महाभारतMahābhārata

MBh, 7, 36

1014 of 1995 · 75 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

संजय उवाच । (१।१)

saṃjaya uvāca

1.2१.२

तां प्रभग्नां चमूं दृष्ट्वा सौभद्रेणामितौजसा । (१।२)

tāṃ prabhagnāṃ camūṃ dṛṣṭvā saubhadreṇāmitaujasā |

1.3१.३

दुर्योधनो भृशं क्रुद्धः स्वयं सौभद्रम् अभ्ययात् ॥ (१।३)

duryodhano bhṛśaṃ kruddhaḥ svayaṃ saubhadram abhyayāt ||

2.1२.१

ततो राजानम् आवृत्तं सौभद्रं प्रति संयुगे । (२।१)

tato rājānam āvṛttaṃ saubhadraṃ prati saṃyuge |

2.2२.२

दृष्ट्वा द्रोणो ऽब्रवीद् योधान् पर्याप्नुत नराधिपम् ॥ (२।२)

dṛṣṭvā droṇo 'bravīd yodhān paryāpnuta narādhipam ||

3.1३.१

पुराभिमन्युर् लक्ष्यं नः पश्यतां हन्ति वीर्यवान् । (३।१)

purābhimanyur lakṣyaṃ naḥ paśyatāṃ hanti vīryavān |

3.2३.२

तम् आद्रवत मा भैष्ट क्षिप्रं रक्षत कौरवम् ॥ (३।२)

tam ādravata mā bhaiṣṭa kṣipraṃ rakṣata kauravam ||

4.1४.१

ततः कृतज्ञा बलिनः सुहृदो जितकाशिनः । (४।१)

tataḥ kṛtajñā balinaḥ suhṛdo jitakāśinaḥ |

4.2४.२

त्रास्यमाना भयाद् वीरं परिवव्रुस्तवात्मजम् ॥ (४।२)

trāsyamānā bhayād vīraṃ parivavrustavātmajam ||

5.1५.१

द्रोणो द्रौणिः कृपः कर्णः कृतवर्मा च सौबलः । (५।१)

droṇo drauṇiḥ kṛpaḥ karṇaḥ kṛtavarmā ca saubalaḥ |

5.2५.२

बृहद्बलो मद्रराजो भूरिर् भूरिश्रवाः शलः ॥ (५।२)

bṛhadbalo madrarājo bhūrir bhūriśravāḥ śalaḥ ||

6.1६.१

पौरवो वृषसेनश्च विसृजन्तः शिताञ् शरान् । (६।१)

pauravo vṛṣasenaśca visṛjantaḥ śitāñ śarān |

6.2६.२

सौभद्रं शरवर्षेण महता समवाकिरन् ॥ (६।२)

saubhadraṃ śaravarṣeṇa mahatā samavākiran ||

7.1७.१

संमोहयित्वा तम् अथ दुर्योधनम् अमोचयन् । (७।१)

saṃmohayitvā tam atha duryodhanam amocayan |

7.2७.२

आस्याद् ग्रासम् इवाक्षिप्तं ममृषे नार्जुनात्मजः ॥ (७।२)

āsyād grāsam ivākṣiptaṃ mamṛṣe nārjunātmajaḥ ||

8.1८.१

ताञ् शरौघेण महता साश्वसूतान् महारथान् । (८।१)

tāñ śaraugheṇa mahatā sāśvasūtān mahārathān |

8.2८.२

विमुखीकृत्य सौभद्रः सिंहनादम् अथानदत् ॥ (८।२)

vimukhīkṛtya saubhadraḥ siṃhanādam athānadat ||

9.1९.१

तस्य नादं ततः श्रुत्वा सिंहस्येवामिषैषिणः । (९।१)

tasya nādaṃ tataḥ śrutvā siṃhasyevāmiṣaiṣiṇaḥ |

9.2९.२

नामृष्यन्त सुसंरब्धाः पुनर् द्रोणमुखा रथाः ॥ (९।२)

nāmṛṣyanta susaṃrabdhāḥ punar droṇamukhā rathāḥ ||

10.1१०.१

त एनं कोष्ठकीकृत्य रथवंशेन मारिष । (१०।१)

ta enaṃ koṣṭhakīkṛtya rathavaṃśena māriṣa |

10.2१०.२

व्यसृजन्न् इषुजालानि नानालिङ्गानि संघशः ॥ (१०।२)

vyasṛjann iṣujālāni nānāliṅgāni saṃghaśaḥ ||

11.1११.१

तान्यन्तरिक्षे चिछेद पौत्रस्तव शितैः शरैः । (११।१)

tānyantarikṣe cicheda pautrastava śitaiḥ śaraiḥ |

11.2११.२

तांश्चैव प्रतिविव्याध तद् अद्भुतम् इवाभवत् ॥ (११।२)

tāṃścaiva prativivyādha tad adbhutam ivābhavat ||

12.1१२.१

ततस्ते कोपितास्तेन शरैर् आशीविषोपमैः । (१२।१)

tataste kopitāstena śarair āśīviṣopamaiḥ |

12.2१२.२

परिवव्रुर् जिघांसन्तः सौभद्रम् अपलायिनम् ॥ (१२।२)

parivavrur jighāṃsantaḥ saubhadram apalāyinam ||

13.1१३.१

समुद्रम् इव पर्यस्तं त्वदीयं तद् बलार्णवम् । (१३।१)

samudram iva paryastaṃ tvadīyaṃ tad balārṇavam |

13.2१३.२

अभिमन्युर् दधारैको वेलेव मकरालयम् ॥ (१३।२)

abhimanyur dadhāraiko veleva makarālayam ||

14.1१४.१

शूराणां युध्यमानानां निघ्नताम् इतरेतरम् । (१४।१)

śūrāṇāṃ yudhyamānānāṃ nighnatām itaretaram |

14.2१४.२

अभिमन्योः परेषां च नासीत् कश्चित् पराङ्मुखः ॥ (१४।२)

abhimanyoḥ pareṣāṃ ca nāsīt kaścit parāṅmukhaḥ ||

15.1१५.१

तस्मिंस्तु घोरे संग्रामे वर्तमाने भयंकरे । (१५।१)

tasmiṃstu ghore saṃgrāme vartamāne bhayaṃkare |

15.2१५.२

दुःसहो नवभिर् बाणैर् अभिमन्युम् अविध्यत ॥ (१५।२)

duḥsaho navabhir bāṇair abhimanyum avidhyata ||

16.1१६.१

दुःशासनो द्वादशभिः कृपः शारद्वतस्त्रिभिः । (१६।१)

duḥśāsano dvādaśabhiḥ kṛpaḥ śāradvatastribhiḥ |

16.2१६.२

द्रोणस्तु सप्तदशभिः शरैर् आशीविषोपमैः ॥ (१६।२)

droṇastu saptadaśabhiḥ śarair āśīviṣopamaiḥ ||

17.1१७.१

विविंशतिस्तु विंशत्या कृतवर्मा च सप्तभिः । (१७।१)

viviṃśatistu viṃśatyā kṛtavarmā ca saptabhiḥ |

17.2१७.२

बृहद्बलस्तथाष्टाभिर् अश्वत्थामा च सप्तभिः ॥ (१७।२)

bṛhadbalastathāṣṭābhir aśvatthāmā ca saptabhiḥ ||

18.1१८.१

भूरिश्रवास्त्रिभिर् बाणैर् मद्रेशः षड्भिर् आशुगैः । (१८।१)

bhūriśravāstribhir bāṇair madreśaḥ ṣaḍbhir āśugaiḥ |

18.2१८.२

द्वाभ्यां शराभ्यां शकुनिस्त्रिभिर् दुर्योधनो नृपः ॥ (१८।२)

dvābhyāṃ śarābhyāṃ śakunistribhir duryodhano nṛpaḥ ||

19.1१९.१

स तु तान् प्रतिविव्याध त्रिभिस्त्रिभिर् अजिह्मगैः । (१९।१)

sa tu tān prativivyādha tribhistribhir ajihmagaiḥ |

19.2१९.२

नृत्यन्न् इव महाराज चापहस्तः प्रतापवान् ॥ (१९।२)

nṛtyann iva mahārāja cāpahastaḥ pratāpavān ||

20.1२०.१

ततो ऽभिमन्युः संक्रुद्धस् ताप्यमानस्तवात्मजैः । (२०।१)

tato 'bhimanyuḥ saṃkruddhas tāpyamānastavātmajaiḥ |

20.2२०.२

विदर्शयन् वै सुमहच्छिक्षौरसकृतं बलम् ॥ (२०।२)

vidarśayan vai sumahacchikṣaurasakṛtaṃ balam ||

21.1२१.१

गरुडानिलरंहोभिर् यन्तुर् वाक्यकरैर् हयैः । (२१।१)

garuḍānilaraṃhobhir yantur vākyakarair hayaiḥ |

21.2२१.२

दान्तैर् अश्मकदायादं त्वरमाणो ऽभ्यहारयत् । (२१।२)

dāntair aśmakadāyādaṃ tvaramāṇo 'bhyahārayat |

21.3२१.३

विव्याध चैनं दशभिर् बाणैस्तिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ (२१।३)

vivyādha cainaṃ daśabhir bāṇaistiṣṭheti cābravīt ||

22.1२२.१

तस्याभिमन्युर् दशभिर् बाणैः सूतं हयान् ध्वजम् । (२२।१)

tasyābhimanyur daśabhir bāṇaiḥ sūtaṃ hayān dhvajam |

22.2२२.२

बाहू धनुः शिरश्चोर्व्यां स्मयमानो ऽभ्यपातयत् ॥ (२२।२)

bāhū dhanuḥ śiraścorvyāṃ smayamāno 'bhyapātayat ||

23.1२३.१

ततस्तस्मिन् हते वीरे सौभद्रेणाश्मकेश्वरे । (२३।१)

tatastasmin hate vīre saubhadreṇāśmakeśvare |

23.2२३.२

संचचाल बलं सर्वं पलायनपरायणम् ॥ (२३।२)

saṃcacāla balaṃ sarvaṃ palāyanaparāyaṇam ||

24.1२४.१

ततः कर्णः कृपो द्रोणो द्रौणिर् गान्धारराट् शलः । (२४।१)

tataḥ karṇaḥ kṛpo droṇo drauṇir gāndhārarāṭ śalaḥ |

24.2२४.२

शल्यो भूरिश्रवाः क्राथः सोमदत्तो विविंशतिः ॥ (२४।२)

śalyo bhūriśravāḥ krāthaḥ somadatto viviṃśatiḥ ||

25.1२५.१

वृषसेनः सुषेणश्च कुण्डभेदी प्रतर्दनः । (२५।१)

vṛṣasenaḥ suṣeṇaśca kuṇḍabhedī pratardanaḥ |

25.2२५.२

वृन्दारको ललित्थश्च प्रबाहुर् दीर्घलोचनः । (२५।२)

vṛndārako lalitthaśca prabāhur dīrghalocanaḥ |

25.3२५.३

दुर्योधनश्च संक्रुद्धः शरवर्षैर् अवाकिरन् ॥ (२५।३)

duryodhanaśca saṃkruddhaḥ śaravarṣair avākiran ||

26.1२६.१

सो ऽतिक्रुद्धो महेष्वासैर् अभिमन्युर् अजिह्मगैः । (२६।१)

so 'tikruddho maheṣvāsair abhimanyur ajihmagaiḥ |

26.2२६.२

शरम् आदत्त कर्णाय परकायावभेदनम् ॥ (२६।२)

śaram ādatta karṇāya parakāyāvabhedanam ||

27.1२७.१

तस्य भित्त्वा तनुत्राणं देहं निर्भिद्य चाशुगः । (२७।१)

tasya bhittvā tanutrāṇaṃ dehaṃ nirbhidya cāśugaḥ |

27.2२७.२

प्राविशद् धरणीं राजन् वल्मीकम् इव पन्नगः ॥ (२७।२)

prāviśad dharaṇīṃ rājan valmīkam iva pannagaḥ ||

28.1२८.१

स तेनातिप्रहारेण व्यथितो विह्वलन्न् इव । (२८।१)

sa tenātiprahāreṇa vyathito vihvalann iva |

28.2२८.२

संचचाल रणे कर्णः क्षितिकम्पे यथाचलः ॥ (२८।२)

saṃcacāla raṇe karṇaḥ kṣitikampe yathācalaḥ ||

29.1२९.१

अथान्यैर् निशितैर् बाणैः सुषेणं दीर्घलोचनम् । (२९।१)

athānyair niśitair bāṇaiḥ suṣeṇaṃ dīrghalocanam |

29.2२९.२

कुण्डभेदिं च संक्रुद्धस्त्रिभिस्त्रीन् अवधीद् बली ॥ (२९।२)

kuṇḍabhediṃ ca saṃkruddhastribhistrīn avadhīd balī ||

30.1३०.१

कर्णस्तं पञ्चविंशत्या नाराचानां समर्पयत् । (३०।१)

karṇastaṃ pañcaviṃśatyā nārācānāṃ samarpayat |

30.2३०.२

अश्वत्थामा च विंशत्या कृतवर्मा च सप्तभिः ॥ (३०।२)

aśvatthāmā ca viṃśatyā kṛtavarmā ca saptabhiḥ ||

31.1३१.१

स शरार्दितसर्वाङ्गः क्रुद्धः शक्रात्मजात्मजः । (३१।१)

sa śarārditasarvāṅgaḥ kruddhaḥ śakrātmajātmajaḥ |

31.2३१.२

विचरन् दृश्यते सैन्ये पाशहस्त इवान्तकः ॥ (३१।२)

vicaran dṛśyate sainye pāśahasta ivāntakaḥ ||

32.1३२.१

शल्यं च बाणवर्षेण समीपस्थम् अवाकिरत् । (३२।१)

śalyaṃ ca bāṇavarṣeṇa samīpastham avākirat |

32.2३२.२

उदक्रोशन्महाबाहुस्तव सैन्यानि भीषयन् ॥ (३२।२)

udakrośanmahābāhustava sainyāni bhīṣayan ||

33.1३३.१

ततः स विद्धो ऽस्त्रविदा मर्मभिद्भिर् अजिह्मगैः । (३३।१)

tataḥ sa viddho 'stravidā marmabhidbhir ajihmagaiḥ |

33.2३३.२

शल्यो राजन् रथोपस्थे निषसाद मुमोह च ॥ (३३।२)

śalyo rājan rathopasthe niṣasāda mumoha ca ||

34.1३४.१

तं हि विद्धं तथा दृष्ट्वा सौभद्रेण यशस्विना । (३४।१)

taṃ hi viddhaṃ tathā dṛṣṭvā saubhadreṇa yaśasvinā |

34.2३४.२

सम्प्राद्रवच्चमूः सर्वा भारद्वाजस्य पश्यतः ॥ (३४।२)

samprādravaccamūḥ sarvā bhāradvājasya paśyataḥ ||

35.1३५.१

प्रेक्षन्तस्तं महाबाहुं रुक्मपुङ्खैः समावृतम् । (३५।१)

prekṣantastaṃ mahābāhuṃ rukmapuṅkhaiḥ samāvṛtam |

35.2३५.२

त्वदीयाश्च पलायन्ते मृगाः सिंहार्दिता इव ॥ (३५।२)

tvadīyāśca palāyante mṛgāḥ siṃhārditā iva ||

36.1३६.१

स तु रणयशसाभिपूज्यमानः पितृसुरचारणसिद्धयक्षसंघैः । (३६।१)

sa tu raṇayaśasābhipūjyamānaḥ pitṛsuracāraṇasiddhayakṣasaṃghaiḥ |

36.2३६.२

अवनितलगतैश्च भूतसंघैर् अतिविबभौ हुतभुग् यथाज्यसिक्तः ॥ (३६।२)

avanitalagataiśca bhūtasaṃghair ativibabhau hutabhug yathājyasiktaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 7, 36

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit