संजय उवाच । (१।१)

पीडिते धर्मराजे तु मद्रराजेन मारिष । (१।२)

सात्यकिर् भीमसेनश्च माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ । (१।३)

परिवार्य रथैः शल्यं पीडयामासुर् आहवे ॥ (१।४)

तम् एकं बहुभिर् दृष्ट्वा पीड्यमानं महारथैः । (२।१)

साधुवादो महाञ् जज्ञे सिद्धाश्चासन् प्रहर्षिताः । (२।२)

आश्चर्यम् इत्यभाषन्त मुनयश्चापि संगताः ॥ (२।३)

भीमसेनो रणे शल्यं शल्यभूतं पराक्रमे । (३।१)

एकेन विद्ध्वा बाणेन पुनर् विव्याध सप्तभिः ॥ (३।२)

सात्यकिश्च शतेनैनं धर्मपुत्रपरीप्सया । (४।१)

मद्रेश्वरम् अवाकीर्य सिंहनादम् अथानदत् ॥ (४।२)

नकुलः पञ्चभिश्चैनं सहदेवश्च सप्तभिः । (५।१)

विद्ध्वा तं तु ततस्तूर्णं पुनर् विव्याध सप्तभिः ॥ (५।२)

स तु शूरो रणे यत्तः पीडितस्तैर् महारथैः । (६।१)

विकृष्य कार्मुकं घोरं वेगघ्नं भारसाधनम् ॥ (६।२)

सात्यकिं पञ्चविंशत्या शल्यो विव्याध मारिष । (७।१)

भीमसेनं त्रिसप्तत्या नकुलं सप्तभिस्तथा ॥ (७।२)

ततः सविशिखं चापं सहदेवस्य धन्विनः । (८।१)

छित्त्वा भल्लेन समरे विव्याधैनं त्रिसप्तभिः ॥ (८।२)

सहदेवस्तु समरे मातुलं भूरिवर्चसम् । (९।१)

सज्यम् अन्यद् धनुः कृत्वा पञ्चभिः समताडयत् । (९।२)

शरैर् आशीविषाकारैर् ज्वलज्ज्वलनसंनिभैः ॥ (९।३)

सारथिं चास्य समरे शरेणानतपर्वणा । (१०।१)

विव्याध भृशसंक्रुद्धस्तं च भूयस्त्रिभिः शरैः ॥ (१०।२)

भीमसेनस्त्रिसप्तत्या सात्यकिर् नवभिः शरैः । (११।१)

धर्मराजस्तथा षष्ट्या गात्रे शल्यं समर्पयत् ॥ (११।२)

ततः शल्यो महाराज निर्विद्धस्तैर् महारथैः । (१२।१)

सुस्राव रुधिरं गात्रैर् गैरिकं पर्वतो यथा ॥ (१२।२)

तांश्च सर्वान्महेष्वासान् पञ्चभिः पञ्चभिः शरैः । (१३।१)

विव्याध तरसा राजंस्तद् अद्भुतम् इवाभवत् ॥ (१३।२)

ततो ऽपरेण भल्लेन धर्मपुत्रस्य मारिष । (१४।१)

धनुश्चिछेद समरे सज्यं स सुमहारथः ॥ (१४।२)

अथान्यद् धनुर् आदाय धर्मपुत्रो महारथः । (१५।१)

साश्वसूतध्वजरथं शल्यं प्राच्छादयच्छरैः ॥ (१५।२)

स छाद्यमानः समरे धर्मपुत्रस्य सायकैः । (१६।१)

युधिष्ठिरम् अथाविध्यद् दशभिर् निशितैः शरैः ॥ (१६।२)

सात्यकिस्तु ततः क्रुद्धो धर्मपुत्रे शरार्दिते । (१७।१)

मद्राणाम् अधिपं शूरं शरौघैः समवारयत् ॥ (१७।२)

स सात्यकेः प्रचिछेद क्षुरप्रेण महद् धनुः । (१८।१)

भीमसेनमुखांस्तांश्च त्रिभिस्त्रिभिर् अताडयत् ॥ (१८।२)

तस्य क्रुद्धो महाराज सात्यकिः सत्यविक्रमः । (१९।१)

तोमरं प्रेषयामास स्वर्णदण्डं महाधनम् ॥ (१९।२)

भीमसेनो ऽथ नाराचं ज्वलन्तम् इव पन्नगम् । (२०।१)

नकुलः समरे शक्तिं सहदेवो गदां शुभाम् । (२०।२)

धर्मराजः शतघ्नीं तु जिघांसुः शल्यम् आहवे ॥ (२०।३)

तान् आपतत एवाशु पञ्चानां वै भुजच्युतान् । (२१।१)

सात्यकिप्रहितं शल्यो भल्लैश्चिछेद तोमरम् ॥ (२१।२)

भीमेन प्रहितं चापि शरं कनकभूषणम् । (२२।१)

द्विधा चिछेद समरे कृतहस्तः प्रतापवान् ॥ (२२।२)

नकुलप्रेषितां शक्तिं हेमदण्डां भयावहाम् । (२३।१)

गदां च सहदेवेन शरौघैः समवारयत् ॥ (२३।२)

शराभ्यां च शतघ्नीं तां राज्ञश्चिछेद भारत । (२४।१)

पश्यतां पाण्डुपुत्राणां सिंहनादं ननाद च । (२४।२)

नामृष्यत् तं तु शैनेयः शत्रोर् विजयम् आहवे ॥ (२४।३)

अथान्यद्धनुरादाय सात्यकिः क्रोधमूर्छितः । (२५।१)

द्वाभ्यां मद्रेश्वरं विद्ध्वा सारथिं च त्रिभिः शरैः ॥ (२५।२)

ततः शल्यो महाराज सर्वांस्तान् दशभिः शरैः । (२६।१)

विव्याध सुभृशं क्रुद्धस्तोत्त्रैर् इव महाद्विपान् ॥ (२६।२)

ते वार्यमाणाः समरे मद्रराज्ञा महारथाः । (२७।१)

न शेकुः प्रमुखे स्थातुं तस्य शत्रुनिषूदनाः ॥ (२७।२)

ततो दुर्योधनो राजा दृष्ट्वा शल्यस्य विक्रमम् । (२८।१)

निहतान् पाण्डवान्मेने पाञ्चालान् अथ सृञ्जयान् ॥ (२८।२)

ततो राजन्महाबाहुर् भीमसेनः प्रतापवान् । (२९।१)

संत्यज्य मनसा प्राणान्मद्राधिपम् अयोधयत् ॥ (२९।२)

नकुलः सहदेवश्च सात्यकिश्च महारथः । (३०।१)

परिवार्य तदा शल्यं समन्ताद् व्यकिरञ् शरैः ॥ (३०।२)

स चतुर्भिर् महेष्वासैः पाण्डवानां महारथैः । (३१।१)

वृतस्तान् योधयामास मद्रराजः प्रतापवान् ॥ (३१।२)

तस्य धर्मसुतो राजन् क्षुरप्रेण महाहवे । (३२।१)

चक्ररक्षं जघानाशु मद्रराजस्य पार्थिव ॥ (३२।२)

तस्मिंस्तु निहते शूरे चक्ररक्षे महारथे । (३३।१)

मद्रराजो ऽतिबलवान् सैनिकान् आस्तृणोच्छरैः ॥ (३३।२)

समाछन्नांस्ततस्तांस्तु राजन् वीक्ष्य स सैनिकान् । (३४।१)

चिन्तयामास समरे धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ (३४।२)

कथं नु न भवेत् सत्यं तन्माधववचो महत् । (३५।१)

न हि क्रुद्धो रणे राजा क्षपयेत बलं मम ॥ (३५।२)

ततः सरथनागाश्वाः पाण्डवाः पाण्डुपूर्वज । (३६।१)

मद्रेश्वरं समासेदुः पीडयन्तः समन्ततः ॥ (३६।२)

नानाशस्त्रौघबहुलां शस्त्रवृष्टिं समुत्थिताम् । (३७।१)

व्यधमत् समरे राजन्महाभ्राणीव मारुतः ॥ (३७।२)

ततः कनकपुङ्खां तां शल्यक्षिप्तां वियद्गताम् । (३८।१)

शरवृष्टिम् अपश्याम शलभानाम् इवाततिम् ॥ (३८।२)

ते शरा मद्रराजेन प्रेषिता रणमूर्धनि । (३९।१)

संपतन्तः स्म दृश्यन्ते शलभानां व्रजा इव ॥ (३९।२)

मद्रराजधनुर्मुक्तैः शरैः कनकभूषणैः । (४०।१)

निरन्तरम् इवाकाशं संबभूव जनाधिप ॥ (४०।२)

न पाण्डवानां नास्माकं तत्र कश्चिद् व्यदृश्यत । (४१।१)

बाणान्धकारे महति कृते तत्र महाभये ॥ (४१।२)

मद्रराजेन बलिना लाघवाच्छरवृष्टिभिः । (४२।१)

लोड्यमानं तथा दृष्ट्वा पाण्डवानां बलार्णवम् । (४२।२)

विस्मयं परमं जग्मुर् देवगन्धर्वदानवाः ॥ (४२।३)

स तु तान् सर्वतो यत्ताञ् शरैः संपीड्य मारिष । (४३।१)

धर्मराजम् अवच्छाद्य सिंहवद् व्यनदन्मुहुः ॥ (४३।२)

ते छन्नाः समरे तेन पाण्डवानां महारथाः । (४४।१)

न शेकुस्तं तदा युद्धे प्रत्युद्यातुं महारथम् ॥ (४४।२)

धर्मराजपुरोगास्तु भीमसेनमुखा रथाः । (४५।१)

न जहुः समरे शूरं शल्यम् आहवशोभिनम् ॥ (४५।२)