५।१)

yad yad brūte ca kiṃcit sa dhṛtarāṣṭro narādhipaḥ |

5.2५.२

गुरु वा लघु वा कार्यं गान्धारी च यशस्विनी ॥ (५।२)

guru vā laghu vā kāryaṃ gāndhārī ca yaśasvinī ||

6.1६.१

तत् स राजा महाराज पाण्डवानां धुरंधरः । (६।१)

tat sa rājā mahārāja pāṇḍavānāṃ dhuraṃdharaḥ |

6.2६.२

पूजयित्वा वचस्तत् तद् अकार्षीत् परवीरहा ॥ (६।२)

pūjayitvā vacastat tad akārṣīt paravīrahā ||

7.1७.१

तेन तस्याभवत् प्रीतो वृत्तेन स नराधिपः । (७।१)

tena tasyābhavat prīto vṛttena sa narādhipaḥ |

7.2७.२

अन्वतप्यच्च संस्मृत्य पुत्रं मन्दम् अचेतसम् ॥ (७।२)

anvatapyacca saṃsmṛtya putraṃ mandam acetasam ||

8.1८.१

सदा च प्रातर् उत्थाय कृतजप्यः शुचिर् नृपः । (८।१)

sadā ca prātar utthāya kṛtajapyaḥ śucir nṛpaḥ |

8.2८.२

आशास्ते पाण्डुपुत्राणां समरेष्वपराजयम् ॥ (८।२)

āśāste pāṇḍuputrāṇāṃ samareṣvaparājayam ||

9.1९.१

ब्राह्मणान् वाचयित्वा च हुत्वा चैव हुताशनम् । (९।१)

brāhmaṇān vācayitvā ca hutvā caiva hutāśanam |

9.2९.२

आयुष्यं पाण्डुपुत्राणाम् आशास्ते स नराधिपः ॥ (९।२)

āyuṣyaṃ pāṇḍuputrāṇām āśāste sa narādhipaḥ ||

10.1१०.१

न तां प्रीतिं पराम् आप पुत्रेभ्यः स महीपतिः । (१०।१)

na tāṃ prītiṃ parām āpa putrebhyaḥ sa mahīpatiḥ |

10.2१०.२

यां प्रीतिं पाण्डुपुत्रेभ्यः समवाप तदा नृपः ॥ (१०।२)

yāṃ prītiṃ pāṇḍuputrebhyaḥ samavāpa tadā nṛpaḥ ||

11.1११.१

ब्राह्मणानां च वृद्धानां क्षत्रियाणां च भारत । (११।१)

brāhmaṇānāṃ ca vṛddhānāṃ kṣatriyāṇāṃ ca bhārata |

11.2११.२

तथा विट्शूद्रसंघानाम् अभवत् सुप्रियस्तदा ॥ (११।२)

tathā viṭśūdrasaṃghānām abhavat supriyastadā ||

12.1१२.१

यच्च किंचित् पुरा पापं धृतराष्ट्रसुतैः कृतम् । (१२।१)

yacca kiṃcit purā pāpaṃ dhṛtarāṣṭrasutaiḥ kṛtam |

12.2१२.२

अकृत्वा हृदि तद् राजा तं नृपं सो ऽन्ववर्तत ॥ (१२।२)

akṛtvā hṛdi tad rājā taṃ nṛpaṃ so 'nvavartata ||

13.1१३.१

यश्च कश्चिन्नरः किंचिद् अप्रियं चाम्बिकासुते । (१३।१)

yaśca kaścinnaraḥ kiṃcid apriyaṃ cāmbikāsute |

13.2१३.२

कुरुते द्वेष्यताम् एति स कौन्तेयस्य धीमतः ॥ (१३।२)

kurute dveṣyatām eti sa kaunteyasya dhīmataḥ ||

14.1१४.१

न राज्ञो धृतराष्ट्रस्य न च दुर्योधनस्य वै । (१४।१)

na rājño dhṛtarāṣṭrasya na ca duryodhanasya vai |

14.2१४.२

उवाच दुष्कृतं किंचिद् युधिष्ठिरभयान्नरः ॥ (१४।२)

uvāca duṣkṛtaṃ kiṃcid yudhiṣṭhirabhayānnaraḥ ||

15.1१५.१

धृत्या तुष्टो नरेन्द्रस्य गान्धारी विदुरस्तथा । (१५।१)

dhṛtyā tuṣṭo narendrasya gāndhārī vidurastathā |

15.2१५.२

शौचेन चाजातशत्रोर् न तु भीमस्य शत्रुहन् ॥ (१५।२)

śaucena cājātaśatror na tu bhīmasya śatruhan ||

16.1१६.१

अन्ववर्तत भीमो ऽपि निष्टनन् धर्मजं नृपम् । (१६।१)

anvavartata bhīmo 'pi niṣṭanan dharmajaṃ nṛpam |

16.2१६.२

धृतराष्ट्रं च सम्प्रेक्ष्य सदा भवति दुर्मनाः ॥ (१६।२)

dhṛtarāṣṭraṃ ca samprekṣya sadā bhavati durmanāḥ ||

17.1१७.१

राजानम् अनुवर्तन्तं धर्मपुत्रं महामतिम् । (१७।१)

rājānam anuvartantaṃ dharmaputraṃ mahāmatim |

17.2१७.२

अन्ववर्तत कौरव्यो हृदयेन पराङ्मुखः ॥ (१७।२)

anvavartata kauravyo hṛdayena parāṅmukhaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 15, 3

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit