दुर्योधनः । (१।१)

वैशंपायनः । (१।२)

धृतराष्ट्रस्तु वचनं श्रुत्वा सुमहद् अप्रियम् । (१।३)

उवाच मतिमान् वाक्यं दुर्योधनम् अरिंदमम् । (१।४)

जात्यन्धश्चाप्यहं तात पाण्डुना पूजितो भृशम् । (१।५)

राजानो यद्यपि श्रेष्ठा धर्महेतोर् भवन्ति हि । (१।६)

प्रज्ञाचक्षुर् अनेत्रत्वाद् अशक्तो राष्ट्रगोपने । (१।७)

न चान्धः परचक्राणि प्रतिव्यूहति संगरे । (१।८)

अर्थशास्त्रं मयाधीतं साङ्गा वेदाश्च पुत्रक । (१।९)

धार्तराष्ट्र स्वयं राज्ञा योद्धव्यं धर्मकाङ्क्षिणा । (१।१०)

रणे च मृत्युः स्वर्गाय राजन्यस्य विधीयते । (१।११)

पुत्रसंक्रामितश्रीर् वा वासाय वनम् आश्रयेत् । (१।१२)

ज्येष्ठो ऽयम् इति राज्ये च स्थापितो विकलो ऽपि सन् । (१।१३)

निर्जित्य परराष्ट्राणि पाण्डुर् मह्यं न्यवेदयत् । (१।१४)

कुलधर्मस्थापनाय ज्येष्ठो ऽहं ज्येष्ठभाङ् न च । (१।१५)

बहूनां भ्रातॄणां मध्ये श्रेष्ठो ज्येष्ठो हि श्रेयसा । (१।१६)

कनीयान् अपि स ज्येष्ठः श्रेष्ठः श्रेयान् कुलस्य वै । (१।१७)

तस्माज्ज्येष्ठश्च श्रेष्ठश्च पाण्डुर् धर्मभृतां वरः । (१।१८)

तस्य पुत्रा गुणैः ख्याता अर्थे च कृतनिश्चयाः । (१।१९)

कृतास्त्रा लब्धलक्षाश्च पाण्डुपुत्रा महारथाः । (१।२०)

धर्मे च नीतिशास्त्रे च तथा च निरताः सदा । (१।२१)

पौरजानपदानां च प्रीतिर् एषु विशेषतः । (१।२२)

कथं नामोत्सहे वत्स नगराच्च विवासितुम् । (१।२३)

पौरजानपदैः सार्धं विप्रा जल्पन्ति नित्यशः । (१।२४)

प्रज्ञाचक्षुर् अनेत्रत्वाद् अशक्तो राज्यरक्षणे । (१।२५)

ते वयं पाण्डवश्रेष्ठं तरुणं वृद्धशीलिनम् । (१।२६)

राजानम् अभिषिञ्चामः सत्यं करुणवेदिनम् । (१।२७)

स हि वृद्धान् अमात्यांश्च ज्ञातींश्चापि महायशाः । (१।२८)

सत्कृत्य नित्यं पूजार्हान् पाण्डवः पूजयिष्यति । (१।२९)

पितामहं शांतनवं धृतराष्ट्रं च धर्मतः । (१।३०)

सपुत्रं विविधैर् भोगैर् वासयिष्यति मानितः । (१।३१)

इत्येवं विलपन्ति स्म वदन्ति च जना मुहुः । (१।३२)

राजन् दुःखशताविष्टाः पौराः शतसहस्रशः । (१।३३)

तेषां श्रुत्वा तु वाक्यानि पौराणाम् अशिवानि च । (१।३४)

युधिष्ठिरानुरक्तानां परितप्स्यामि भारत । (१।३५)

धृतराष्ट्रस्तु पुत्रस्य श्रुत्वा वाक्यम् उवाच ह । (१।३६)

यथा न वाच्यतां पुत्र गच्छेम च तथा कुरु । (१।३७)

एवं तस्य वचः श्रुत्वा प्रविश्य च गृहं महत् ॥ (१।३८)

वैशंपायन उवाच । (२।१)

एवं श्रुत्वा तु पुत्रस्य प्रज्ञाचक्षुर् नराधिपः । (२।२)

कणिकस्य च वाक्यानि तानि श्रुत्वा स सर्वशः । (२।३)

धृतराष्ट्रो द्विधाचित्तः शोकार्तः समपद्यत । (२।४)

दुर्योधनश्च कर्णश्च शकुनिः सौबलस्तथा । (२।५)

दुःशासनचतुर्थास्ते मन्त्रयामासुर् एकतः । (२।६)

ततो दुर्योधनो राजा धृतराष्ट्रम् अभाषत । (२।७)

पाण्डवेभ्यो भयं नः स्यात् तान् विवासयतां भवान् । (२।८)

निपुणेनाभ्युपायेन नगरं वारणावतम् । (२।९)

धृतराष्ट्रस्तु पुत्रस्य श्रुत्वा वचनम् ईदृशम् । (२।१०)

मुहूर्तम् इव संचिन्त्य दुर्योधनम् अथाब्रवीत् ॥ (२।११)

धर्मनित्यः सदा पाण्डुर् ममासीत् प्रियकृद्धितः । (३।१)

सर्वेषु ज्ञातिषु तथा मयि त्वासीद् विशेषतः ॥ (३।२)

नास्य किंचिन् न जानामि भोजनादि चिकीर्षितम् । (४।१)

निवेदयति नित्यं हि मम राज्यं धृतव्रतः ॥ (४।२)

तस्य पुत्रो यथा पाण्डुस्तथा धर्मपरायणः । (५।१)

गुणवांल्लोकविख्यातः पौराणां च सुसंमतः । (५।२)

स तथा वर्तमानो ऽसौ धर्मसूनुर् यथानुजः ॥ (५।३)

स कथं शक्यम् अस्माभिर् अपक्रष्टुं बलाद् इतः । (६।१)

पितृपैतामहाद् राज्यात् ससहायो विशेषतः ॥ (६।२)

भृता हि पाण्डुनामात्या बलं च सततं भृतम् । (७।१)

भृताः पुत्राश्च पौत्राश्च तेषाम् अपि विशेषतः ॥ (७।२)

ते पुरा सत्कृतास्तात पाण्डुना पौरवा जनाः । (८।१)

कथं युधिष्ठिरस्यार्थे न नो हन्युः सबान्धवान् ॥ (८।२)

दुर्योधन उवाच । (९।१)

एवम् एतन् मया तात भावितं दोषम् आत्मनि । (९।२)

दृष्ट्वा प्रकृतयः सर्वा अर्थमानेन योजिताः ॥ (९।३)

ध्रुवम् अस्मत्सहायास्ते भविष्यन्ति प्रधानतः । (१०।१)

अर्थवर्गः सहामात्यो मत्संस्थो ऽद्य महीपते ॥ (१०।२)

स भवान् पाण्डवान् आशु विवासयितुम् अर्हति । (११।१)

मृदुनैवाभ्युपायेन नगरं वारणावतम् ॥ (११।२)

यदा प्रतिष्ठितं राज्यं मयि राजन् भविष्यति । (१२।१)

तदा कुन्ती सहापत्या पुनर् एष्यति भारत ॥ (१२।२)

धृतराष्ट्र उवाच । (१३।१)

दुर्योधन ममाप्येतद्धृदि सम्परिवर्तते । (१३।२)

अभिप्रायस्य पापत्वान् नैतत् तु विवृणोम्यहम् ॥ (१३।३)

न च भीष्मो न च द्रोणो न क्षत्ता न च गौतमः । (१४।१)

विवास्यमानान् कौन्तेयान् अनुमंस्यन्ति कर्हिचित् ॥ (१४।२)

समा हि कौरवेयाणां वयम् एते च पुत्रक । (१५।१)

नैते विषमम् इच्छेयुर् धर्मयुक्ता मनस्विनः ॥ (१५।२)

ते वयं कौरवेयाणाम् एतेषां च महात्मनाम् । (१६।१)

कथं न वध्यतां तात गच्छेम जगतस्तथा ॥ (१६।२)

दुर्योधन उवाच । (१७।१)

मध्यस्थः सततं भीष्मो द्रोणपुत्रो मयि स्थितः । (१७।२)

यतः पुत्रस्ततो द्रोणो भविता नात्र संशयः ॥ (१७।३)

कृपः शारद्वतश्चैव यत एते त्रयस्ततः । (१८।१)

द्रोणं च भागिनेयं च न स त्यक्ष्यति कर्हिचित् ॥ (१८।२)

क्षत्तार्थबद्धस्त्वस्माकं प्रच्छन्नं तु यतः परे । (१९।१)

न चैकः स समर्थो ऽस्मान् पाण्डवार्थे प्रबाधितुम् ॥ (१९।२)

स विश्रब्धः पाण्डुपुत्रान् सह मात्रा विवासय । (२०।१)

वारणावतम् अद्यैव नात्र दोषो भविष्यति ॥ (२०।२)

विनिद्रकरणं घोरं हृदि शल्यम् इवार्पितम् । (२१।१)

शोकपावकम् उद्भूतं कर्मणैतेन नाशय ॥ (२१।२)