महाभारतMahābhārata

MBh, 13, 93

1774 of 1995 · 40 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

yudhiṣṭhira uvāca

1.2१.२

द्विजातयो व्रतोपेता हविस्ते यदि भुञ्जते । (१।२)

dvijātayo vratopetā haviste yadi bhuñjate |

1.3१.३

अन्नं ब्राह्मणकामाय कथम् एतत् पितामह ॥ (१।३)

annaṃ brāhmaṇakāmāya katham etat pitāmaha ||

2.1२.१

भीष्म उवाच । (२।१)

bhīṣma uvāca

2.2२.२

अवेदोक्तव्रताश्चैव भुञ्जानाः कार्यकारिणः । (२।२)

avedoktavratāścaiva bhuñjānāḥ kāryakāriṇaḥ |

2.3२.३

वेदोक्तेषु तु भुञ्जाना व्रतलुप्ता युधिष्ठिर ॥ (२।३)

vedokteṣu tu bhuñjānā vrataluptā yudhiṣṭhira ||

3.1३.१

युधिष्ठिर उवाच । (३।१)

yudhiṣṭhira uvāca

3.2३.२

यद् इदं तप इत्याहुर् उपवासं पृथग्जनाः । (३।२)

yad idaṃ tapa ityāhur upavāsaṃ pṛthagjanāḥ |

3.3३.३

तपः स्याद् एतद् इह वै तपो ऽन्यद् वापि किं भवेत् ॥ (३।३)

tapaḥ syād etad iha vai tapo 'nyad vāpi kiṃ bhavet ||

4.1४.१

भीष्म उवाच । (४।१)

bhīṣma uvāca

4.2४.२

मासार्धमासौ नोपवसेद् यत् तपो मन्यते जनः । (४।२)

māsārdhamāsau nopavased yat tapo manyate janaḥ |

4.3४.३

आत्मतन्त्रोपघाती यो न तपस्वी न धर्मवित् ॥ (४।३)

ātmatantropaghātī yo na tapasvī na dharmavit ||

5.1५.१

त्यागस्यापि च संपत्तिः शिष्यते तप उत्तमम् । (५।१)

tyāgasyāpi ca saṃpattiḥ śiṣyate tapa uttamam |

5.2५.२

सदोपवासी च भवेद् ब्रह्मचारी तथैव च ॥ (५।२)

sadopavāsī ca bhaved brahmacārī tathaiva ca ||

6.1६.१

मुनिश्च स्यात् सदा विप्रो देवांश्चैव सदा यजेत् । (६।१)

muniśca syāt sadā vipro devāṃścaiva sadā yajet |

6.2६.२

कुटुम्बिको धर्मकामः सदास्वप्नश्च भारत ॥ (६।२)

kuṭumbiko dharmakāmaḥ sadāsvapnaśca bhārata ||

7.1७.१

अमृताशी सदा च स्यात् पवित्री च सदा भवेत् । (७।१)

amṛtāśī sadā ca syāt pavitrī ca sadā bhavet |

7.2७.२

ऋतवादी सदा च स्यान्नियतश्च सदा भवेत् ॥ (७।२)

ṛtavādī sadā ca syānniyataśca sadā bhavet ||

8.1८.१

विघसाशी सदा च स्यात् सदा चैवातिथिप्रियः । (८।१)

vighasāśī sadā ca syāt sadā caivātithipriyaḥ |

8.2८.२

अमांसाशी सदा च स्यात् पवित्री च सदा भवेत् ॥ (८।२)

amāṃsāśī sadā ca syāt pavitrī ca sadā bhavet ||

9.1९.१

युधिष्ठिर उवाच । (९।१)

yudhiṣṭhira uvāca

9.2९.२

कथं सदोपवासी स्याद् ब्रह्मचारी च पार्थिव । (९।२)

kathaṃ sadopavāsī syād brahmacārī ca pārthiva |

9.3९.३

विघसाशी कथं च स्यात् कथं चैवातिथिप्रियः ॥ (९।३)

vighasāśī kathaṃ ca syāt kathaṃ caivātithipriyaḥ ||

10.1१०.१

भीष्म उवाच । (१०।१)

bhīṣma uvāca

10.2१०.२

अन्तरा सायमाशं च प्रातराशं तथैव च । (१०।२)

antarā sāyamāśaṃ ca prātarāśaṃ tathaiva ca |

10.3१०.३

सदोपवासी भवति यो न भुङ्क्ते ऽन्तरा पुनः ॥ (१०।३)

sadopavāsī bhavati yo na bhuṅkte 'ntarā punaḥ ||

11.1११.१

भार्यां गच्छन् ब्रह्मचारी सदा भवति चैव ह । (११।१)

bhāryāṃ gacchan brahmacārī sadā bhavati caiva ha |

11.2११.२

ऋतवादी सदा च स्याद् दानशीलश्च मानवः ॥ (११।२)

ṛtavādī sadā ca syād dānaśīlaśca mānavaḥ ||

12.1१२.१

अभक्षयन् वृथा मांसम् अमांसाशी भवत्युत । (१२।१)

abhakṣayan vṛthā māṃsam amāṃsāśī bhavatyuta |

12.2१२.२

दानं ददत् पवित्री स्याद् अस्वप्नश्च दिवास्वपन् ॥ (१२।२)

dānaṃ dadat pavitrī syād asvapnaśca divāsvapan ||

13.1१३.१

भृत्यातिथिषु यो भुङ्क्ते भुक्तवत्सु नरः सदा । (१३।१)

bhṛtyātithiṣu yo bhuṅkte bhuktavatsu naraḥ sadā |

13.2१३.२

अमृतं केवलं भुङ्क्ते इति विद्धि युधिष्ठिर ॥ (१३।२)

amṛtaṃ kevalaṃ bhuṅkte iti viddhi yudhiṣṭhira ||

14.1१४.१

अभुक्तवत्सु नाश्नाति ब्राह्मणेषु तु यो नरः । (१४।१)

abhuktavatsu nāśnāti brāhmaṇeṣu tu yo naraḥ |

14.2१४.२

अभोजनेन तेनास्य जितः स्वर्गो भवत्युत ॥ (१४।२)

abhojanena tenāsya jitaḥ svargo bhavatyuta ||

15.1१५.१

देवेभ्यश्च पितृभ्यश्च भृत्येभ्यो ऽतिथिभिः सह । (१५।१)

devebhyaśca pitṛbhyaśca bhṛtyebhyo 'tithibhiḥ saha |

15.2१५.२

अवशिष्टानि यो भुङ्क्ते तम् आहुर् विघसाशिनम् ॥ (१५।२)

avaśiṣṭāni yo bhuṅkte tam āhur vighasāśinam ||

16.1१६.१

तेषां लोका ह्यपर्यन्ताः सदने ब्रह्मणः स्मृताः । (१६।१)

teṣāṃ lokā hyaparyantāḥ sadane brahmaṇaḥ smṛtāḥ |

16.2१६.२

उपस्थिता ह्यप्सरोभिर् गन्धर्वैश्च जनाधिप ॥ (१६।२)

upasthitā hyapsarobhir gandharvaiśca janādhipa ||

17.1१७.१

देवतातिथिभिः सार्धं पितृभिश्चोपभुञ्जते । (१७।१)

devatātithibhiḥ sārdhaṃ pitṛbhiścopabhuñjate |

17.2१७.२

रमन्ते पुत्रपौत्रैश्च तेषां गतिर् अनुत्तमा ॥ (१७।२)

ramante putrapautraiśca teṣāṃ gatir anuttamā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 13, 93

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit