संजय उवाच । (१।१)

गजानीके हते तस्मिन् पाण्डुपुत्रेण भारत । (१।२)

वध्यमाने बले चैव भीमसेनेन संयुगे ॥ (१।३)

चरन्तं च तथा दृष्ट्वा भीमसेनम् अरिंदमम् । (२।१)

दण्डहस्तं यथा क्रुद्धम् अन्तकं प्राणहारिणम् ॥ (२।२)

समेत्य समरे राजन् हतशेषाः सुतास्तव । (३।१)

अदृश्यमाने कौरव्ये पुत्रे दुर्योधने तव । (३।२)

सोदर्याः सहिता भूत्वा भीमसेनम् उपाद्रवन् ॥ (३।३)

दुर्मर्षणो महाराज जैत्रो भूरिबलो रविः । (४।१)

इत्येते सहिता भूत्वा तव पुत्राः समन्ततः । (४।२)

भीमसेनम् अभिद्रुत्य रुरुधुः सर्वतोदिशम् ॥ (४।३)

ततो भीमो महाराज स्वरथं पुनर् आस्थितः । (५।१)

मुमोच निशितान् बाणान् पुत्राणां तव मर्मसु ॥ (५।२)

ते कीर्यमाणा भीमेन पुत्रास्तव महारणे । (६।१)

भीमसेनम् अपासेधन् प्रवणाद् इव कुञ्जरम् ॥ (६।२)

ततः क्रुद्धो रणे भीमः शिरो दुर्मर्षणस्य ह । (७।१)

क्षुरप्रेण प्रमथ्याशु पातयामास भूतले ॥ (७।२)

ततो ऽपरेण भल्लेन सर्वावरणभेदिना । (८।१)

श्रुतान्तम् अवधीद् भीमस्तव पुत्रं महारथः ॥ (८।२)

जयत्सेनं ततो विद्ध्वा नाराचेन हसन्न् इव । (९।१)

पातयामास कौरव्यं रथोपस्थाद् अरिंदमः । (९।२)

स पपात रथाद् राजन् भूमौ तूर्णं ममार च ॥ (९।३)

श्रुतर्वा तु ततो भीमं क्रुद्धो विव्याध मारिष । (१०।१)

शतेन गृध्रवाजानां शराणां नतपर्वणाम् ॥ (१०।२)

ततः क्रुद्धो रणे भीमो जैत्रं भूरिबलं रविम् । (११।१)

त्रीन् एतांस्त्रिभिर् आनर्छद् विषाग्निप्रतिमैः शरैः ॥ (११।२)

ते हता न्यपतन् भूमौ स्यन्दनेभ्यो महारथाः । (१२।१)

वसन्ते पुष्पशबला निकृत्ता इव किंशुकाः ॥ (१२।२)

ततो ऽपरेण तीक्ष्णेन नाराचेन परंतपः । (१३।१)

दुर्विमोचनम् आहत्य प्रेषयामास मृत्यवे ॥ (१३।२)

स हतः प्रापतद् भूमौ स्वरथाद् रथिनां वरः । (१४।१)

गिरेस्तु कूटजो भग्नो मारुतेनेव पादपः ॥ (१४।२)

दुष्प्रधर्षं ततश्चैव सुजातं च सुतौ तव । (१५।१)

एकैकं न्यवधीत् संख्ये द्वाभ्यां द्वाभ्यां चमूमुखे । (१५।२)

तौ शिलीमुखविद्धाङ्गौ पेततू रथसत्तमौ ॥ (१५।३)

ततो यतन्तम् अपरम् अभिवीक्ष्य सुतं तव । (१६।१)

भल्लेन युधि विव्याध भीमो दुर्विषहं रणे । (१६।२)

स पपात हतो वाहात् पश्यतां सर्वधन्विनाम् ॥ (१६।३)

दृष्ट्वा तु निहतान् भ्रातॄन् बहून् एकेन संयुगे । (१७।१)

अमर्षवशम् आपन्नः श्रुतर्वा भीमम् अभ्ययात् ॥ (१७।२)

विक्षिपन् सुमहच्चापं कार्तस्वरविभूषितम् । (१८।१)

विसृजन् सायकांश्चैव विषाग्निप्रतिमान् बहून् ॥ (१८।२)

स तु राजन् धनुश्छित्त्वा पाण्डवस्य महामृधे । (१९।१)

अथैनं छिन्नधन्वानं विंशत्या समवाकिरत् ॥ (१९।२)

ततो ऽन्यद् धनुर् आदाय भीमसेनो महारथः । (२०।१)

अवाकिरत् तव सुतं तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ (२०।२)

महद् आसीत् तयोर् युद्धं चित्ररूपं भयानकम् । (२१।१)

यादृशं समरे पूर्वं जम्भवासवयोर् अभूत् ॥ (२१।२)

तयोस्तत्र शरैर् मुक्तैर् यमदण्डनिभैः शुभैः । (२२।१)

समाछन्ना धरा सर्वा खं च सर्वा दिशस्तथा ॥ (२२।२)

ततः श्रुतर्वा संक्रुद्धो धनुर् आयम्य सायकैः । (२३।१)

भीमसेनं रणे राजन् बाह्वोर् उरसि चार्पयत् ॥ (२३।२)

सो ऽतिविद्धो महाराज तव पुत्रेण धन्विना । (२४।१)

भीमः संचुक्षुभे क्रुद्धः पर्वणीव महोदधिः ॥ (२४।२)

ततो भीमो रुषाविष्टः पुत्रस्य तव मारिष । (२५।१)

सारथिं चतुरश्चाश्वान् बाणैर् निन्ये यमक्षयम् ॥ (२५।२)

विरथं तं समालक्ष्य विशिखैर् लोमवाहिभिः । (२६।१)

अवाकिरद् अमेयात्मा दर्शयन् पाणिलाघवम् ॥ (२६।२)

श्रुतर्वा विरथो राजन्न् आददे खड्गचर्मणी । (२७।१)

अथास्याददतः खड्गं शतचन्द्रं च भानुमत् । (२७।२)

क्षुरप्रेण शिरः कायात् पातयामास पाण्डवः ॥ (२७।३)

छिन्नोत्तमाङ्गस्य ततः क्षुरप्रेण महात्मनः । (२८।१)

पपात कायः स रथाद् वसुधाम् अनुनादयन् ॥ (२८।२)

तस्मिन्निपतिते वीरे तावका भयमोहिताः । (२९।१)

अभ्यद्रवन्त संग्रामे भीमसेनं युयुत्सवः ॥ (२९।२)

तान् आपतत एवाशु हतशेषाद् बलार्णवात् । (३०।१)

दंशितः प्रतिजग्राह भीमसेनः प्रतापवान् । (३०।२)

ते तु तं वै समासाद्य परिवव्रुः समन्ततः ॥ (३०।३)

ततस्तु संवृतो भीमस्तावकैर् निशितैः शरैः । (३१।१)

पीडयामास तान् सर्वान् सहस्राक्ष इवासुरान् ॥ (३१।२)

ततः पञ्चशतान् हत्वा सवरूथान्महारथान् । (३२।१)

जघान कुञ्जरानीकं पुनः सप्तशतं युधि ॥ (३२।२)

हत्वा दश सहस्राणि पत्तीनां परमेषुभिः । (३३।१)

वाजिनां च शतान्यष्टौ पाण्डवः स्म विराजते ॥ (३३।२)

भीमसेनस्तु कौन्तेयो हत्वा युद्धे सुतांस्तव । (३४।१)

मेने कृतार्थम् आत्मानं सफलं जन्म च प्रभो ॥ (३४।२)

तं तथा युध्यमानं च विनिघ्नन्तं च तावकान् । (३५।१)

ईक्षितुं नोत्सहन्ते स्म तव सैन्यानि भारत ॥ (३५।२)

विद्राव्य तु कुरून् सर्वांस्तांश्च हत्वा पदानुगान् । (३६।१)

दोर्भ्यां शब्दं ततश्चक्रे त्रासयानो महाद्विपान् ॥ (३६।२)

हतभूयिष्ठयोधा तु तव सेना विशां पते । (३७।१)

किंचिच्छेषा महाराज कृपणा समपद्यत ॥ (३७।२)