धृतराष्ट्र उवाच । (१।१)

शृणु दिव्यानि कर्माणि वासुदेवस्य संजय । (१।२)

कृतवान् यानि गोविन्दो यथा नान्यः पुमान् क्वचित् ॥ (१।३)

संवर्धता गोपकुले बालेनैव महात्मना । (२।१)

विख्यापितं बलं बाह्वोस्त्रिषु लोकेषु संजय ॥ (२।२)

उच्चैःश्रवस्तुल्यबलं वायुवेगसमं जवे । (३।१)

जघान हयराजं यो यमुनावनवासिनम् ॥ (३।२)

दानवं घोरकर्माणं गवां मृत्युम् इवोत्थितम् । (४।१)

वृषरूपधरं बाल्ये भुजाभ्यां निजघान ह ॥ (४।२)

प्रलम्बं नरकं जम्भं पीठं चापि महासुरम् । (५।१)

मुरुं चाचलसंकाशम् अवधीत् पुष्करेक्षणः ॥ (५।२)

तथा कंसो महातेजा जरासंधेन पालितः । (६।१)

विक्रमेणैव कृष्णेन सगणः शातितो रणे ॥ (६।२)

सुनामा नाम विक्रान्तः समग्राक्षौहिणीपतिः । (७।१)

भोजराजस्य मध्यस्थो भ्राता कंसस्य वीर्यवान् ॥ (७।२)

बलदेवद्वितीयेन कृष्णेनामित्रघातिना । (८।१)

तरस्वी समरे दग्धः ससैन्यः शूरसेनराट् ॥ (८।२)

दुर्वासा नाम विप्रर्षिस्तथा परमकोपनः । (९।१)

आराधितः सदारेण स चास्मै प्रददौ वरान् ॥ (९।२)

तथा गान्धारराजस्य सुतां वीरः स्वयंवरे । (१०।१)

निर्जित्य पृथिवीपालान् अवहत् पुष्करेक्षणः ॥ (१०।२)

अमृष्यमाणा राजानो यस्य जात्या हया इव । (११।१)

रथे वैवाहिके युक्ताः प्रतोदेन कृतव्रणाः ॥ (११।२)

जरासंधं महाबाहुम् उपायेन जनार्दनः । (१२।१)

परेण घातयामास पृथग् अक्षौहिणीपतिम् ॥ (१२।२)

चेदिराजं च विक्रान्तं राजसेनापतिं बली । (१३।१)

अर्घे विवदमानं च जघान पशुवत् तदा ॥ (१३।२)

सौभं दैत्यपुरं स्वस्थं शाल्वगुप्तं दुरासदम् । (१४।१)

समुद्रकुक्षौ विक्रम्य पातयामास माधवः ॥ (१४।२)

अङ्गान् वङ्गान् कलिङ्गांश्च मागधान् काशिकोसलान् । (१५।१)

वत्सगर्गकरूषांश्च पुण्ड्रांश्चाप्यजयद् रणे ॥ (१५।२)

आवन्त्यान् दाक्षिणात्यांश्च पार्वतीयान् दशेरकान् । (१६।१)

काश्मीरकान् औरसकान् पिशाचांश्च समन्दरान् ॥ (१६।२)

काम्बोजान् वाटधानांश्च चोलान् पाण्ड्यांश्च संजय । (१७।१)

त्रिगर्तान्मालवांश्चैव दरदांश्च सुदुर्जयान् ॥ (१७।२)

नानादिग्भ्यश्च सम्प्राप्तान् व्रातान् अश्वशकान् प्रति । (१८।१)

जितवान् पुण्डरीकाक्षो यवनांश्च सहानुगान् ॥ (१८।२)

प्रविश्य मकरावासं यादोभिर् अभिसंवृतम् । (१९।१)

जिगाय वरुणं युद्धे सलिलान्तर्गतं पुरा ॥ (१९।२)

युधि पञ्चजनं हत्वा पातालतलवासिनम् । (२०।१)

पाञ्चजन्यं हृषीकेशो दिव्यं शङ्खम् अवाप्तवान् ॥ (२०।२)

खाण्डवे पार्थसहितस्तोषयित्वा हुताशनम् । (२१।१)

आग्नेयम् अस्त्रं दुर्धर्षं चक्रं लेभे महाबलः ॥ (२१।२)

वैनतेयं समारुह्य त्रासयित्वामरावतीम् । (२२।१)

महेन्द्रभवनाद् वीरः पारिजातम् उपानयत् ॥ (२२।२)

तच्च मर्षितवाञ् शक्रो जानंस्तस्य पराक्रमम् । (२३।१)

राज्ञां चाप्यजितं कंचित् कृष्णेनेह न शुश्रुम ॥ (२३।२)

यच्च तन्महद् आश्चर्यं सभायां मम संजय । (२४।१)

कृतवान् पुण्डरीकाक्षः कस्तदन्य इहार्हति ॥ (२४।२)

यच्च भक्त्या प्रपन्नो ऽहम् अद्राक्षं कृष्णम् ईश्वरम् । (२५।१)

तन्मे सुविदितं सर्वं प्रत्यक्षम् इव चागमत् ॥ (२५।२)

नान्तो विक्रमयुक्तस्य बुद्ध्या युक्तस्य वा पुनः । (२६।१)

कर्मणः शक्यते गन्तुं हृषीकेशस्य संजय ॥ (२६।२)

तथा गदश्च साम्बश्च प्रद्युम्नो ऽथ विदूरथः । (२७।१)

आगावहो ऽनिरुद्धश्च चारुदेष्णश्च सारणः ॥ (२७।२)

उल्मुको निशठश्चैव झल्ली बभ्रुश्च वीर्यवान् । (२८।१)

पृथुश्च विपृथुश्चैव समीको ऽथारिमेजयः ॥ (२८।२)

एते वै बलवन्तश्च वृष्णिवीराः प्रहारिणः । (२९।१)

कथंचित् पाण्डवानीकं श्रयेयुः समरे स्थिताः ॥ (२९।२)

आहूता वृष्णिवीरेण केशवेन महात्मना । (३०।१)

ततः संशयितं सर्वं भवेद् इति मतिर् मम ॥ (३०।२)

नागायुतबलो वीरः कैलासशिखरोपमः । (३१।१)

वनमाली हली रामस्तत्र यत्र जनार्दनः ॥ (३१।२)

यम् आहुः सर्वपितरं वासुदेवं द्विजातयः । (३२।१)

अपि वा ह्येष पाण्डूनां योत्स्यते ऽर्थाय संजय ॥ (३२।२)

स यदा तात संनह्येत् पाण्डवार्थाय केशवः । (३३।१)

न तदा प्रत्यनीकेषु भविता तस्य कश्चन ॥ (३३।२)

यदि स्म कुरवः सर्वे जयेयुः सर्वपाण्डवान् । (३४।१)

वार्ष्णेयो ऽर्थाय तेषां वै गृह्णीयाच्छस्त्रम् उत्तमम् ॥ (३४।२)

ततः सर्वान्नरव्याघ्रो हत्वा नरपतीन् रणे । (३५।१)

कौरवांश्च महाबाहुः कुन्त्यै दद्यात् स मेदिनीम् ॥ (३५।२)

यस्य यन्ता हृषीकेशो योद्धा यस्य धनंजयः । (३६।१)

रथस्य तस्य कः संख्ये प्रत्यनीको भवेद् रथः ॥ (३६।२)

न केनचिद् उपायेन कुरूणां दृश्यते जयः । (३७।१)

तस्मान्मे सर्वम् आचक्ष्व यथा युद्धम् अवर्तत ॥ (३७।२)

अर्जुनः केशवस्यात्मा कृष्णो ऽप्यात्मा किरीटिनः । (३८।१)

अर्जुने विजयो नित्यं कृष्णे कीर्तिश्च शाश्वती ॥ (३८।२)

प्राधान्येन हि भूयिष्ठम् अमेयाः केशवे गुणाः । (३९।१)

मोहाद् दुर्योधनः कृष्णं यन्न वेत्तीह माधवम् ॥ (३९।२)

मोहितो दैवयोगेन मृत्युपाशपुरस्कृतः । (४०।१)

न वेद कृष्णं दाशार्हम् अर्जुनं चैव पाण्डवम् ॥ (४०।२)

पूर्वदेवौ महात्मानौ नरनारायणावुभौ । (४१।१)

एकात्मानौ द्विधाभूतौ दृश्येते मानवैर् भुवि ॥ (४१।२)

मनसापि हि दुर्धर्षौ सेनाम् एतां यशस्विनौ । (४२।१)

नाशयेताम् इहेच्छन्तौ मानुषत्वात् तु नेच्छतः ॥ (४२।२)

युगस्येव विपर्यासो लोकानाम् इव मोहनम् । (४३।१)

भीष्मस्य च वधस्तात द्रोणस्य च महात्मनः ॥ (४३।२)

न ह्येव ब्रह्मचर्येण न वेदाध्ययनेन च । (४४।१)

न क्रियाभिर् न शस्त्रेण मृत्योः कश्चिद् विमुच्यते ॥ (४४।२)

लोकसंभावितौ वीरौ कृतास्त्रौ युद्धदुर्मदौ । (४५।१)

भीष्मद्रोणौ हतौ श्रुत्वा किं नु जीवामि संजय ॥ (४५।२)

यां तां श्रियम् असूयामः पुरा यातां युधिष्ठिरे । (४६।१)

अद्य ताम् अनुजानीमो भीष्मद्रोणवधेन च ॥ (४६।२)

तथा च मत्कृते प्राप्तः कुरूणाम् एष संक्षयः । (४७।१)

पक्वानां हि वधे सूत वज्रायन्ते तृणान्यपि ॥ (४७।२)

अनन्यम् इदम् ऐश्वर्यं लोके प्राप्तो युधिष्ठिरः । (४८।१)

यस्य कोपान्महेष्वासौ भीष्मद्रोणौ निपातितौ ॥ (४८।२)

प्राप्तः प्रकृतितो धर्मो नाधर्मो मानवान् प्रति । (४९।१)

क्रूरः सर्वविनाशाय कालः समतिवर्तते ॥ (४९।२)

अन्यथा चिन्तिता ह्यर्था नरैस्तात मनस्विभिः । (५०।१)

अन्यथैव हि गच्छन्ति दैवाद् इति मतिर् मम ॥ (५०।२)

तस्माद् अपरिहार्ये ऽर्थे सम्प्राप्ते कृच्छ्र उत्तमे । (५१।१)

अपारणीये दुश्चिन्त्ये यथाभूतं प्रचक्ष्व मे ॥ (५१।२)