महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 232

530 of 1995 · 46 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

yudhiṣṭhira uvāca

1.2१.२

अस्मान् अभिगतांस् तात भयार्ताञ्शरणैषिणः । (१।२)

asmān abhigatāṃs tāta bhayārtāñśaraṇaiṣiṇaḥ |

1.3१.३

कौरवान् विषमप्राप्तान् कथं ब्रूयास् त्वम् ईदृशम् ॥ (१।३)

kauravān viṣamaprāptān kathaṃ brūyās tvam īdṛśam ||

2.1२.१

भवन्ति भेदा ज्ञातीनां कलहाश् च वृकोदर । (२।१)

bhavanti bhedā jñātīnāṃ kalahāś ca vṛkodara |

2.2२.२

प्रसक्तानि च वैराणि ज्ञातिधर्मो न नश्यति ॥ (२।२)

prasaktāni ca vairāṇi jñātidharmo na naśyati ||

3.1३.१

यदा तु कश्चिज् ज्ञातीनां बाह्यः प्रार्थयते कुलम् । (३।१)

yadā tu kaścij jñātīnāṃ bāhyaḥ prārthayate kulam |

3.2३.२

न मर्षयन्ति तत् सन्तो बाह्येनाभिप्रमर्षणम् ॥ (३।२)

na marṣayanti tat santo bāhyenābhipramarṣaṇam ||

4.1४.१

जानाति ह्येष दुर्बुद्धिर् अस्मान् इह चिरोषितान् । (४।१)

jānāti hyeṣa durbuddhir asmān iha ciroṣitān |

4.2४.२

स एष परिभूयास्मान् अकार्षीद् इदम् अप्रियम् ॥ (४।२)

sa eṣa paribhūyāsmān akārṣīd idam apriyam ||

5.1५.१

दुर्योधनस्य ग्रहणाद् गन्धर्वेण बलाद् रणे । (५।१)

duryodhanasya grahaṇād gandharveṇa balād raṇe |

5.2५.२

स्त्रीणां बाह्याभिमर्शाच्च हतं भवति नः कुलम् ॥ (५।२)

strīṇāṃ bāhyābhimarśācca hataṃ bhavati naḥ kulam ||

6.1६.१

शरणं च प्रपन्नानां त्राणार्थं च कुलस्य नः । (६।१)

śaraṇaṃ ca prapannānāṃ trāṇārthaṃ ca kulasya naḥ |

6.2६.२

उत्तिष्ठध्वं नरव्याघ्राः सज्जीभवत माचिरम् ॥ (६।२)

uttiṣṭhadhvaṃ naravyāghrāḥ sajjībhavata māciram ||

7.1७.१

अर्जुनश् च यमौ चैव त्वं च भीमापराजितः । (७।१)

arjunaś ca yamau caiva tvaṃ ca bhīmāparājitaḥ |

7.2७.२

मोक्षयध्वं धार्तराष्ट्रं ह्रियमाणं सुयोधनम् ॥ (७।२)

mokṣayadhvaṃ dhārtarāṣṭraṃ hriyamāṇaṃ suyodhanam ||

8.1८.१

एते रथा नरव्याघ्राः सर्वशस्त्रसमन्विताः । (८।१)

ete rathā naravyāghrāḥ sarvaśastrasamanvitāḥ |

8.2८.२

इन्द्रसेनादिभिः सूतैः संयताः कनकध्वजाः ॥ (८।२)

indrasenādibhiḥ sūtaiḥ saṃyatāḥ kanakadhvajāḥ ||

9.1९.१

एतान् आस्थाय वै तात गन्धर्वान् योद्धुम् आहवे । (९।१)

etān āsthāya vai tāta gandharvān yoddhum āhave |

9.2९.२

सुयोधनस्य मोक्षाय प्रयतध्वम् अतन्द्रिताः ॥ (९।२)

suyodhanasya mokṣāya prayatadhvam atandritāḥ ||

10.1१०.१

य एव कश्चिद् राजन्यः शरणार्थम् इहागतम् । (१०।१)

ya eva kaścid rājanyaḥ śaraṇārtham ihāgatam |

10.2१०.२

परं शक्त्याभिरक्षेत किं पुनस् त्वं वृकोदर ॥ (१०।२)

paraṃ śaktyābhirakṣeta kiṃ punas tvaṃ vṛkodara ||

11.1११.१

क इहान्यो भवेत् त्राणम् अभिधावेति चोदितः । (११।१)

ka ihānyo bhavet trāṇam abhidhāveti coditaḥ |

11.2११.२

प्राञ्जलिं शरणापन्नं दृष्ट्वा शत्रुम् अपि ध्रुवम् ॥ (११।२)

prāñjaliṃ śaraṇāpannaṃ dṛṣṭvā śatrum api dhruvam ||

12.1१२.१

वरप्रदानं राज्यं च पुत्रजन्म च पाण्डव । (१२।१)

varapradānaṃ rājyaṃ ca putrajanma ca pāṇḍava |

12.2१२.२

शत्रोश् च मोक्षणं क्लेशात् त्रीणि चैकं च तत् समम् ॥ (१२।२)

śatroś ca mokṣaṇaṃ kleśāt trīṇi caikaṃ ca tat samam ||

13.1१३.१

किं ह्यभ्यधिकम् एतस्माद् यद् आपन्नः सुयोधनः । (१३।१)

kiṃ hyabhyadhikam etasmād yad āpannaḥ suyodhanaḥ |

13.2१३.२

त्वद्बाहुबलम् आश्रित्य जीवितं परिमार्गति ॥ (१३।२)

tvadbāhubalam āśritya jīvitaṃ parimārgati ||

14.1१४.१

स्वयम् एव प्रधावेयं यदि न स्याद् वृकोदर । (१४।१)

svayam eva pradhāveyaṃ yadi na syād vṛkodara |

14.2१४.२

विततो ऽयं क्रतुर् वीर न हि मे ऽत्र विचारणा ॥ (१४।२)

vitato 'yaṃ kratur vīra na hi me 'tra vicāraṇā ||

15.1१५.१

साम्नैव तु यथा भीम मोक्षयेथाः सुयोधनम् । (१५।१)

sāmnaiva tu yathā bhīma mokṣayethāḥ suyodhanam |

15.2१५.२

तथा सर्वैर् उपायैस् त्वं यतेथाः कुरुनन्दन ॥ (१५।२)

tathā sarvair upāyais tvaṃ yatethāḥ kurunandana ||

16.1१६.१

न साम्ना प्रतिपद्येत यदि गन्धर्वराड् असौ । (१६।१)

na sāmnā pratipadyeta yadi gandharvarāḍ asau |

16.2१६.२

पराक्रमेण मृदुना मोक्षयेथाः सुयोधनम् ॥ (१६।२)

parākrameṇa mṛdunā mokṣayethāḥ suyodhanam ||

17.1१७.१

अथासौ मृदुयुद्धेन न मुञ्चेद् भीम कौरवान् । (१७।१)

athāsau mṛduyuddhena na muñced bhīma kauravān |

17.2१७.२

सर्वोपायैर् विमोच्यास् ते निगृह्य परिपन्थिनः ॥ (१७।२)

sarvopāyair vimocyās te nigṛhya paripanthinaḥ ||

18.1१८.१

एतावद्धि मया शक्यं संदेष्टुं वै वृकोदर । (१८।१)

etāvaddhi mayā śakyaṃ saṃdeṣṭuṃ vai vṛkodara |

18.2१८.२

वैताने कर्मणि तते वर्तमाने च भारत ॥ (१८।२)

vaitāne karmaṇi tate vartamāne ca bhārata ||

19.1१९.१

वैशम्पायन उवाच । (१९।१)

vaiśampāyana uvāca

19.2१९.२

अजातशत्रोर् वचनं तच्छ्रुत्वा तु धनंजयः । (१९।२)

ajātaśatror vacanaṃ tacchrutvā tu dhanaṃjayaḥ |

19.3१९.३

प्रतिजज्ञे गुरोर् वाक्यं कौरवाणां विमोक्षणम् ॥ (१९।३)

pratijajñe guror vākyaṃ kauravāṇāṃ vimokṣaṇam ||

20.1२०.१

अर्जुन उवाच । (२०।१)

arjuna uvāca

20.2२०.२

यदि साम्ना न मोक्ष्यन्ति गन्धर्वा धृतराष्ट्रजान् । (२०।२)

yadi sāmnā na mokṣyanti gandharvā dhṛtarāṣṭrajān |

20.3२०.३

अद्य गन्धर्वराजस्य भूमिः पास्यति शोणितम् ॥ (२०।३)

adya gandharvarājasya bhūmiḥ pāsyati śoṇitam ||

21.1२१.१

वैशम्पायन उवाच । (२१।१)

vaiśampāyana uvāca

21.2२१.२

अर्जुनस्य तु तां श्रुत्वा प्रतिज्ञां सत्यवादिनः । (२१।२)

arjunasya tu tāṃ śrutvā pratijñāṃ satyavādinaḥ |

21.3२१.३

कौरवाणां तदा राजन् पुनः प्रत्यागतं मनः ॥ (२१।३)

kauravāṇāṃ tadā rājan punaḥ pratyāgataṃ manaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 232

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit