महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 129

427 of 1995 · 48 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

लोमश उवाच । (१।१)

lomaśa uvāca

1.2१.२

अस्मिन् किल स्वयं राजन्निष्टवान् वै प्रजापतिः । (१।२)

asmin kila svayaṃ rājanniṣṭavān vai prajāpatiḥ |

1.3१.३

सत्त्रम् इष्टीकृतं नाम पुरा वर्षसहस्रिकम् ॥ (१।३)

sattram iṣṭīkṛtaṃ nāma purā varṣasahasrikam ||

2.1२.१

अम्बरीषश् च नाभाग इष्टवान् यमुनाम् अनु । (२।१)

ambarīṣaś ca nābhāga iṣṭavān yamunām anu |

2.2२.२

यज्ञैश् च तपसा चैव परां सिद्धिम् अवाप सः ॥ (२।२)

yajñaiś ca tapasā caiva parāṃ siddhim avāpa saḥ ||

3.1३.१

देशो नाहुषयज्ञानाम् अयं पुण्यतमो नृप । (३।१)

deśo nāhuṣayajñānām ayaṃ puṇyatamo nṛpa |

3.2३.२

यत्रेष्ट्वा दश पद्मानि सदस्येभ्यो निसृष्टवान् ॥ (३।२)

yatreṣṭvā daśa padmāni sadasyebhyo nisṛṣṭavān ||

4.1४.१

सार्वभौमस्य कौन्तेय ययातेर् अमितौजसः । (४।१)

sārvabhaumasya kaunteya yayāter amitaujasaḥ |

4.2४.२

स्पर्धमानस्य शक्रेण पश्येदं यज्ञवास्त्विह ॥ (४।२)

spardhamānasya śakreṇa paśyedaṃ yajñavāstviha ||

5.1५.१

पश्य नानाविधाकारैर् अग्निभिर् निचितां महीम् । (५।१)

paśya nānāvidhākārair agnibhir nicitāṃ mahīm |

5.2५.२

मज्जन्तीम् इव चाक्रान्तां ययातेर् यज्ञकर्मभिः ॥ (५।२)

majjantīm iva cākrāntāṃ yayāter yajñakarmabhiḥ ||

6.1६.१

एषा शम्येकपत्त्रा सा शरकं चैतद् उत्तमम् । (६।१)

eṣā śamyekapattrā sā śarakaṃ caitad uttamam |

6.2६.२

पश्य रामह्रदान् एतान् पश्य नारायणाश्रमम् ॥ (६।२)

paśya rāmahradān etān paśya nārāyaṇāśramam ||

7.1७.१

एतद् आर्चीकपुत्रस्य योगैर् विचरतो महीम् । (७।१)

etad ārcīkaputrasya yogair vicarato mahīm |

7.2७.२

अपसर्पणं महीपाल रौप्यायाम् अमितौजसः ॥ (७।२)

apasarpaṇaṃ mahīpāla raupyāyām amitaujasaḥ ||

8.1८.१

अत्रानुवंशं पठतः शृणु मे कुरुनन्दन । (८।१)

atrānuvaṃśaṃ paṭhataḥ śṛṇu me kurunandana |

8.2८.२

उलूखलैर् आभरणैः पिशाची यद् अभाषत ॥ (८।२)

ulūkhalair ābharaṇaiḥ piśācī yad abhāṣata ||

9.1९.१

युगंधरे दधि प्राश्य उषित्वा चाच्युतस्थले । (९।१)

yugaṃdhare dadhi prāśya uṣitvā cācyutasthale |

9.2९.२

तद्वद् भूतिलये स्नात्वा सपुत्रा वस्तुम् इच्छसि ॥ (९।२)

tadvad bhūtilaye snātvā saputrā vastum icchasi ||

10.1१०.१

एकरात्रम् उषित्वेह द्वितीयं यदि वत्स्यसि । (१०।१)

ekarātram uṣitveha dvitīyaṃ yadi vatsyasi |

10.2१०.२

एतद् वै ते दिवा वृत्तं रात्रौ वृत्तम् अतो ऽन्यथा ॥ (१०।२)

etad vai te divā vṛttaṃ rātrau vṛttam ato 'nyathā ||

11.1११.१

अत्राद्याहो निवत्स्यामः क्षपां भरतसत्तम । (११।१)

atrādyāho nivatsyāmaḥ kṣapāṃ bharatasattama |

11.2११.२

द्वारम् एतद्धि कौन्तेय कुरुक्षेत्रस्य भारत ॥ (११।२)

dvāram etaddhi kaunteya kurukṣetrasya bhārata ||

12.1१२.१

अत्रैव नाहुषो राजा राजन् क्रतुभिर् इष्टवान् । (१२।१)

atraiva nāhuṣo rājā rājan kratubhir iṣṭavān |

12.2१२.२

ययातिर् बहुरत्नाढ्यैर् यत्रेन्द्रो मुदम् अभ्यगात् ॥ (१२।२)

yayātir bahuratnāḍhyair yatrendro mudam abhyagāt ||

13.1१३.१

एतत् प्लक्षावतरणं यमुनातीर्थम् उच्यते । (१३।१)

etat plakṣāvataraṇaṃ yamunātīrtham ucyate |

13.2१३.२

एतद् वै नाकपृष्ठस्य द्वारम् आहुर् मनीषिणः ॥ (१३।२)

etad vai nākapṛṣṭhasya dvāram āhur manīṣiṇaḥ ||

14.1१४.१

अत्र सारस्वतैर् यज्ञैर् ईजानाः परमर्षयः । (१४।१)

atra sārasvatair yajñair ījānāḥ paramarṣayaḥ |

14.2१४.२

यूपोलूखलिनस् तात गच्छन्त्यवभृथाप्लवम् ॥ (१४।२)

yūpolūkhalinas tāta gacchantyavabhṛthāplavam ||

15.1१५.१

अत्रैव भरतो राजा मेध्यम् अश्वम् अवासृजत् । (१५।१)

atraiva bharato rājā medhyam aśvam avāsṛjat |

15.2१५.२

असकृत् कृष्णसारङ्गं धर्मेणावाप्य मेदिनीम् ॥ (१५।२)

asakṛt kṛṣṇasāraṅgaṃ dharmeṇāvāpya medinīm ||

16.1१६.१

अत्रैव पुरुषव्याघ्र मरुत्तः सत्त्रम् उत्तमम् । (१६।१)

atraiva puruṣavyāghra maruttaḥ sattram uttamam |

16.2१६.२

आस्ते देवर्षिमुख्येन संवर्तेनाभिपालितः ॥ (१६।२)

āste devarṣimukhyena saṃvartenābhipālitaḥ ||

17.1१७.१

अत्रोपस्पृश्य राजेन्द्र सर्वांल्लोकान् प्रपश्यति । (१७।१)

atropaspṛśya rājendra sarvāṃllokān prapaśyati |

17.2१७.२

पूयते दुष्कृताच्चैव समुपस्पृश्य भारत ॥ (१७।२)

pūyate duṣkṛtāccaiva samupaspṛśya bhārata ||

18.1१८.१

वैशम्पायन उवाच । (१८।१)

vaiśampāyana uvāca

18.2१८.२

तत्र सभ्रातृकः स्नात्वा स्तूयमानो महर्षिभिः । (१८।२)

tatra sabhrātṛkaḥ snātvā stūyamāno maharṣibhiḥ |

18.3१८.३

लोमशं पाण्डवश्रेष्ठ इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (१८।३)

lomaśaṃ pāṇḍavaśreṣṭha idaṃ vacanam abravīt ||

19.1१९.१

सर्वांल्लोकान् प्रपश्यामि तपसा सत्यविक्रम । (१९।१)

sarvāṃllokān prapaśyāmi tapasā satyavikrama |

19.2१९.२

इहस्थः पाण्डवश्रेष्ठं पश्यामि श्वेतवाहनम् ॥ (१९।२)

ihasthaḥ pāṇḍavaśreṣṭhaṃ paśyāmi śvetavāhanam ||

20.1२०.१

लोमश उवाच । (२०।१)

lomaśa uvāca

20.2२०.२

एवम् एतन् महाबाहो पश्यन्ति परमर्षयः । (२०।२)

evam etan mahābāho paśyanti paramarṣayaḥ |

20.3२०.३

सरस्वतीम् इमां पुण्यां पश्यैकशरणावृताम् ॥ (२०।३)

sarasvatīm imāṃ puṇyāṃ paśyaikaśaraṇāvṛtām ||

21.1२१.१

यत्र स्नात्वा नरश्रेष्ठ धूतपाप्मा भविष्यति । (२१।१)

yatra snātvā naraśreṣṭha dhūtapāpmā bhaviṣyati |

21.2२१.२

इह सारस्वतैर् यज्ञैर् इष्टवन्तः सुरर्षयः । (२१।२)

iha sārasvatair yajñair iṣṭavantaḥ surarṣayaḥ |

21.3२१.३

ऋषयश् चैव कौन्तेय तथा राजर्षयो ऽपि च ॥ (२१।३)

ṛṣayaś caiva kaunteya tathā rājarṣayo 'pi ca ||

22.1२२.१

वेदी प्रजापतेर् एषा समन्तात् पञ्चयोजना । (२२।१)

vedī prajāpater eṣā samantāt pañcayojanā |

22.2२२.२

कुरोर् वै यज्ञशीलस्य क्षेत्रम् एतन् महात्मनः ॥ (२२।२)

kuror vai yajñaśīlasya kṣetram etan mahātmanaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 129

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit