संजय उवाच । (१।१)

अर्जुनस्तु रणे राजन् दृष्ट्वा भीष्मस्य विक्रमम् । (१।२)

शिखण्डिनम् अथोवाच समभ्येहि पितामहम् ॥ (१।३)

न चापि भीस्त्वया कार्या भीष्माद् अद्य कथंचन । (२।१)

अहम् एनं शरैस्तीक्ष्णैः पातयिष्ये रथोत्तमात् ॥ (२।२)

एवम् उक्तस्तु पार्थेन शिखण्डी भरतर्षभ । (३।१)

अभ्यद्रवत गाङ्गेयं श्रुत्वा पार्थस्य भाषितम् ॥ (३।२)

धृष्टद्युम्नस्तथा राजन् सौभद्रश्च महारथः । (४।१)

हृष्टावाद्रवतां भीष्मं श्रुत्वा पार्थस्य भाषितम् ॥ (४।२)

विराटद्रुपदौ वृद्धौ कुन्तिभोजश्च दंशितः । (५।१)

अभ्यद्रवत गाङ्गेयं पुत्रस्य तव पश्यतः ॥ (५।२)

नकुलः सहदेवश्च धर्मराजश्च वीर्यवान् । (६।१)

तथेतराणि सैन्यानि सर्वाण्येव विशां पते । (६।२)

समाद्रवन्त गाङ्गेयं श्रुत्वा पार्थस्य भाषितम् ॥ (६।३)

प्रत्युद्ययुस्तावकाश्च समेतास्तान्महारथान् । (७।१)

यथाशक्ति यथोत्साहं तन्मे निगदतः शृणु ॥ (७।२)

चित्रसेनो महाराज चेकितानं समभ्ययात् । (८।१)

भीष्मप्रेप्सुं रणे यान्तं वृषं व्याघ्रशिशुर् यथा ॥ (८।२)

धृष्टद्युम्नं महाराज भीष्मान्तिकम् उपागतम् । (९।१)

त्वरमाणो रणे यत्तं कृतवर्मा न्यवारयत् ॥ (९।२)

भीमसेनं सुसंक्रुद्धं गाङ्गेयस्य वधैषिणम् । (१०।१)

त्वरमाणो महाराज सौमदत्तिर् न्यवारयत् ॥ (१०।२)

तथैव नकुलं वीरं किरन्तं सायकान् बहून् । (११।१)

विकर्णो वारयामास इच्छन् भीष्मस्य जीवितम् ॥ (११।२)

सहदेवं तथा यान्तं यत्तं भीष्मरथं प्रति । (१२।१)

वारयामास संक्रुद्धः कृपः शारद्वतो युधि ॥ (१२।२)

राक्षसं क्रूरकर्माणं भैमसेनिं महाबलम् । (१३।१)

भीष्मस्य निधनं प्रेप्सुं दुर्मुखो ऽभ्यद्रवद् बली ॥ (१३।२)

सात्यकिं समरे क्रुद्धम् आर्श्यशृङ्गिर् अवारयत् । (१४।१)

अभिमन्युं महाराज यान्तं भीष्मरथं प्रति । (१४।२)

सुदक्षिणो महाराज काम्बोजः प्रत्यवारयत् ॥ (१४।३)

विराटद्रुपदौ वृद्धौ समेतावरिमर्दनौ । (१५।१)

अश्वत्थामा ततः क्रुद्धो वारयामास भारत ॥ (१५।२)

तथा पाण्डुसुतं ज्येष्ठं भीष्मस्य वधकाङ्क्षिणम् । (१६।१)

भारद्वाजो रणे यत्तो धर्मपुत्रम् अवारयत् ॥ (१६।२)

अर्जुनं रभसं युद्धे पुरस्कृत्य शिखण्डिनम् । (१७।१)

भीष्मप्रेप्सुं महाराज तापयन्तं दिशो दश । (१७।२)

दुःशासनो महेष्वासो वारयामास संयुगे ॥ (१७।३)

अन्ये च तावका योधाः पाण्डवानां महारथान् । (१८।१)

भीष्मायाभिमुखं यातान् वारयामासुर् आहवे ॥ (१८।२)

धृष्टद्युम्नस्तु सैन्यानि प्राक्रोशत पुनः पुनः । (१९।१)

अभिद्रवत संरब्धा भीष्मम् एकं महाबलम् ॥ (१९।२)

एषो ऽर्जुनो रणे भीष्मं प्रयाति कुरुनन्दनः । (२०।१)

अभिद्रवत मा भैष्ट भीष्मो न प्राप्स्यते हि वः ॥ (२०।२)

अर्जुनं समरे योद्धुं नोत्सहेतापि वासवः । (२१।१)

किमु भीष्मो रणे वीरा गतसत्त्वो ऽल्पजीवितः ॥ (२१।२)

इति सेनापतेः श्रुत्वा पाण्डवानां महारथाः । (२२।१)

अभ्यद्रवन्त संहृष्टा गाङ्गेयस्य रथं प्रति ॥ (२२।२)

आगच्छतस्तान् समरे वार्योघान् प्रबलान् इव । (२३।१)

न्यवारयन्त संहृष्टास्तावकाः पुरुषर्षभाः ॥ (२३।२)

दुःशासनो महाराज भयं त्यक्त्वा महारथः । (२४।१)

भीष्मस्य जीविताकाङ्क्षी धनंजयम् उपाद्रवत् ॥ (२४।२)

तथैव पाण्डवाः शूरा गाङ्गेयस्य रथं प्रति । (२५।१)

अभ्यद्रवन्त संग्रामे तव पुत्रान्महारथान् ॥ (२५।२)

तत्राद्भुतम् अपश्याम चित्ररूपं विशां पते । (२६।१)

दुःशासनरथं प्राप्तो यत् पार्थो नात्यवर्तत ॥ (२६।२)

यथा वारयते वेला क्षुभितं वै महार्णवम् । (२७।१)

तथैव पाण्डवं क्रुद्धं तव पुत्रो न्यवारयत् ॥ (२७।२)

उभौ हि रथिनां श्रेष्ठावुभौ भारत दुर्जयौ । (२८।१)

उभौ चन्द्रार्कसदृशौ कान्त्या दीप्त्या च भारत ॥ (२८।२)

तौ तथा जातसंरम्भावन्योन्यवधकाङ्क्षिणौ । (२९।१)

समीयतुर् महासंख्ये मयशक्रौ यथा पुरा ॥ (२९।२)

दुःशासनो महाराज पाण्डवं विशिखैस्त्रिभिः । (३०।१)

वासुदेवं च विंशत्या ताडयामास संयुगे ॥ (३०।२)

ततो ऽर्जुनो जातमन्युर् वार्ष्णेयं वीक्ष्य पीडितम् । (३१।१)

दुःशासनं शतेनाजौ नाराचानां समार्पयत् । (३१।२)

ते तस्य कवचं भित्त्वा पपुः शोणितम् आहवे ॥ (३१।३)

दुःशासनस्ततः क्रुद्धः पार्थं विव्याध पञ्चभिः । (३२।१)

ललाटे भरतश्रेष्ठ शरैः संनतपर्वभिः ॥ (३२।२)

ललाटस्थैस्तु तैर् बाणैः शुशुभे पाण्डवोत्तमः । (३३।१)

यथा मेरुर् महाराज शृङ्गैर् अत्यर्थम् उच्छ्रितैः ॥ (३३।२)

सो ऽतिविद्धो महेष्वासः पुत्रेण तव धन्विना । (३४।१)

व्यराजत रणे पार्थः किंशुकः पुष्पवान् इव ॥ (३४।२)

दुःशासनं ततः क्रुद्धः पीडयामास पाण्डवः । (३५।१)

पर्वणीव सुसंक्रुद्धो राहुर् उग्रो निशाकरम् ॥ (३५।२)

पीड्यमानो बलवता पुत्रस्तव विशां पते । (३६।१)

विव्याध समरे पार्थं कङ्कपत्रैः शिलाशितैः ॥ (३६।२)

तस्य पार्थो धनुश्छित्त्वा त्वरमाणः पराक्रमी । (३७।१)

आजघान ततः पश्चात् पुत्रं ते नवभिः शरैः ॥ (३७।२)

सो ऽन्यत् कार्मुकम् आदाय भीष्मस्य प्रमुखे स्थितः । (३८।१)

अर्जुनं पञ्चविंशत्या बाह्वोर् उरसि चार्पयत् ॥ (३८।२)

तस्य क्रुद्धो महाराज पाण्डवः शत्रुकर्शनः । (३९।१)

अप्रैषीद् विशिखान् घोरान् यमदण्डोपमान् बहून् ॥ (३९।२)

अप्राप्तान् एव तान् बाणांश्चिछेद तनयस्तव । (४०।१)

यतमानस्य पार्थस्य तद् अद्भुतम् इवाभवत् । (४०।२)

पार्थं च निशितैर् बाणैर् अविध्यत् तनयस्तव ॥ (४०।३)

ततः क्रुद्धो रणे पार्थः शरान् संधाय कार्मुके । (४१।१)

प्रेषयामास समरे स्वर्णपुङ्खाञ् शिलाशितान् ॥ (४१।२)

न्यमज्जंस्ते महाराज तस्य काये महात्मनः । (४२।१)

यथा हंसा महाराज तडागं प्राप्य भारत ॥ (४२।२)

पीडितश्चैव पुत्रस्ते पाण्डवेन महात्मना । (४३।१)

हित्वा पार्थं रणे तूर्णं भीष्मस्य रथम् आश्रयत् । (४३।२)

अगाधे मज्जतस्तस्य द्वीपो भीष्मो ऽभवत् तदा ॥ (४३।३)

प्रतिलभ्य ततः संज्ञां पुत्रस्तव विशां पते । (४४।१)

अवारयत् ततः शूरो भूय एव पराक्रमी ॥ (४४।२)

शरैः सुनिशितैः पार्थं यथा वृत्रः पुरंदरम् । (४५।१)

निर्बिभेद महावीर्यो विव्यथे नैव चार्जुनात् ॥ (४५।२)