युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

कां नु वाचं संजय मे शृणोषि युद्धैषिणीं येन युद्धाद् बिभेषि । (१।२)

अयुद्धं वै तात युद्धाद् गरीयः कस्तल्लब्ध्वा जातु युध्येत सूत ॥ (१।३)

अकुर्वतश्चेत् पुरुषस्य संजय सिध्येत् संकल्पो मनसा यं यम् इच्छेत् । (२।१)

न कर्म कुर्याद् विदितं ममैतद् अन्यत्र युद्धाद् बहु यल् लघीयः ॥ (२।२)

कुतो युद्धं जातु नरः प्रजानन् को दैवशप्तो ऽभिवृणीत युद्धम् । (३।१)

सुखैषिणः कर्म कुर्वन्ति पार्था धर्माद् अहीनं यच्च लोकस्य पथ्यम् ॥ (३।२)

कर्मोदयं सुखम् आशंसमानः कृच्छ्रोपायं तत्त्वतः कर्म दुःखम् । (४।१)

सुखप्रेप्सुर् विजिघांसुश्च दुःखं य इन्द्रियाणां प्रीतिवशानुगामी । (४।२)

कामाभिध्या स्वशरीरं दुनोति यया प्रयुक्तो ऽनुकरोति दुःखम् ॥ (४।३)

यथेध्यमानस्य समिद्धतेजसो भूयो बलं वर्धते पावकस्य । (५।१)

कामार्थलाभेन तथैव भूयो न तृप्यते सर्पिषेवाग्निर् इद्धः । (५।२)

संपश्येमं भोगचयं महान्तं सहास्माभिर् धृतराष्ट्रस्य राज्ञः ॥ (५।३)

नाश्रेयसाम् ईश्वरो विग्रहाणां नाश्रेयसां गीतशब्दं शृणोति । (६।१)

नाश्रेयसः सेवते माल्यगन्धान् न चाप्यश्रेयांस्यनुलेपनानि ॥ (६।२)

नाश्रेयसः प्रावरान् अध्यवस्ते कथं त्वस्मान् सम्प्रणुदेत् कुरुभ्यः । (७।१)

अत्रैव च स्याद् अवधूय एष कामः शरीरे हृदयं दुनोति ॥ (७।२)

स्वयं राजा विषमस्थः परेषु सामस्थ्यम् अन्विच्छति तन्न साधु । (८।१)

यथात्मनः पश्यति वृत्तम् एव तथा परेषाम् अपि सो ऽभ्युपैति ॥ (८।२)

आसन्नम् अग्निं तु निदाघकाले गम्भीरकक्षे गहने विसृज्य । (९।१)

यथा वृद्धं वायुवशेन शोचेत् क्षेमं मुमुक्षुः शिशिरव्यपाये ॥ (९।२)

प्राप्तैश्वर्यो धृतराष्ट्रो ऽद्य राजा लालप्यते संजय कस्य हेतोः । (१०।१)

प्रगृह्य दुर्बुद्धिम् अनार्जवे रतं पुत्रं मन्दं मूढम् अमन्त्रिणं तु ॥ (१०।२)

अनाप्तः सन्न् आप्ततमस्य वाचं सुयोधनो विदुरस्यावमन्य । (११।१)

सुतस्य राजा धृतराष्ट्रः प्रियैषी संबुध्यमानो विशते ऽधर्मम् एव ॥ (११।२)

मेधाविनं ह्यर्थकामं कुरूणां बहुश्रुतं वाग्मिनं शीलवन्तम् । (१२।१)

सूत राजा धृतराष्ट्रः कुरुभ्यो न सो ऽस्मरद् विदुरं पुत्रकाम्यात् ॥ (१२।२)

मानघ्नस्य आत्मकामस्य चेर्ष्योः संरम्भिणश्चार्थधर्मातिगस्य । (१३।१)

दुर्भाषिणो मन्युवशानुगस्य कामात्मनो दुर्हृदो भावनस्य ॥ (१३।२)

अनेयस्याश्रेयसो दीर्घमन्योर् मित्रद्रुहः संजय पापबुद्धेः । (१४।१)

सुतस्य राजा धृतराष्ट्रः प्रियैषी प्रपश्यमानः प्रजहाद्धर्मकामौ ॥ (१४।२)

तदैव मे संजय दीव्यतो ऽभून्नो चेत् कुरून् आगतः स्याद् अभावः । (१५।१)

काव्यां वाचं विदुरो भाषमाणो न विन्दते धृतराष्ट्रात् प्रशंसाम् ॥ (१५।२)

क्षत्तुर् यदा अन्ववर्तन्त बुद्धिं कृच्छ्रं कुरून्न तदाभ्याजगाम । (१६।१)

यावत् प्रज्ञाम् अन्ववर्तन्त तस्य तावत् तेषां राष्ट्रवृद्धिर् बभूव ॥ (१६।२)

तदर्थलुब्धस्य निबोध मे ऽद्य ये मन्त्रिणो धार्तराष्ट्रस्य सूत । (१७।१)

दुःशासनः शकुनिः सूतपुत्रो गावल्गणे पश्य संमोहम् अस्य ॥ (१७।२)

सो ऽहं न पश्यामि परीक्षमाणः कथं स्वस्ति स्यात् कुरुसृञ्जयानाम् । (१८।१)

आत्तैश्वर्यो धृतराष्ट्रः परेभ्यः प्रव्राजिते विदुरे दीर्घदृष्टौ ॥ (१८।२)

आशंसते वै धृतराष्ट्रः सपुत्रो महाराज्यम् असपत्नं पृथिव्याम् । (१९।१)

तस्मिञ् शमः केवलं नोपलभ्यो ऽत्यासन्नं मद्गतं मन्यते ऽर्थम् ॥ (१९।२)

यत् तत् कर्णो मन्यते पारणीयं युद्धे गृहीतायुधम् अर्जुनेन । (२०।१)

आसंश्च युद्धानि पुरा महान्ति कथं कर्णो नाभवद् द्वीप एषाम् ॥ (२०।२)

कर्णश्च जानाति सुयोधनश्च द्रोणश्च जानाति पितामहश्च । (२१।१)

अन्ये च ये कुरवस्तत्र सन्ति यथार्जुनान्नास्त्यपरो धनुर्धरः ॥ (२१।२)

जानन्त्येते कुरवः सर्व एव ये चाप्यन्ये भूमिपालाः समेताः । (२२।१)

दुर्योधनं चापराधे चरन्तम् अरिंदमे फल्गुने ऽविद्यमाने ॥ (२२।२)

तेनार्थबद्धं मन्यते धार्तराष्ट्रः शक्यं हर्तुं पाण्डवानां ममत्वम् । (२३।१)

किरीटिना तालमात्रायुधेन तद्वेदिना संयुगं तत्र गत्वा ॥ (२३।२)

गाण्डीवविस्फारितशब्दम् आजाव् अशृण्वाना धार्तराष्ट्रा ध्रियन्ते । (२४।१)

क्रुद्धस्य चेद् भीमसेनस्य वेगात् सुयोधनो मन्यते सिद्धम् अर्थम् ॥ (२४।२)

इन्द्रो ऽप्येतन्नोत्सहेत् तात हर्तुम् ऐश्वर्यं नो जीवति भीमसेने । (२५।१)

धनंजये नकुले चैव सूत तथा वीरे सहदेवे मदीये ॥ (२५।२)

स चेद् एतां प्रतिपद्येत बुद्धिं वृद्धो राजा सह पुत्रेण सूत । (२६।१)

एवं रणे पाण्डवकोपदग्धा न नश्येयुः संजय धार्तराष्ट्राः ॥ (२६।२)

जानासि त्वं क्लेशम् अस्मासु वृत्तं त्वां पूजयन् संजयाहं क्षमेयम् । (२७।१)

यच्चास्माकं कौरवैर् भूतपूर्वं या नो वृत्तिर् धार्तराष्ट्रे तदासीत् ॥ (२७।२)

अद्यापि तत् तत्र तथैव वर्ततां शान्तिं गमिष्यामि यथा त्वम् आत्थ । (२८।१)

इन्द्रप्रस्थे भवतु ममैव राज्यं सुयोधनो यच्छतु भारताग्र्यः ॥ (२८।२)