MBh, 5, 116
Select a line for its word-by-word analysis.
तथैव सा श्रियं त्यक्त्वा कन्या भूत्वा यशस्विनी । (१।२)
tathaiva sā śriyaṃ tyaktvā kanyā bhūtvā yaśasvinī |
इयं कन्या सुतौ द्वौ ते जनयिष्यति पार्थिवौ ॥ (३।२)
iyaṃ kanyā sutau dvau te janayiṣyati pārthivau ||
अस्यां भवान् अवाप्तार्थो भविता प्रेत्य चेह च । (४।१)
asyāṃ bhavān avāptārtho bhavitā pretya ceha ca |
शुल्कं तु सर्वधर्मज्ञ हयानां चन्द्रवर्चसाम् । (५।१)
śulkaṃ tu sarvadharmajña hayānāṃ candravarcasām |
गुर्वर्थो ऽयं समारम्भो न हयैः कृत्यम् अस्ति मे । (६।१)
gurvartho 'yaṃ samārambho na hayaiḥ kṛtyam asti me |
यदि शक्यं महाराज क्रियतां मा विचार्यताम् ॥ (६।२)
yadi śakyaṃ mahārāja kriyatāṃ mā vicāryatām ||
पितॄन् पुत्रप्लवेन त्वम् आत्मानं चैव तारय ॥ (७।२)
pitṝn putraplavena tvam ātmānaṃ caiva tāraya ||
न याति नरकं घोरं यत्र गच्छन्त्यनात्मजाः ॥ (८।२)
na yāti narakaṃ ghoraṃ yatra gacchantyanātmajāḥ ||
श्रुतवान् अस्मि ते वाक्यं यथा वदसि गालव । (१०।१)
śrutavān asmi te vākyaṃ yathā vadasi gālava |
विधिस्तु बलवान् ब्रह्मन् प्रवणं हि मनो मम ॥ (१०।२)
vidhistu balavān brahman pravaṇaṃ hi mano mama ||
शते द्वे तु ममाश्वानाम् ईदृशानां द्विजोत्तम । (११।१)
śate dve tu mamāśvānām īdṛśānāṃ dvijottama |
पुत्रं द्विज गतं मार्गं गमिष्यामि परैर् अहम् ॥ (१२।२)
putraṃ dvija gataṃ mārgaṃ gamiṣyāmi parair aham ||
मूल्येनापि समं कुर्यां तवाहं द्विजसत्तम । (१३।१)
mūlyenāpi samaṃ kuryāṃ tavāhaṃ dvijasattama |
कामतो हि धनं राजा पारक्यं यः प्रयच्छति । (१४।१)
kāmato hi dhanaṃ rājā pārakyaṃ yaḥ prayacchati |
न स धर्मेण धर्मात्मन् युज्यते यशसा न च ॥ (१४।२)
na sa dharmeṇa dharmātman yujyate yaśasā na ca ||
सो ऽहं प्रतिग्रहीष्यामि ददात्वेतां भवान्मम । (१५।१)
so 'haṃ pratigrahīṣyāmi dadātvetāṃ bhavānmama |
उशीनरं द्विजश्रेष्ठो गालवः प्रत्यपूजयत् ॥ (१६।२)
uśīnaraṃ dvijaśreṣṭho gālavaḥ pratyapūjayat ||
रेमे स तां समासाद्य कृतपुण्य इव श्रियम् ॥ (१७।२)
reme sa tāṃ samāsādya kṛtapuṇya iva śriyam ||
ततो ऽस्य समये जज्ञे पुत्रो बालरविप्रभः । (२०।१)
tato 'sya samaye jajñe putro bālaraviprabhaḥ |
शिबिर् नाम्नाभिविख्यातो यः स पार्थिवसत्तमः ॥ (२०।२)
śibir nāmnābhivikhyāto yaḥ sa pārthivasattamaḥ ||
उपस्थाय स तं विप्रो गालवः प्रतिगृह्य च । (२१।१)
upasthāya sa taṃ vipro gālavaḥ pratigṛhya ca |
कन्यां प्रयातस्तां राजन् दृष्टवान् विनतात्मजम् ॥ (२१।२)
kanyāṃ prayātastāṃ rājan dṛṣṭavān vinatātmajam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.