महाभारतMahābhārata

MBh, 12, 347

1675 of 1995 · 34 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

भीष्म उवाच । (१।१)

bhīṣma uvāca

1.2१.२

अथ काले बहुतिथे पूर्णे प्राप्तो भुजंगमः । (१।२)

atha kāle bahutithe pūrṇe prāpto bhujaṃgamaḥ |

1.3१.३

दत्ताभ्यनुज्ञः स्वं वेश्म कृतकर्मा विवस्वतः ॥ (१।३)

dattābhyanujñaḥ svaṃ veśma kṛtakarmā vivasvataḥ ||

2.1२.१

तं भार्या समभिक्रामत् पादशौचादिभिर् गुणैः । (२।१)

taṃ bhāryā samabhikrāmat pādaśaucādibhir guṇaiḥ |

2.2२.२

उपपन्नां च तां साध्वीं पन्नगः पर्यपृच्छत ॥ (२।२)

upapannāṃ ca tāṃ sādhvīṃ pannagaḥ paryapṛcchata ||

3.1३.१

अपि त्वम् असि कल्याणि देवतातिथिपूजने । (३।१)

api tvam asi kalyāṇi devatātithipūjane |

3.2३.२

पूर्वम् उक्तेन विधिना युक्ता युक्तेन मत्समम् ॥ (३।२)

pūrvam uktena vidhinā yuktā yuktena matsamam ||

4.1४.१

न खल्वस्यकृतार्थेन स्त्रीबुद्ध्या मार्दवीकृता । (४।१)

na khalvasyakṛtārthena strībuddhyā mārdavīkṛtā |

4.2४.२

मद्वियोगेन सुश्रोणि वियुक्ता धर्मसेतुना ॥ (४।२)

madviyogena suśroṇi viyuktā dharmasetunā ||

5.1५.१

नागभार्योवाच । (५।१)

nāgabhāryovāca |

5.2५.२

शिष्याणां गुरुशुश्रूषा विप्राणां वेदपारणम् । (५।२)

śiṣyāṇāṃ guruśuśrūṣā viprāṇāṃ vedapāraṇam |

5.3५.३

भृत्यानां स्वामिवचनं राज्ञां लोकानुपालनम् ॥ (५।३)

bhṛtyānāṃ svāmivacanaṃ rājñāṃ lokānupālanam ||

6.1६.१

सर्वभूतपरित्राणं क्षत्रधर्म इहोच्यते । (६।१)

sarvabhūtaparitrāṇaṃ kṣatradharma ihocyate |

6.2६.२

वैश्यानां यज्ञसंवृत्तिर् आतिथेयसमन्विता ॥ (६।२)

vaiśyānāṃ yajñasaṃvṛttir ātitheyasamanvitā ||

7.1७.१

विप्रक्षत्रियवैश्यानां शुश्रूषा शूद्रकर्म तत् । (७।१)

viprakṣatriyavaiśyānāṃ śuśrūṣā śūdrakarma tat |

7.2७.२

गृहस्थधर्मो नागेन्द्र सर्वभूतहितैषिता ॥ (७।२)

gṛhasthadharmo nāgendra sarvabhūtahitaiṣitā ||

8.1८.१

नियताहारता नित्यं व्रतचर्या यथाक्रमम् । (८।१)

niyatāhāratā nityaṃ vratacaryā yathākramam |

8.2८.२

धर्मो हि धर्मसंबन्धाद् इन्द्रियाणां विशेषणम् ॥ (८।२)

dharmo hi dharmasaṃbandhād indriyāṇāṃ viśeṣaṇam ||

9.1९.१

अहं कस्य कुतो वाहं कः को मे ह भवेद् इति । (९।१)

ahaṃ kasya kuto vāhaṃ kaḥ ko me ha bhaved iti |

9.2९.२

प्रयोजनमतिर् नित्यम् एवं मोक्षाश्रमी भवेत् ॥ (९।२)

prayojanamatir nityam evaṃ mokṣāśramī bhavet ||

10.1१०.१

पतिव्रतात्वं भार्यायाः परमो धर्म उच्यते । (१०।१)

pativratātvaṃ bhāryāyāḥ paramo dharma ucyate |

10.2१०.२

तवोपदेशान्नागेन्द्र तच्च तत्त्वेन वेद्मि वै ॥ (१०।२)

tavopadeśānnāgendra tacca tattvena vedmi vai ||

11.1११.१

साहं धर्मं विजानन्ती धर्मनित्ये त्वयि स्थिते । (११।१)

sāhaṃ dharmaṃ vijānantī dharmanitye tvayi sthite |

11.2११.२

सत्पथं कथम् उत्सृज्य यास्यामि विषमे पथि ॥ (११।२)

satpathaṃ katham utsṛjya yāsyāmi viṣame pathi ||

12.1१२.१

देवतानां महाभाग धर्मचर्या न हीयते । (१२।१)

devatānāṃ mahābhāga dharmacaryā na hīyate |

12.2१२.२

अतिथीनां च सत्कारे नित्ययुक्तास्म्यतन्द्रिता ॥ (१२।२)

atithīnāṃ ca satkāre nityayuktāsmyatandritā ||

13.1१३.१

सप्ताष्टदिवसास्त्वद्य विप्रस्येहागतस्य वै । (१३।१)

saptāṣṭadivasāstvadya viprasyehāgatasya vai |

13.2१३.२

स च कार्यं न मे ख्याति दर्शनं तव काङ्क्षति ॥ (१३।२)

sa ca kāryaṃ na me khyāti darśanaṃ tava kāṅkṣati ||

14.1१४.१

गोमत्यास्त्वेष पुलिने त्वद्दर्शनसमुत्सुकः । (१४।१)

gomatyāstveṣa puline tvaddarśanasamutsukaḥ |

14.2१४.२

आसीनो ऽऽवर्तयन् ब्रह्म ब्राह्मणः संशितव्रतः ॥ (१४।२)

āsīno ''vartayan brahma brāhmaṇaḥ saṃśitavrataḥ ||

15.1१५.१

अहं त्वनेन नागेन्द्र सामपूर्वं समाहिता । (१५।१)

ahaṃ tvanena nāgendra sāmapūrvaṃ samāhitā |

15.2१५.२

प्रस्थाप्यो मत्सकाशं स सम्प्राप्तो भुजगोत्तमः ॥ (१५।२)

prasthāpyo matsakāśaṃ sa samprāpto bhujagottamaḥ ||

16.1१६.१

एतच्छ्रुत्वा महाप्राज्ञ तत्र गन्तुं त्वम् अर्हसि । (१६।१)

etacchrutvā mahāprājña tatra gantuṃ tvam arhasi |

16.2१६.२

दातुम् अर्हसि वा तस्य दर्शनं दर्शनश्रवः ॥ (१६।२)

dātum arhasi vā tasya darśanaṃ darśanaśravaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 12, 347

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit