युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

इमे वै मानवा लोके भृशं मांसस्य गृद्धिनः । (१।२)

विसृज्य भक्षान् विविधान् यथा रक्षोगणास्तथा ॥ (१।३)

नापूपान् विविधाकाराञ्शाकानि विविधानि च । (२।१)

षाडवान् रसयोगांश्च तथेच्छन्ति यथामिषम् ॥ (२।२)

तत्र मे बुद्धिर् अत्रैव विसर्गे परिमुह्यते । (३।१)

न मन्ये रसतः किंचिन्मांसतो ऽस्तीह किंचन ॥ (३।२)

तद् इच्छामि गुणाञ्श्रोतुं मांसस्याभक्षणे ऽपि वा । (४।१)

भक्षणे चैव ये दोषास्तांश्चैव पुरुषर्षभ ॥ (४।२)

सर्वं तत्त्वेन धर्मज्ञ यथावद् इह धर्मतः । (५।१)

किं वा भक्ष्यम् अभक्ष्यं वा सर्वम् एतद् वदस्व मे ॥ (५।२)

भीष्म उवाच । (६।१)

एवम् एतन्महाबाहो यथा वदसि भारत । (६।२)

न मांसात् परम् अत्रान्यद् रसतो विद्यते भुवि ॥ (६।३)

क्षतक्षीणाभितप्तानां ग्राम्यधर्मरताश्च ये । (७।१)

अध्वना कर्शितानां च न मांसाद् विद्यते परम् ॥ (७।२)

सद्यो वर्धयति प्राणान् पुष्टिम् अग्र्यां ददाति च । (८।१)

न भक्षो ऽभ्यधिकः कश्चिन्मांसाद् अस्ति परंतप ॥ (८।२)

विवर्जने तु बहवो गुणाः कौरवनन्दन । (९।१)

ये भवन्ति मनुष्याणां तान्मे निगदतः शृणु ॥ (९।२)

स्वमांसं परमांसैर् यो विवर्धयितुम् इच्छति । (१०।१)

नास्ति क्षुद्रतरस्तस्मान्न नृशंसतरो नरः ॥ (१०।२)

न हि प्राणात् प्रियतरं लोके किंचन विद्यते । (११।१)

तस्माद् दयां नरः कुर्याद् यथात्मनि तथा परे ॥ (११।२)

शुक्राच्च तात संभूतिर् मांसस्येह न संशयः । (१२।१)

भक्षणे तु महान् दोषो वधेन सह कल्पते ॥ (१२।२)

अहिंसालक्षणो धर्म इति वेदविदो विदुः । (१३।१)

यद् अहिंस्रं भवेत् कर्म तत् कुर्याद् आत्मवान्नरः ॥ (१३।२)

पितृदैवतयज्ञेषु प्रोक्षितं हविर् उच्यते । (१४।१)

विधिना वेददृष्टेन तद् भुक्त्वेह न दुष्यति ॥ (१४।२)

यज्ञार्थे पशवः सृष्टा इत्यपि श्रूयते श्रुतिः । (१५।१)

अतो ऽन्यथा प्रवृत्तानां राक्षसो विधिर् उच्यते ॥ (१५।२)

क्षत्रियाणां तु यो दृष्टो विधिस्तम् अपि मे शृणु । (१६।१)

वीर्येणोपार्जितं मांसं यथा खादन्न दुष्यति ॥ (१६।२)

आरण्याः सर्वदैवत्याः प्रोक्षिताः सर्वशो मृगाः । (१७।१)

अगस्त्येन पुरा राजन्मृगया येन पूज्यते ॥ (१७।२)

नात्मानम् अपरित्यज्य मृगया नाम विद्यते । (१८।१)

समताम् उपसंगम्य रूपं हन्यान्न वा नृप ॥ (१८।२)

अतो राजर्षयः सर्वे मृगयां यान्ति भारत । (१९।१)

लिप्यन्ते न हि दोषेण न चैतत् पातकं विदुः ॥ (१९।२)

न हि तत्परमं किंचिद् इह लोके परत्र च । (२०।१)

यत् सर्वेष्विह लोकेषु दया कौरवनन्दन ॥ (२०।२)

न भयं विद्यते जातु नरस्येह दयावतः । (२१।१)

दयावताम् इमे लोकाः परे चापि तपस्विनाम् ॥ (२१।२)

अभयं सर्वभूतेभ्यो यो ददाति दयापरः । (२२।१)

अभयं तस्य भूतानि ददतीत्यनुशुश्रुमः ॥ (२२।२)

क्षतं च स्खलितं चैव पतितं क्लिष्टम् आहतम् । (२३।१)

सर्वभूतानि रक्षन्ति समेषु विषमेषु च ॥ (२३।२)

नैनं व्यालमृगा घ्नन्ति न पिशाचा न राक्षसाः । (२४।१)

मुच्यन्ते भयकालेषु मोक्षयन्ति च ये परान् ॥ (२४।२)

प्राणदानात् परं दानं न भूतं न भविष्यति । (२५।१)

न ह्यात्मनः प्रियतरः कश्चिद् अस्तीति निश्चितम् ॥ (२५।२)

अनिष्टं सर्वभूतानां मरणं नाम भारत । (२६।१)

मृत्युकाले हि भूतानां सद्यो जायति वेपथुः ॥ (२६।२)

जातिजन्मजरादुःखे नित्यं संसारसागरे । (२७।१)

जन्तवः परिवर्तन्ते मरणाद् उद्विजन्ति च ॥ (२७।२)

गर्भवासेषु पच्यन्ते क्षाराम्लकटुकै रसैः । (२८।१)

मूत्रश्लेष्मपुरीषाणां स्पर्शैश्च भृशदारुणैः ॥ (२८।२)

जाताश्चाप्यवशास्तत्र भिद्यमानाः पुनः पुनः । (२९।१)

पाट्यमानाश्च दृश्यन्ते विवशा मांसगृद्धिनः ॥ (२९।२)

कुम्भीपाके च पच्यन्ते तां तां योनिम् उपागताः । (३०।१)

आक्रम्य मार्यमाणाश्च भ्राम्यन्ते वै पुनः पुनः ॥ (३०।२)

नात्मनो ऽस्ति प्रियतरः पृथिव्याम् अनुसृत्य ह । (३१।१)

तस्मात् प्राणिषु सर्वेषु दयावान् आत्मवान् भवेत् ॥ (३१।२)

सर्वमांसानि यो राजन् यावज्जीवं न भक्षयेत् । (३२।१)

स्वर्गे स विपुलं स्थानं प्राप्नुयान्नात्र संशयः ॥ (३२।२)

ये भक्षयन्ति मांसानि भूतानां जीवितैषिणाम् । (३३।१)

भक्ष्यन्ते ते ऽपि तैर् भूतैर् इति मे नास्ति संशयः ॥ (३३।२)

मां स भक्षयते यस्माद् भक्षयिष्ये तम् अप्यहम् । (३४।१)

एतन्मांसस्य मांसत्वम् अतो बुध्यस्व भारत ॥ (३४।२)

घातको वध्यते नित्यं तथा वध्येत बन्धकः । (३५।१)

आक्रोष्टाक्रुश्यते राजन् द्वेष्टा द्वेष्यत्वम् आप्नुते ॥ (३५।२)

येन येन शरीरेण यद् यत् कर्म करोति यः । (३६।१)

तेन तेन शरीरेण तत् तत् फलम् उपाश्नुते ॥ (३६।२)

अहिंसा परमो धर्मस्तथाहिंसा परो दमः । (३७।१)

अहिंसा परमं दानम् अहिंसा परमं तपः ॥ (३७।२)

अहिंसा परमो यज्ञस्तथाहिंसा परं बलम् । (३८।१)

अहिंसा परमं मित्रम् अहिंसा परमं सुखम् । (३८।२)

अहिंसा परमं सत्यम् अहिंसा परमं श्रुतम् ॥ (३८।३)

सर्वयज्ञेषु वा दानं सर्वतीर्थेषु चाप्लुतम् । (३९।१)

सर्वदानफलं वापि नैतत् तुल्यम् अहिंसया ॥ (३९।२)

अहिंस्रस्य तपो ऽक्षय्यम् अहिंस्रो यजते सदा । (४०।१)

अहिंस्रः सर्वभूतानां यथा माता यथा पिता ॥ (४०।२)

एतत् फलम् अहिंसाया भूयश्च कुरुपुंगव । (४१।१)

न हि शक्या गुणा वक्तुम् इह वर्षशतैर् अपि ॥ (४१।२)