वैशंपायन उवाच । (१।१)

तत आहूय पाञ्चाल्यो राजपुत्रं युधिष्ठिरम् । (१।२)

परिग्रहेण ब्राह्मेण परिगृह्य महाद्युतिः ॥ (१।३)

पर्यपृच्छद् अदीनात्मा कुन्तीपुत्रं सुवर्चसम् । (२।१)

कथं जानीम भवतः क्षत्रियान् ब्राह्मणान् उत ॥ (२।२)

वैश्यान् वा गुणसम्पन्नान् उत वा शूद्रयोनिजान् । (३।१)

मायाम् आस्थाय वा सिद्धांश्चरतः सर्वतोदिशम् ॥ (३।२)

कृष्णाहेतोर् अनुप्राप्तान् दिवः संदर्शनार्थिनः । (४।१)

ब्रवीतु नो भवान् सत्यं संदेहो ह्यत्र नो महान् ॥ (४।२)

अपि नः संशयस्यान्ते मनस्तुष्टिर् इहाविशेत् । (५।१)

अपि नो भागधेयानि शुभानि स्युः परंतप ॥ (५।२)

कामया ब्रूहि सत्यं त्वं सत्यं राजसु शोभते । (६।१)

इष्टापूर्तेन च तथा वक्तव्यम् अनृतं न तु ॥ (६।२)

श्रुत्वा ह्यमरसंकाश तव वाक्यम् अरिंदम । (७।१)

ध्रुवं विवाहकरणम् आस्थास्यामि विधानतः ॥ (७।२)

युधिष्ठिर उवाच । (८।१)

मा राजन् विमना भूस्त्वं पाञ्चाल्य प्रीतिर् अस्तु ते । (८।२)

ईप्सितस्ते ध्रुवः कामः संवृत्तो ऽयम् असंशयम् ॥ (८।३)

वयं हि क्षत्रिया राजन् पाण्डोः पुत्रा महात्मनः । (९।१)

ज्येष्ठं मां विद्धि कौन्तेयं भीमसेनार्जुनाविमौ । (९।२)

याभ्यां तव सुता राजन् निर्जिता राजसंसदि ॥ (९।३)

यमौ तु तत्र राजेन्द्र यत्र कृष्णा प्रतिष्ठिता । (१०।१)

व्येतु ते मानसं दुःखं क्षत्रियाः स्मो नरर्षभ । (१०।२)

पद्मिनीव सुतेयं ते ह्रदाद् अन्यं ह्रदं गता ॥ (१०।३)

इति तथ्यं महाराज सर्वम् एतद् ब्रवीमि ते । (११।१)

भवान् हि गुरुर् अस्माकं परमं च परायणम् ॥ (११।२)

वैशंपायन उवाच । (१२।१)

ततः स द्रुपदो राजा हर्षव्याकुललोचनः । (१२।२)

प्रतिवक्तुं तदा युक्तं नाशकत् तं युधिष्ठिरम् ॥ (१२।३)

यत्नेन तु स तं हर्षं संनिगृह्य परंतपः । (१३।१)

अनुरूपं ततो राजा प्रत्युवाच युधिष्ठिरम् ॥ (१३।२)

पप्रच्छ चैनं धर्मात्मा यथा ते प्रद्रुताः पुरा । (१४।१)

स तस्मै सर्वम् आचख्यावानुपूर्व्येण पाण्डवः ॥ (१४।२)

तच्छ्रुत्वा द्रुपदो राजा कुन्तीपुत्रस्य भाषितम् । (१५।१)

विगर्हयामास तदा धृतराष्ट्रं जनेश्वरम् ॥ (१५।२)

आश्वासयामास च तं कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् । (१६।१)

प्रतिजज्ञे च राज्याय द्रुपदो वदतां वरः ॥ (१६।२)

ततः कुन्ती च कृष्णा च भीमसेनार्जुनावपि । (१७।१)

यमौ च राज्ञा संदिष्टौ विविशुर् भवनं महत् ॥ (१७।२)

तत्र ते न्यवसन् राजन् यज्ञसेनेन पूजिताः । (१८।१)

प्रत्याश्वस्तांस्ततो राजा सह पुत्रैर् उवाच तान् ॥ (१८।२)

गृह्णातु विधिवत् पाणिम् अद्यैव कुरुनन्दनः । (१९।१)

पुण्ये ऽहनि महाबाहुर् अर्जुनः कुरुतां क्षणम् ॥ (१९।२)

ततस्तम् अब्रवीद् राजा धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः । (२०।१)

ममापि दारसंबन्धः कार्यस्तावद् विशां पते । (२०।२)

तस्मात् पूर्वं मया कार्यं यद् भवान् अनुमन्यते ॥ (२०।३)

द्रुपद उवाच । (२१।१)

भवान् वा विधिवत् पाणिं गृह्णातु दुहितुर् मम । (२१।२)

यस्य वा मन्यसे वीर तस्य कृष्णाम् उपादिश ॥ (२१।३)

युधिष्ठिर उवाच । (२२।१)

सर्वेषां द्रौपदी राजन् महिषी नो भविष्यति । (२२।२)

एवं हि व्याहृतं पूर्वं मम मात्रा विशां पते ॥ (२२।३)

अहं चाप्यनिविष्टो वै भीमसेनश्च पाण्डवः । (२३।१)

पार्थेन विजिता चैषा रत्नभूता च ते सुता ॥ (२३।२)

एष नः समयो राजन् रत्नस्य सहभोजनम् । (२४।१)

न च तं हातुम् इच्छामः समयं राजसत्तम । (२४।२)

अक्रमेण निवेशे च धर्मलोपो महान् भवेत् । (२४।३)

निर्जिता चैव पार्थेन रत्नभूता च ते सुता ॥ (२४।४)

सर्वेषां धर्मतः कृष्णा महिषी नो भविष्यति । (२५।१)

आनुपूर्व्येण सर्वेषां गृह्णातु ज्वलने करम् ॥ (२५।२)

द्रुपद उवाच । (२६।१)

एकस्य बह्व्यो विहिता महिष्यः कुरुनन्दन । (२६।२)

नैकस्या बहवः पुंसो विधीयन्ते कदाचन । (२६।३)

सो ऽयं न लोके वेदे वा जातु धर्मः प्रशस्यते ॥ (२६।४)

लोकवेदविरुद्धं त्वं नाधर्मं धार्मिकः शुचिः । (२७।१)

कर्तुम् अर्हसि कौन्तेय कस्मात् ते बुद्धिर् ईदृशी ॥ (२७।२)

युधिष्ठिर उवाच । (२८।१)

सूक्ष्मो धर्मो महाराज नास्य विद्मो वयं गतिम् । (२८।२)

पूर्वेषाम् आनुपूर्व्येण यातं वर्त्मानुयामहे । (२८।३)

लोकधर्मविरुद्धो ऽयं धर्मो धर्मभृतां वर ॥ (२८।४)

न मे वाग् अनृतं प्राह नाधर्मे धीयते मतिः । (२९।१)

एवं चैव वदत्यम्बा मम चैव मनोगतम् । (२९।२)

आश्रमे रुद्रनिर्दिष्टाद् व्यासाद् एतन् मया श्रुतम् ॥ (२९।३)

एष धर्मो ध्रुवो राजंश्चरैनम् अविचारयन् । (३०।१)

मा च ते ऽत्र विशङ्का भूत् कथंचिद् अपि पार्थिव ॥ (३०।२)

द्रुपद उवाच । (३१।१)

त्वं च कुन्ती च कौन्तेय धृष्टद्युम्नश्च मे सुतः । (३१।२)

कथयन्त्वितिकर्तव्यं श्वः काले करवामहे ॥ (३१।३)

वैशंपायन उवाच । (३२।१)

ते समेत्य ततः सर्वे कथयन्ति स्म भारत । (३२।२)

अथ द्वैपायनो राजन्न् अभ्यागच्छद् यदृच्छया ॥ (३२।३)