मार्कण्डेय उवाच । (१।१)

गुरू निवेद्य विप्राय तौ मातापितराव् उभौ । (१।२)

पुनर् एव स धर्मात्मा व्याधो ब्राह्मणम् अब्रवीत् ॥ (१।३)

प्रवृत्तचक्षुर् जातो ऽस्मि संपश्य तपसो बलम् । (२।१)

यदर्थम् उक्तो ऽसि तया गच्छस्व मिथिलाम् इति ॥ (२।२)

पतिशुश्रूषपरया दान्तया सत्यशीलया । (३।१)

मिथिलायां वसन् व्याधः स ते धर्मान् प्रवक्ष्यति ॥ (३।२)

ब्राह्मण उवाच । (४।१)

पतिव्रतायाः सत्यायाः शीलाढ्याया यतव्रत । (४।२)

संस्मृत्य वाक्यं धर्मज्ञ गुणवान् असि मे मतः ॥ (४।३)

व्याध उवाच । (५।१)

यत् तदा त्वं द्विजश्रेष्ठ तयोक्तो मां प्रति प्रभो । (५।२)

दृष्टम् एतत् तया सम्यग् एकपत्न्या न संशयः ॥ (५।३)

त्वदनुग्रहबुद्ध्या तु विप्रैतद् दर्शितं मया । (६।१)

वाक्यं च शृणु मे तात यत् ते वक्ष्ये हितं द्विज ॥ (६।२)

त्वया विनिकृता माता पिता च द्विजसत्तम । (७।१)

अनिसृष्टो ऽसि निष्क्रान्तो गृहात् ताभ्याम् अनिन्दित । (७।२)

वेदोच्चारणकार्यार्थम् अयुक्तं तत् त्वया कृतम् ॥ (७।३)

तव शोकेन वृद्धौ तावन्धौ जातौ तपस्विनौ । (८।१)

तौ प्रसादयितुं गच्छ मा त्वा धर्मो ऽत्यगान् महान् ॥ (८।२)

तपस्वी त्वं महात्मा च धर्मे च निरतः सदा । (९।१)

सर्वम् एतद् अपार्थं ते क्षिप्रं तौ संप्रसादय ॥ (९।२)

श्रद्दधस्व मम ब्रह्मन् नान्यथा कर्तुम् अर्हसि । (१०।१)

गम्यताम् अद्य विप्रर्षे श्रेयस् ते कथयाम्यहम् ॥ (१०।२)

ब्राह्मण उवाच । (११।१)

यद् एतद् उक्तं भवता सर्वं सत्यम् असंशयम् । (११।२)

प्रीतो ऽस्मि तव धर्मज्ञ साध्वाचार गुणान्वित ॥ (११।३)

व्याध उवाच । (१२।१)

दैवतप्रतिमो हि त्वं यस् त्वं धर्मम् अनुव्रतः । (१२।२)

पुराणं शाश्वतं दिव्यं दुष्प्रापम् अकृतात्मभिः ॥ (१२।३)

अतन्द्रितः कुरु क्षिप्रं मातापित्रोर् हि पूजनम् । (१३।१)

अतः परम् अहं धर्मं नान्यं पश्यामि कंचन ॥ (१३।२)

ब्राह्मण उवाच । (१४।१)

इहाहम् आगतो दिष्ट्या दिष्ट्या मे संगतं त्वया । (१४।२)

ईदृशा दुर्लभा लोके नरा धर्मप्रदर्शकाः ॥ (१४।३)

एको नरसहस्रेषु धर्मविद् विद्यते न वा । (१५।१)

प्रीतो ऽस्मि तव सत्येन भद्रं ते पुरुषोत्तम ॥ (१५।२)

पतमानो हि नरके भवतास्मि समुद्धृतः । (१६।१)

भवितव्यम् अथैवं च यद् दृष्टो ऽसि मयानघ ॥ (१६।२)

राजा ययातिर् दौहित्रैः पतितस् तारितो यथा । (१७।१)

सद्भिः पुरुषशार्दूल तथाहं भवता त्विह ॥ (१७।२)

मातापितृभ्यां शुश्रूषां करिष्ये वचनात् तव । (१८।१)

नाकृतात्मा वेदयति धर्माधर्मविनिश्चयम् ॥ (१८।२)

दुर्ज्ञेयः शाश्वतो धर्मः शूद्रयोनौ हि वर्तता । (१९।१)

न त्वां शूद्रम् अहं मन्ये भवितव्यं हि कारणम् । (१९।२)

येन कर्मविपाकेन प्राप्तेयं शूद्रता त्वया ॥ (१९।३)

एतद् इच्छामि विज्ञातुं तत्त्वेन हि महामते । (२०।१)

कामया ब्रूहि मे तथ्यं सर्वं त्वं प्रयतात्मवान् ॥ (२०।२)

व्याध उवाच । (२१।१)

अनतिक्रमणीया हि ब्राह्मणा वै द्विजोत्तम । (२१।२)

शृणु सर्वम् इदं वृत्तं पूर्वदेहे ममानघ ॥ (२१।३)

अहं हि ब्राह्मणः पूर्वम् आसं द्विजवरात्मज । (२२।१)

वेदाध्यायी सुकुशलो वेदाङ्गानां च पारगः । (२२।२)

आत्मदोषकृतैर् ब्रह्मन्न् अवस्थां प्राप्तवान् इमाम् ॥ (२२।३)

कश्चिद् राजा मम सखा धनुर्वेदपरायणः । (२३।१)

संसर्गाद् धनुषि श्रेष्ठस् ततो ऽहम् अभवं द्विज ॥ (२३।२)

एतस्मिन्न् एव काले तु मृगयां निर्गतो नृपः । (२४।१)

सहितो योधमुख्यैश् च मन्त्रिभिश् च सुसंवृतः । (२४।२)

ततो ऽभ्यहन् मृगांस् तत्र सुबहून् आश्रमं प्रति ॥ (२४।३)

अथ क्षिप्तः शरो घोरो मयापि द्विजसत्तम । (२५।१)

ताडितश् च मुनिस् तेन शरेणानतपर्वणा ॥ (२५।२)

भूमौ निपतितो ब्रह्मन्न् उवाच प्रतिनादयन् । (२६।१)

नापराध्याम्यहं किंचित् केन पापम् इदं कृतम् ॥ (२६।२)

मन्वानस् तं मृगं चाहं सम्प्राप्तः सहसा मुनिम् । (२७।१)

अपश्यं तम् ऋषिं विद्धं शरेणानतपर्वणा । (२७।२)

तम् उग्रतपसं विप्रं निष्टनन्तं महीतले ॥ (२७।३)

अकार्यकरणाच्चापि भृशं मे व्यथितं मनः । (२८।१)

अजानता कृतम् इदं मयेत्यथ तम् अब्रुवम् । (२८।२)

क्षन्तुम् अर्हसि मे ब्रह्मन्न् इति चोक्तो मया मुनिः ॥ (२८।३)

ततः प्रत्यब्रवीद् वाक्यम् ऋषिर् मां क्रोधमूर्छितः । (२९।१)

व्याधस् त्वं भविता क्रूर शूद्रयोनाविति द्विज ॥ (२९।२)