व्यास उवाच । (१।१)

सृजते तु गुणान् सत्त्वं क्षेत्रज्ञस्त्वनुतिष्ठति । (१।२)

गुणान् विक्रियतः सर्वान् उदासीनवद् ईश्वरः ॥ (१।३)

स्वभावयुक्तं तत् सर्वं यद् इमान् सृजते गुणान् । (२।१)

ऊर्णनाभिर् यथा सूत्रं सृजते तन्तुवद् गुणान् ॥ (२।२)

एवम् एके व्यवस्यन्ति निवृत्तिर् इति चापरे ॥ (३।२)

उभयं सम्प्रधार्यैतद् अध्यवस्येद् यथामति । (४।१)

अनेनैव विधानेन भवेद् गर्भशयो महान् ॥ (४।२)

अनादिनिधनं नित्यम् आसाद्य विचरेन्नरः । (५।१)

अक्रुध्यन् अप्रहृष्यंश्च नित्यं विगतमत्सरः ॥ (५।२)

इत्येवं हृदयग्रन्थिं बुद्धिचिन्तामयं दृढम् । (६।१)

अतीत्य सुखम् आसीत अशोचंश् छिन्नसंशयः ॥ (६।२)

तप्येयुः प्रच्युताः पृथ्व्या यथा पूर्णां नदीं नराः । (७।१)

अवगाढा ह्यविद्वांसो विद्धि लोकम् इमं तथा ॥ (७।२)

न तु ताम्यति वै विद्वान् स्थले चरति तत्त्ववित् । (८।१)

एवं यो विन्दते ऽऽत्मानं केवलं ज्ञानम् आत्मनः ॥ (८।२)

एवं बुद्ध्वा नरः सर्वां भूतानाम् आगतिं गतिम् । (९।१)

समवेक्ष्य शनैः सम्यग् लभते शमम् उत्तमम् ॥ (९।२)

एतद् वै जन्मसामर्थ्यं ब्राह्मणस्य विशेषतः । (१०।१)

आत्मज्ञानं शमश्चैव पर्याप्तं तत्परायणम् ॥ (१०।२)

एतद् बुद्ध्वा भवेद् बुद्धः किम् अन्यद् बुद्धलक्षणम् । (११।१)

विज्ञायैतद् विमुच्यन्ते कृतकृत्या मनीषिणः ॥ (११।२)

न भवति विदुषां महद् भयं यद् अविदुषां सुमहद् भयं भवेत् । (१२।१)

न हि गतिर् अधिकास्ति कस्यचिद् भवति हि या विदुषः सनातनी ॥ (१२।२)

लोकमातुरम् असूयते जनस् तत् तद् एव च निरीक्ष्य शोचते । (१३।१)

तत्र पश्य कुशलान् अशोचतो ये विदुस्तद् उभयं कृताकृतम् ॥ (१३।२)

यत् करोत्यनभिसंधिपूर्वकं तच्च निर्णुदति यत् पुरा कृतम् । (१४।१)

न प्रियं तद् उभयं न चाप्रियं तस्य तज्जनयतीह कुर्वतः ॥ (१४।२)