महाभारतMahābhārata

MBh, 11, 10

1311 of 1995 · 47 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

क्रोशमात्रं ततो गत्वा ददृशुस्तान्महारथान् । (१।२)

krośamātraṃ tato gatvā dadṛśustānmahārathān |

1.3१.३

शारद्वतं कृपं द्रौणिं कृतवर्माणम् एव च ॥ (१।३)

śāradvataṃ kṛpaṃ drauṇiṃ kṛtavarmāṇam eva ca ||

2.1२.१

ते तु दृष्ट्वैव राजानं प्रज्ञाचक्षुषम् ईश्वरम् । (२।१)

te tu dṛṣṭvaiva rājānaṃ prajñācakṣuṣam īśvaram |

2.2२.२

अश्रुकण्ठा विनिःश्वस्य रुदन्तम् इदम् अब्रुवन् ॥ (२।२)

aśrukaṇṭhā viniḥśvasya rudantam idam abruvan ||

3.1३.१

पुत्रस्तव महाराज कृत्वा कर्म सुदुष्करम् । (३।१)

putrastava mahārāja kṛtvā karma suduṣkaram |

3.2३.२

गतः सानुचरो राजञ् शक्रलोकं महीपतिः ॥ (३।२)

gataḥ sānucaro rājañ śakralokaṃ mahīpatiḥ ||

4.1४.१

दुर्योधनबलान्मुक्ता वयम् एव त्रयो रथाः । (४।१)

duryodhanabalānmuktā vayam eva trayo rathāḥ |

4.2४.२

सर्वम् अन्यत् परिक्षीणं सैन्यं ते भरतर्षभ ॥ (४।२)

sarvam anyat parikṣīṇaṃ sainyaṃ te bharatarṣabha ||

5.1५.१

इत्येवम् उक्त्वा राजानं कृपः शारद्वतस्तदा । (५।१)

ityevam uktvā rājānaṃ kṛpaḥ śāradvatastadā |

5.2५.२

गान्धारीं पुत्रशोकार्ताम् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (५।२)

gāndhārīṃ putraśokārtām idaṃ vacanam abravīt ||

6.1६.१

अभीता युध्यमानास्ते घ्नन्तः शत्रुगणान् बहून् । (६।१)

abhītā yudhyamānāste ghnantaḥ śatrugaṇān bahūn |

6.2६.२

वीरकर्माणि कुर्वाणाः पुत्रास्ते निधनं गताः ॥ (६।२)

vīrakarmāṇi kurvāṇāḥ putrāste nidhanaṃ gatāḥ ||

7.1७.१

ध्रुवं सम्प्राप्य लोकांस्ते निर्मलाञ् शस्त्रनिर्जितान् । (७।१)

dhruvaṃ samprāpya lokāṃste nirmalāñ śastranirjitān |

7.2७.२

भास्वरं देहम् आस्थाय विहरन्त्यमरा इव ॥ (७।२)

bhāsvaraṃ deham āsthāya viharantyamarā iva ||

8.1८.१

न हि कश्चिद्धि शूराणां युध्यमानः पराङ्मुखः । (८।१)

na hi kaściddhi śūrāṇāṃ yudhyamānaḥ parāṅmukhaḥ |

8.2८.२

शस्त्रेण निधनं प्राप्तो न च कश्चित् कृताञ्जलिः ॥ (८।२)

śastreṇa nidhanaṃ prāpto na ca kaścit kṛtāñjaliḥ ||

9.1९.१

एतां तां क्षत्रियस्याहुः पुराणां परमां गतिम् । (९।१)

etāṃ tāṃ kṣatriyasyāhuḥ purāṇāṃ paramāṃ gatim |

9.2९.२

शस्त्रेण निधनं संख्ये तान्न शोचितुम् अर्हसि ॥ (९।२)

śastreṇa nidhanaṃ saṃkhye tānna śocitum arhasi ||

10.1१०.१

न चापि शत्रवस्तेषाम् ऋध्यन्ते राज्ञि पाण्डवाः । (१०।१)

na cāpi śatravasteṣām ṛdhyante rājñi pāṇḍavāḥ |

10.2१०.२

शृणु यत् कृतम् अस्माभिर् अश्वत्थामपुरोगमैः ॥ (१०।२)

śṛṇu yat kṛtam asmābhir aśvatthāmapurogamaiḥ ||

11.1११.१

अधर्मेण हतं श्रुत्वा भीमसेनेन ते सुतम् । (११।१)

adharmeṇa hataṃ śrutvā bhīmasenena te sutam |

11.2११.२

सुप्तं शिबिरम् आविश्य पाण्डूनां कदनं कृतम् ॥ (११।२)

suptaṃ śibiram āviśya pāṇḍūnāṃ kadanaṃ kṛtam ||

12.1१२.१

पाञ्चाला निहताः सर्वे धृष्टद्युम्नपुरोगमाः । (१२।१)

pāñcālā nihatāḥ sarve dhṛṣṭadyumnapurogamāḥ |

12.2१२.२

द्रुपदस्यात्मजाश्चैव द्रौपदेयाश्च पातिताः ॥ (१२।२)

drupadasyātmajāścaiva draupadeyāśca pātitāḥ ||

13.1१३.१

तथा विशसनं कृत्वा पुत्रशत्रुगणस्य ते । (१३।१)

tathā viśasanaṃ kṛtvā putraśatrugaṇasya te |

13.2१३.२

प्राद्रवाम रणे स्थातुं न हि शक्यामहे त्रयः ॥ (१३।२)

prādravāma raṇe sthātuṃ na hi śakyāmahe trayaḥ ||

14.1१४.१

ते हि शूरा महेष्वासाः क्षिप्रम् एष्यन्ति पाण्डवाः । (१४।१)

te hi śūrā maheṣvāsāḥ kṣipram eṣyanti pāṇḍavāḥ |

14.2१४.२

अमर्षवशम् आपन्ना वैरं प्रतिजिहीर्षवः ॥ (१४।२)

amarṣavaśam āpannā vairaṃ pratijihīrṣavaḥ ||

15.1१५.१

निहतान् आत्मजाञ् श्रुत्वा प्रमत्तान् पुरुषर्षभाः । (१५।१)

nihatān ātmajāñ śrutvā pramattān puruṣarṣabhāḥ |

15.2१५.२

निनीषन्तः पदं शूराः क्षिप्रम् एव यशस्विनि ॥ (१५।२)

ninīṣantaḥ padaṃ śūrāḥ kṣipram eva yaśasvini ||

16.1१६.१

पाण्डूनां किल्बिषं कृत्वा संस्थातुं नोत्सहामहे । (१६।१)

pāṇḍūnāṃ kilbiṣaṃ kṛtvā saṃsthātuṃ notsahāmahe |

16.2१६.२

अनुजानीहि नो राज्ञि मा च शोके मनः कृथाः ॥ (१६।२)

anujānīhi no rājñi mā ca śoke manaḥ kṛthāḥ ||

17.1१७.१

राजंस्त्वम् अनुजानीहि धैर्यम् आतिष्ठ चोत्तमम् । (१७।१)

rājaṃstvam anujānīhi dhairyam ātiṣṭha cottamam |

17.2१७.२

निष्ठान्तं पश्य चापि त्वं क्षत्रधर्मं च केवलम् ॥ (१७।२)

niṣṭhāntaṃ paśya cāpi tvaṃ kṣatradharmaṃ ca kevalam ||

18.1१८.१

इत्येवम् उक्त्वा राजानं कृत्वा चाभिप्रदक्षिणम् । (१८।१)

ityevam uktvā rājānaṃ kṛtvā cābhipradakṣiṇam |

18.2१८.२

कृपश्च कृतवर्मा च द्रोणपुत्रश्च भारत ॥ (१८।२)

kṛpaśca kṛtavarmā ca droṇaputraśca bhārata ||

19.1१९.१

अवेक्षमाणा राजानं धृतराष्ट्रं मनीषिणम् । (१९।१)

avekṣamāṇā rājānaṃ dhṛtarāṣṭraṃ manīṣiṇam |

19.2१९.२

गङ्गाम् अनु महात्मानस्तूर्णम् अश्वान् अचोदयन् ॥ (१९।२)

gaṅgām anu mahātmānastūrṇam aśvān acodayan ||

20.1२०.१

अपक्रम्य तु ते राजन् सर्व एव महारथाः । (२०।१)

apakramya tu te rājan sarva eva mahārathāḥ |

20.2२०.२

आमन्त्र्यान्योन्यम् उद्विग्नास्त्रिधा ते प्रययुस्ततः ॥ (२०।२)

āmantryānyonyam udvignāstridhā te prayayustataḥ ||

21.1२१.१

जगाम हास्तिनपुरं कृपः शारद्वतस्तदा । (२१।१)

jagāma hāstinapuraṃ kṛpaḥ śāradvatastadā |

21.2२१.२

स्वम् एव राष्ट्रं हार्दिक्यो द्रौणिर् व्यासाश्रमं ययौ ॥ (२१।२)

svam eva rāṣṭraṃ hārdikyo drauṇir vyāsāśramaṃ yayau ||

22.1२२.१

एवं ते प्रययुर् वीरा वीक्षमाणाः परस्परम् । (२२।१)

evaṃ te prayayur vīrā vīkṣamāṇāḥ parasparam |

22.2२२.२

भयार्ताः पाण्डुपुत्राणाम् आगस्कृत्वा महात्मनाम् ॥ (२२।२)

bhayārtāḥ pāṇḍuputrāṇām āgaskṛtvā mahātmanām ||

23.1२३.१

समेत्य वीरा राजानं तदा त्वनुदिते रवौ । (२३।१)

sametya vīrā rājānaṃ tadā tvanudite ravau |

23.2२३.२

विप्रजग्मुर् महाराज यथेच्छकम् अरिंदमाः ॥ (२३।२)

viprajagmur mahārāja yathecchakam ariṃdamāḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 11, 10

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit