MBh, 13, 93
Select a line for its word-by-word analysis.
वेदोक्तेषु तु भुञ्जाना व्रतलुप्ता युधिष्ठिर ॥ (२।३)
vedokteṣu tu bhuñjānā vrataluptā yudhiṣṭhira ||
तपः स्याद् एतद् इह वै तपो ऽन्यद् वापि किं भवेत् ॥ (३।३)
tapaḥ syād etad iha vai tapo 'nyad vāpi kiṃ bhavet ||
मासार्धमासौ नोपवसेद् यत् तपो मन्यते जनः । (४।२)
māsārdhamāsau nopavased yat tapo manyate janaḥ |
आत्मतन्त्रोपघाती यो न तपस्वी न धर्मवित् ॥ (४।३)
ātmatantropaghātī yo na tapasvī na dharmavit ||
त्यागस्यापि च संपत्तिः शिष्यते तप उत्तमम् । (५।१)
tyāgasyāpi ca saṃpattiḥ śiṣyate tapa uttamam |
मुनिश्च स्यात् सदा विप्रो देवांश्चैव सदा यजेत् । (६।१)
muniśca syāt sadā vipro devāṃścaiva sadā yajet |
अमांसाशी सदा च स्यात् पवित्री च सदा भवेत् ॥ (८।२)
amāṃsāśī sadā ca syāt pavitrī ca sadā bhavet ||
कथं सदोपवासी स्याद् ब्रह्मचारी च पार्थिव । (९।२)
kathaṃ sadopavāsī syād brahmacārī ca pārthiva |
विघसाशी कथं च स्यात् कथं चैवातिथिप्रियः ॥ (९।३)
vighasāśī kathaṃ ca syāt kathaṃ caivātithipriyaḥ ||
सदोपवासी भवति यो न भुङ्क्ते ऽन्तरा पुनः ॥ (१०।३)
sadopavāsī bhavati yo na bhuṅkte 'ntarā punaḥ ||
भार्यां गच्छन् ब्रह्मचारी सदा भवति चैव ह । (११।१)
bhāryāṃ gacchan brahmacārī sadā bhavati caiva ha |
दानं ददत् पवित्री स्याद् अस्वप्नश्च दिवास्वपन् ॥ (१२।२)
dānaṃ dadat pavitrī syād asvapnaśca divāsvapan ||
भृत्यातिथिषु यो भुङ्क्ते भुक्तवत्सु नरः सदा । (१३।१)
bhṛtyātithiṣu yo bhuṅkte bhuktavatsu naraḥ sadā |
अमृतं केवलं भुङ्क्ते इति विद्धि युधिष्ठिर ॥ (१३।२)
amṛtaṃ kevalaṃ bhuṅkte iti viddhi yudhiṣṭhira ||
अभुक्तवत्सु नाश्नाति ब्राह्मणेषु तु यो नरः । (१४।१)
abhuktavatsu nāśnāti brāhmaṇeṣu tu yo naraḥ |
देवेभ्यश्च पितृभ्यश्च भृत्येभ्यो ऽतिथिभिः सह । (१५।१)
devebhyaśca pitṛbhyaśca bhṛtyebhyo 'tithibhiḥ saha |
अवशिष्टानि यो भुङ्क्ते तम् आहुर् विघसाशिनम् ॥ (१५।२)
avaśiṣṭāni yo bhuṅkte tam āhur vighasāśinam ||
तेषां लोका ह्यपर्यन्ताः सदने ब्रह्मणः स्मृताः । (१६।१)
teṣāṃ lokā hyaparyantāḥ sadane brahmaṇaḥ smṛtāḥ |
उपस्थिता ह्यप्सरोभिर् गन्धर्वैश्च जनाधिप ॥ (१६।२)
upasthitā hyapsarobhir gandharvaiśca janādhipa ||
देवतातिथिभिः सार्धं पितृभिश्चोपभुञ्जते । (१७।१)
devatātithibhiḥ sārdhaṃ pitṛbhiścopabhuñjate |
रमन्ते पुत्रपौत्रैश्च तेषां गतिर् अनुत्तमा ॥ (१७।२)
ramante putrapautraiśca teṣāṃ gatir anuttamā ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.