MBh, 4, 43
Select a line for its word-by-word analysis.
सर्वान् आयुष्मतो भीतान् संत्रस्तान् इव लक्षये । (१।२)
sarvān āyuṣmato bhītān saṃtrastān iva lakṣaye |
यद्येष राजा मत्स्यानां यदि बीभत्सुर् आगतः । (२।१)
yadyeṣa rājā matsyānāṃ yadi bībhatsur āgataḥ |
नावृत्तिर् गच्छताम् अस्ति सर्पाणाम् इव सर्पताम् ॥ (३।२)
nāvṛttir gacchatām asti sarpāṇām iva sarpatām ||
रुक्मपुङ्खाः सुतीक्ष्णाग्रा मुक्ता हस्तवता मया । (४।१)
rukmapuṅkhāḥ sutīkṣṇāgrā muktā hastavatā mayā |
शराणां पुङ्खसक्तानां मौर्व्याभिहतया दृढम् । (५।१)
śarāṇāṃ puṅkhasaktānāṃ maurvyābhihatayā dṛḍham |
श्रूयतां तलयोः शब्दो भेर्योर् आहतयोर् इव ॥ (५।२)
śrūyatāṃ talayoḥ śabdo bheryor āhatayor iva ||
समाहितो हि बीभत्सुर् वर्षाण्यष्टौ च पञ्च च । (६।१)
samāhito hi bībhatsur varṣāṇyaṣṭau ca pañca ca |
पात्रीभूतश्च कौन्तेयो ब्राह्मणो गुणवान् इव । (७।१)
pātrībhūtaśca kaunteyo brāhmaṇo guṇavān iva |
शरौघान् प्रतिगृह्णातु मया मुक्तान् सहस्रशः ॥ (७।२)
śaraughān pratigṛhṇātu mayā muktān sahasraśaḥ ||
अहं चापि कुरुश्रेष्ठा अर्जुनान्नावरः क्वचित् ॥ (८।२)
ahaṃ cāpi kuruśreṣṭhā arjunānnāvaraḥ kvacit ||
इतश्चेतश्च निर्मुक्तैः काञ्चनैर् गार्ध्रवाजितैः । (९।१)
itaścetaśca nirmuktaiḥ kāñcanair gārdhravājitaiḥ |
दृश्यताम् अद्य वै व्योम खद्योतैर् इव संवृतम् ॥ (९।२)
dṛśyatām adya vai vyoma khadyotair iva saṃvṛtam ||
अद्याहम् ऋणम् अक्षय्यं पुरा वाचा प्रतिश्रुतम् । (१०।१)
adyāham ṛṇam akṣayyaṃ purā vācā pratiśrutam |
धार्तराष्ट्रस्य दास्यामि निहत्य समरे ऽर्जुनम् ॥ (१०।२)
dhārtarāṣṭrasya dāsyāmi nihatya samare 'rjunam ||
अन्तरा छिद्यमानानां पुङ्खानां व्यतिशीर्यताम् । (११।१)
antarā chidyamānānāṃ puṅkhānāṃ vyatiśīryatām |
शलभानाम् इवाकाशे प्रचारः सम्प्रदृश्यताम् ॥ (११।२)
śalabhānām ivākāśe pracāraḥ sampradṛśyatām ||
अर्दयिष्याम्यहं पार्थम् उल्काभिर् इव कुञ्जरम् ॥ (१२।२)
ardayiṣyāmyahaṃ pārtham ulkābhir iva kuñjaram ||
तम् अग्निम् इव दुर्धर्षम् असिशक्तिशरेन्धनम् । (१३।१)
tam agnim iva durdharṣam asiśaktiśarendhanam |
पाण्डवाग्निम् अहं दीप्तं प्रदहन्तम् इवाहितान् ॥ (१३।२)
pāṇḍavāgnim ahaṃ dīptaṃ pradahantam ivāhitān ||
मत्कार्मुकविनिर्मुक्ताः पार्थम् आशीविषोपमाः । (१५।१)
matkārmukavinirmuktāḥ pārtham āśīviṣopamāḥ |
शराः समभिसर्पन्तु वल्मीकम् इव पन्नगाः ॥ (१५।२)
śarāḥ samabhisarpantu valmīkam iva pannagāḥ ||
जामदग्न्यान्मया ह्यस्त्रं यत् प्राप्तम् ऋषिसत्तमात् । (१६।१)
jāmadagnyānmayā hyastraṃ yat prāptam ṛṣisattamāt |
तद् उपाश्रित्य वीर्यं च युध्येयम् अपि वासवम् ॥ (१६।२)
tad upāśritya vīryaṃ ca yudhyeyam api vāsavam ||
ध्वजाग्रे वानरस्तिष्ठन् भल्लेन निहतो मया । (१७।१)
dhvajāgre vānarastiṣṭhan bhallena nihato mayā |
अद्यैव पततां भूमौ विनदन् भैरवान् रवान् ॥ (१७।२)
adyaiva patatāṃ bhūmau vinadan bhairavān ravān ||
शत्रोर् मयाभिपन्नानां भूतानां ध्वजवासिनाम् । (१८।१)
śatror mayābhipannānāṃ bhūtānāṃ dhvajavāsinām |
दिशः प्रतिष्ठमानानाम् अस्तु शब्दो दिवं गतः ॥ (१८।२)
diśaḥ pratiṣṭhamānānām astu śabdo divaṃ gataḥ ||
अद्य दुर्योधनस्याहं शल्यं हृदि चिरस्थितम् । (१९।१)
adya duryodhanasyāhaṃ śalyaṃ hṛdi cirasthitam |
समूलम् उद्धरिष्यामि बीभत्सुं पातयन् रथात् ॥ (१९।२)
samūlam uddhariṣyāmi bībhatsuṃ pātayan rathāt ||
हताश्वं विरथं पार्थं पौरुषे पर्यवस्थितम् । (२०।१)
hatāśvaṃ virathaṃ pārthaṃ pauruṣe paryavasthitam |
निःश्वसन्तं यथा नागम् अद्य पश्यन्तु कौरवाः ॥ (२०।२)
niḥśvasantaṃ yathā nāgam adya paśyantu kauravāḥ ||
रथेषु वापि तिष्ठन्तो युद्धं पश्यन्तु मामकम् ॥ (२१।२)
ratheṣu vāpi tiṣṭhanto yuddhaṃ paśyantu māmakam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.