महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 116

780 of 1995 · 43 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

नारद उवाच । (१।१)

nārada uvāca

1.2१.२

तथैव सा श्रियं त्यक्त्वा कन्या भूत्वा यशस्विनी । (१।२)

tathaiva sā śriyaṃ tyaktvā kanyā bhūtvā yaśasvinī |

1.3१.३

माधवी गालवं विप्रम् अन्वयात् सत्यसंगरा ॥ (१।३)

mādhavī gālavaṃ vipram anvayāt satyasaṃgarā ||

2.1२.१

गालवो विमृशन्न् एव स्वकार्यगतमानसः । (२।१)

gālavo vimṛśann eva svakāryagatamānasaḥ |

2.2२.२

जगाम भोजनगरं द्रष्टुम् औशीनरं नृपम् ॥ (२।२)

jagāma bhojanagaraṃ draṣṭum auśīnaraṃ nṛpam ||

3.1३.१

तम् उवाचाथ गत्वा स नृपतिं सत्यविक्रमम् । (३।१)

tam uvācātha gatvā sa nṛpatiṃ satyavikramam |

3.2३.२

इयं कन्या सुतौ द्वौ ते जनयिष्यति पार्थिवौ ॥ (३।२)

iyaṃ kanyā sutau dvau te janayiṣyati pārthivau ||

4.1४.१

अस्यां भवान् अवाप्तार्थो भविता प्रेत्य चेह च । (४।१)

asyāṃ bhavān avāptārtho bhavitā pretya ceha ca |

4.2४.२

सोमार्कप्रतिसंकाशौ जनयित्वा सुतौ नृप ॥ (४।२)

somārkapratisaṃkāśau janayitvā sutau nṛpa ||

5.1५.१

शुल्कं तु सर्वधर्मज्ञ हयानां चन्द्रवर्चसाम् । (५।१)

śulkaṃ tu sarvadharmajña hayānāṃ candravarcasām |

5.2५.२

एकतः श्यामकर्णानां देयं मह्यं चतुःशतम् ॥ (५।२)

ekataḥ śyāmakarṇānāṃ deyaṃ mahyaṃ catuḥśatam ||

6.1६.१

गुर्वर्थो ऽयं समारम्भो न हयैः कृत्यम् अस्ति मे । (६।१)

gurvartho 'yaṃ samārambho na hayaiḥ kṛtyam asti me |

6.2६.२

यदि शक्यं महाराज क्रियतां मा विचार्यताम् ॥ (६।२)

yadi śakyaṃ mahārāja kriyatāṃ mā vicāryatām ||

7.1७.१

अनपत्यो ऽसि राजर्षे पुत्रौ जनय पार्थिव । (७।१)

anapatyo 'si rājarṣe putrau janaya pārthiva |

7.2७.२

पितॄन् पुत्रप्लवेन त्वम् आत्मानं चैव तारय ॥ (७।२)

pitṝn putraplavena tvam ātmānaṃ caiva tāraya ||

8.1८.१

न पुत्रफलभोक्ता हि राजर्षे पात्यते दिवः । (८।१)

na putraphalabhoktā hi rājarṣe pātyate divaḥ |

8.2८.२

न याति नरकं घोरं यत्र गच्छन्त्यनात्मजाः ॥ (८।२)

na yāti narakaṃ ghoraṃ yatra gacchantyanātmajāḥ ||

9.1९.१

एतच्चान्यच्च विविधं श्रुत्वा गालवभाषितम् । (९।१)

etaccānyacca vividhaṃ śrutvā gālavabhāṣitam |

9.2९.२

उशीनरः प्रतिवचो ददौ तस्य नराधिपः ॥ (९।२)

uśīnaraḥ prativaco dadau tasya narādhipaḥ ||

10.1१०.१

श्रुतवान् अस्मि ते वाक्यं यथा वदसि गालव । (१०।१)

śrutavān asmi te vākyaṃ yathā vadasi gālava |

10.2१०.२

विधिस्तु बलवान् ब्रह्मन् प्रवणं हि मनो मम ॥ (१०।२)

vidhistu balavān brahman pravaṇaṃ hi mano mama ||

11.1११.१

शते द्वे तु ममाश्वानाम् ईदृशानां द्विजोत्तम । (११।१)

śate dve tu mamāśvānām īdṛśānāṃ dvijottama |

11.2११.२

इतरेषां सहस्राणि सुबहूनि चरन्ति मे ॥ (११।२)

itareṣāṃ sahasrāṇi subahūni caranti me ||

12.1१२.१

अहम् अप्येकम् एवास्यां जनयिष्यामि गालव । (१२।१)

aham apyekam evāsyāṃ janayiṣyāmi gālava |

12.2१२.२

पुत्रं द्विज गतं मार्गं गमिष्यामि परैर् अहम् ॥ (१२।२)

putraṃ dvija gataṃ mārgaṃ gamiṣyāmi parair aham ||

13.1१३.१

मूल्येनापि समं कुर्यां तवाहं द्विजसत्तम । (१३।१)

mūlyenāpi samaṃ kuryāṃ tavāhaṃ dvijasattama |

13.2१३.२

पौरजानपदार्थं तु ममार्थो नात्मभोगतः ॥ (१३।२)

paurajānapadārthaṃ tu mamārtho nātmabhogataḥ ||

14.1१४.१

कामतो हि धनं राजा पारक्यं यः प्रयच्छति । (१४।१)

kāmato hi dhanaṃ rājā pārakyaṃ yaḥ prayacchati |

14.2१४.२

न स धर्मेण धर्मात्मन् युज्यते यशसा न च ॥ (१४।२)

na sa dharmeṇa dharmātman yujyate yaśasā na ca ||

15.1१५.१

सो ऽहं प्रतिग्रहीष्यामि ददात्वेतां भवान्मम । (१५।१)

so 'haṃ pratigrahīṣyāmi dadātvetāṃ bhavānmama |

15.2१५.२

कुमारीं देवगर्भाभाम् एकपुत्रभवाय मे ॥ (१५।२)

kumārīṃ devagarbhābhām ekaputrabhavāya me ||

16.1१६.१

तथा तु बहुकल्याणम् उक्तवन्तं नराधिपम् । (१६।१)

tathā tu bahukalyāṇam uktavantaṃ narādhipam |

16.2१६.२

उशीनरं द्विजश्रेष्ठो गालवः प्रत्यपूजयत् ॥ (१६।२)

uśīnaraṃ dvijaśreṣṭho gālavaḥ pratyapūjayat ||

17.1१७.१

उशीनरं प्रतिग्राह्य गालवः प्रययौ वनम् । (१७।१)

uśīnaraṃ pratigrāhya gālavaḥ prayayau vanam |

17.2१७.२

रेमे स तां समासाद्य कृतपुण्य इव श्रियम् ॥ (१७।२)

reme sa tāṃ samāsādya kṛtapuṇya iva śriyam ||

18.1१८.१

कन्दरेषु च शैलानां नदीनां निर्झरेषु च । (१८।१)

kandareṣu ca śailānāṃ nadīnāṃ nirjhareṣu ca |

18.2१८.२

उद्यानेषु विचित्रेषु वनेषूपवनेषु च ॥ (१८।२)

udyāneṣu vicitreṣu vaneṣūpavaneṣu ca ||

19.1१९.१

हर्म्येषु रमणीयेषु प्रासादशिखरेषु च । (१९।१)

harmyeṣu ramaṇīyeṣu prāsādaśikhareṣu ca |

19.2१९.२

वातायनविमानेषु तथा गर्भगृहेषु च ॥ (१९।२)

vātāyanavimāneṣu tathā garbhagṛheṣu ca ||

20.1२०.१

ततो ऽस्य समये जज्ञे पुत्रो बालरविप्रभः । (२०।१)

tato 'sya samaye jajñe putro bālaraviprabhaḥ |

20.2२०.२

शिबिर् नाम्नाभिविख्यातो यः स पार्थिवसत्तमः ॥ (२०।२)

śibir nāmnābhivikhyāto yaḥ sa pārthivasattamaḥ ||

21.1२१.१

उपस्थाय स तं विप्रो गालवः प्रतिगृह्य च । (२१।१)

upasthāya sa taṃ vipro gālavaḥ pratigṛhya ca |

21.2२१.२

कन्यां प्रयातस्तां राजन् दृष्टवान् विनतात्मजम् ॥ (२१।२)

kanyāṃ prayātastāṃ rājan dṛṣṭavān vinatātmajam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 116

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit