महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 20

684 of 1995 · 43 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

स तु कौरव्यम् आसाद्य द्रुपदस्य पुरोहितः । (१।२)

sa tu kauravyam āsādya drupadasya purohitaḥ |

1.3१.३

सत्कृतो धृतराष्ट्रेण भीष्मेण विदुरेण च ॥ (१।३)

satkṛto dhṛtarāṣṭreṇa bhīṣmeṇa vidureṇa ca ||

2.1२.१

सर्वं कौशल्यम् उक्त्वादौ पृष्ट्वा चैवम् अनामयम् । (२।१)

sarvaṃ kauśalyam uktvādau pṛṣṭvā caivam anāmayam |

2.2२.२

सर्वसेनाप्रणेतॄणां मध्ये वाक्यम् उवाच ह ॥ (२।२)

sarvasenāpraṇetṝṇāṃ madhye vākyam uvāca ha ||

3.1३.१

सर्वैर् भवद्भिर् विदितो राजधर्मः सनातनः । (३।१)

sarvair bhavadbhir vidito rājadharmaḥ sanātanaḥ |

3.2३.२

वाक्योपादानहेतोस्तु वक्ष्यामि विदिते सति ॥ (३।२)

vākyopādānahetostu vakṣyāmi vidite sati ||

4.1४.१

धृतराष्ट्रश्च पाण्डुश्च सुतावेकस्य विश्रुतौ । (४।१)

dhṛtarāṣṭraśca pāṇḍuśca sutāvekasya viśrutau |

4.2४.२

तयोः समानं द्रविणं पैतृकं नात्र संशयः ॥ (४।२)

tayoḥ samānaṃ draviṇaṃ paitṛkaṃ nātra saṃśayaḥ ||

5.1५.१

धृतराष्ट्रस्य ये पुत्रास्ते प्राप्ताः पैतृकं वसु । (५।१)

dhṛtarāṣṭrasya ye putrāste prāptāḥ paitṛkaṃ vasu |

5.2५.२

पाण्डुपुत्राः कथं नाम न प्राप्ताः पैतृकं वसु ॥ (५।२)

pāṇḍuputrāḥ kathaṃ nāma na prāptāḥ paitṛkaṃ vasu ||

6.1६.१

एवं गते पाण्डवेयैर् विदितं वः पुरा यथा । (६।१)

evaṃ gate pāṇḍaveyair viditaṃ vaḥ purā yathā |

6.2६.२

न प्राप्तं पैतृकं द्रव्यं धार्तराष्ट्रेण संवृतम् ॥ (६।२)

na prāptaṃ paitṛkaṃ dravyaṃ dhārtarāṣṭreṇa saṃvṛtam ||

7.1७.१

प्राणान्तिकैर् अप्युपायैः प्रयतद्भिर् अनेकशः । (७।१)

prāṇāntikair apyupāyaiḥ prayatadbhir anekaśaḥ |

7.2७.२

शेषवन्तो न शकिता नयितुं यमसादनम् ॥ (७।२)

śeṣavanto na śakitā nayituṃ yamasādanam ||

8.1८.१

पुनश्च वर्धितं राज्यं स्वबलेन महात्मभिः । (८।१)

punaśca vardhitaṃ rājyaṃ svabalena mahātmabhiḥ |

8.2८.२

छद्मनापहृतं क्षुद्रैर् धार्तराष्ट्रैः ससौबलैः ॥ (८।२)

chadmanāpahṛtaṃ kṣudrair dhārtarāṣṭraiḥ sasaubalaiḥ ||

9.1९.१

तद् अप्यनुमतं कर्म तथायुक्तम् अनेन वै । (९।१)

tad apyanumataṃ karma tathāyuktam anena vai |

9.2९.२

वासिताश्च महारण्ये वर्षाणीह त्रयोदश ॥ (९।२)

vāsitāśca mahāraṇye varṣāṇīha trayodaśa ||

10.1१०.१

सभायां क्लेशितैर् वीरैः सहभार्यैस्तथा भृशम् । (१०।१)

sabhāyāṃ kleśitair vīraiḥ sahabhāryaistathā bhṛśam |

10.2१०.२

अरण्ये विविधाः क्लेशाः सम्प्राप्तास्तैः सुदारुणाः ॥ (१०।२)

araṇye vividhāḥ kleśāḥ samprāptāstaiḥ sudāruṇāḥ ||

11.1११.१

तथा विराटनगरे योन्यन्तरगतैर् इव । (११।१)

tathā virāṭanagare yonyantaragatair iva |

11.2११.२

प्राप्तः परमसंक्लेशो यथा पापैर् महात्मभिः ॥ (११।२)

prāptaḥ paramasaṃkleśo yathā pāpair mahātmabhiḥ ||

12.1१२.१

ते सर्वे पृष्ठतः कृत्वा तत् सर्वं पूर्वकिल्बिषम् । (१२।१)

te sarve pṛṣṭhataḥ kṛtvā tat sarvaṃ pūrvakilbiṣam |

12.2१२.२

सामैव कुरुभिः सार्धम् इच्छन्ति कुरुपुंगवाः ॥ (१२।२)

sāmaiva kurubhiḥ sārdham icchanti kurupuṃgavāḥ ||

13.1१३.१

तेषां च वृत्तम् आज्ञाय वृत्तं दुर्योधनस्य च । (१३।१)

teṣāṃ ca vṛttam ājñāya vṛttaṃ duryodhanasya ca |

13.2१३.२

अनुनेतुम् इहार्हन्ति धृतराष्ट्रं सुहृज्जनाः ॥ (१३।२)

anunetum ihārhanti dhṛtarāṣṭraṃ suhṛjjanāḥ ||

14.1१४.१

न हि ते विग्रहं वीराः कुर्वन्ति कुरुभिः सह । (१४।१)

na hi te vigrahaṃ vīrāḥ kurvanti kurubhiḥ saha |

14.2१४.२

अविनाशेन लोकस्य काङ्क्षन्ते पाण्डवाः स्वकम् ॥ (१४।२)

avināśena lokasya kāṅkṣante pāṇḍavāḥ svakam ||

15.1१५.१

यश्चापि धार्तराष्ट्रस्य हेतुः स्याद् विग्रहं प्रति । (१५।१)

yaścāpi dhārtarāṣṭrasya hetuḥ syād vigrahaṃ prati |

15.2१५.२

स च हेतुर् न मन्तव्यो बलीयांसस्तथा हि ते ॥ (१५।२)

sa ca hetur na mantavyo balīyāṃsastathā hi te ||

16.1१६.१

अक्षौहिण्यो हि सप्तैव धर्मपुत्रस्य संगताः । (१६।१)

akṣauhiṇyo hi saptaiva dharmaputrasya saṃgatāḥ |

16.2१६.२

युयुत्समानाः कुरुभिः प्रतीक्षन्ते ऽस्य शासनम् ॥ (१६।२)

yuyutsamānāḥ kurubhiḥ pratīkṣante 'sya śāsanam ||

17.1१७.१

अपरे पुरुषव्याघ्राः सहस्राक्षौहिणीसमाः । (१७।१)

apare puruṣavyāghrāḥ sahasrākṣauhiṇīsamāḥ |

17.2१७.२

सात्यकिर् भीमसेनश्च यमौ च सुमहाबलौ ॥ (१७।२)

sātyakir bhīmasenaśca yamau ca sumahābalau ||

18.1१८.१

एकादशैताः पृतना एकतश्च समागताः । (१८।१)

ekādaśaitāḥ pṛtanā ekataśca samāgatāḥ |

18.2१८.२

एकतश्च महाबाहुर् बहुरूपो धनंजयः ॥ (१८।२)

ekataśca mahābāhur bahurūpo dhanaṃjayaḥ ||

19.1१९.१

यथा किरीटी सेनाभ्यः सर्वाभ्यो व्यतिरिच्यते । (१९।१)

yathā kirīṭī senābhyaḥ sarvābhyo vyatiricyate |

19.2१९.२

एवम् एव महाबाहुर् वासुदेवो महाद्युतिः ॥ (१९।२)

evam eva mahābāhur vāsudevo mahādyutiḥ ||

20.1२०.१

बहुलत्वं च सेनानां विक्रमं च किरीटिनः । (२०।१)

bahulatvaṃ ca senānāṃ vikramaṃ ca kirīṭinaḥ |

20.2२०.२

बुद्धिमत्तां च कृष्णस्य बुद्ध्वा युध्येत को नरः ॥ (२०।२)

buddhimattāṃ ca kṛṣṇasya buddhvā yudhyeta ko naraḥ ||

21.1२१.१

ते भवन्तो यथाधर्मं यथासमयम् एव च । (२१।१)

te bhavanto yathādharmaṃ yathāsamayam eva ca |

21.2२१.२

प्रयच्छन्तु प्रदातव्यं मा वः कालो ऽत्यगाद् अयम् ॥ (२१।२)

prayacchantu pradātavyaṃ mā vaḥ kālo 'tyagād ayam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 20

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit