मनुर् उवाच । (१।१)

यदा ते पञ्चभिः पञ्च विमुक्ता मनसा सह । (१।२)

अथ तद् द्रक्ष्यसे ब्रह्म मणौ सूत्रम् इवार्पितम् ॥ (१।३)

तद् एव च यथा सूत्रं सुवर्णे वर्तते पुनः । (२।१)

मुक्तास्वथ प्रवालेषु मृन्मये राजते तथा ॥ (२।२)

तद्वद् गोषु मनुष्येषु तद्वद्धस्तिमृगादिषु । (३।१)

तद्वत् कीटपतंगेषु प्रसक्तात्मा स्वकर्मभिः ॥ (३।२)

येन येन शरीरेण यद् यत् कर्म करोत्ययम् । (४।१)

तेन तेन शरीरेण तत् तत् फलम् उपाश्नुते ॥ (४।२)

यथा ह्येकरसा भूमिर् ओषध्यात्मानुसारिणी । (५।१)

तथा कर्मानुगा बुद्धिर् अन्तरात्मानुदर्शिनी ॥ (५।२)

ज्ञानपूर्वोद्भवा लिप्सा लिप्सापूर्वाभिसंधिता । (६।१)

अभिसंधिपूर्वकं कर्म कर्ममूलं ततः फलम् ॥ (६।२)

फलं कर्मात्मकं विद्यात् कर्म ज्ञेयात्मकं तथा । (७।१)

ज्ञेयं ज्ञानात्मकं विद्याज्ज्ञानं सदसदात्मकम् ॥ (७।२)

ज्ञानानां च फलानां च ज्ञेयानां कर्मणां तथा । (८।१)

क्षयान्ते तत् फलं दिव्यं ज्ञानं ज्ञेयप्रतिष्ठितम् ॥ (८।२)

महद्धि परमं भूतं युक्ताः पश्यन्ति योगिनः । (९।१)

अबुधास्तं न पश्यन्ति ह्यात्मस्था गुणबुद्धयः ॥ (९।२)

पृथिवीरूपतो रूपम् अपाम् इह महत्तरम् । (१०।१)

अद्भ्यो महत्तरं तेजस्तेजसः पवनो महान् ॥ (१०।२)

पवनाच्च महद् व्योम तस्मात् परतरं मनः । (११।१)

मनसो महती बुद्धिर् बुद्धेः कालो महान् स्मृतः ॥ (११।२)

कालात् स भगवान् विष्णुर् यस्य सर्वम् इदं जगत् । (१२।१)

नादिर् न मध्यं नैवान्तस्तस्य देवस्य विद्यते ॥ (१२।२)

अनादित्वाद् अमध्यत्वाद् अनन्तत्वाच्च सो ऽव्ययः । (१३।१)

अत्येति सर्वदुःखानि दुःखं ह्यन्तवद् उच्यते ॥ (१३।२)

तद् ब्रह्म परमं प्रोक्तं तद् धाम परमं स्मृतम् । (१४।१)

तद् गत्वा कालविषयाद् विमुक्ता मोक्षम् आश्रिताः ॥ (१४।२)

गुणैस्त्वेतैः प्रकाशन्ते निर्गुणत्वात् ततः परम् । (१५।१)

निवृत्तिलक्षणो धर्मस्तथानन्त्याय कल्पते ॥ (१५।२)

ऋचो यजूंषि सामानि शरीराणि व्यपाश्रिताः । (१६।१)

जिह्वाग्रेषु प्रवर्तन्ते यत्नसाध्या विनाशिनः ॥ (१६।२)

न चैवम् इष्यते ब्रह्म शरीराश्रयसंभवम् । (१७।१)

न यत्नसाध्यं तद् ब्रह्म नादिमध्यं न चान्तवत् ॥ (१७।२)

ऋचाम् आदिस्तथा साम्नां यजुषाम् आदिर् उच्यते । (१८।१)

अन्तश्चादिमतां दृष्टो न चादिर् ब्रह्मणः स्मृतः ॥ (१८।२)

अनादित्वाद् अनन्तत्वात् तद् अनन्तम् अथाव्ययम् । (१९।१)

अव्ययत्वाच्च निर्द्वंद्वं द्वंद्वाभावात् ततः परम् ॥ (१९।२)

अदृष्टतो ऽनुपायाच्च अप्यभिसंधेश्च कर्मणः । (२०।१)

न तेन मर्त्याः पश्यन्ति येन गच्छन्ति तत् परम् ॥ (२०।२)

विषयेषु च संसर्गाच्छाश्वतस्य च दर्शनात् । (२१।१)

मनसा चान्यद् आकाङ्क्षन् परं न प्रतिपद्यते ॥ (२१।२)

गुणान् यद् इह पश्यन्ति तद् इच्छन्त्यपरे जनाः । (२२।१)

परं नैवाभिकाङ्क्षन्ति निर्गुणत्वाद् गुणार्थिनः ॥ (२२।२)

गुणैर् यस्त्ववरैर् युक्तः कथं विद्याद् गुणान् इमान् । (२३।१)

अनुमानाद्धि गन्तव्यं गुणैर् अवयवैः सह ॥ (२३।२)

सूक्ष्मेण मनसा विद्मो वाचा वक्तुं न शक्नुमः । (२४।१)

मनो हि मनसा ग्राह्यं दर्शनेन च दर्शनम् ॥ (२४।२)

ज्ञानेन निर्मलीकृत्य बुद्धिं बुद्ध्या तथा मनः । (२५।१)

मनसा चेन्द्रियग्रामम् अनन्तं प्रतिपद्यते ॥ (२५।२)

बुद्धिप्रहीणो मनसासमृद्धस् तथा निराशीर् गुणताम् उपैति । (२६।१)

परं त्यजन्तीह विलोभ्यमाना हुताशनं वायुर् इवेन्धनस्थम् ॥ (२६।२)

गुणादाने विप्रयोगे च तेषां मनः सदा बुद्धिपरावराभ्याम् । (२७।१)

अनेनैव विधिना सम्प्रवृत्तो गुणादाने ब्रह्मशरीरम् एति ॥ (२७।२)

अव्यक्तात्मा पुरुषो ऽव्यक्तकर्मा सो ऽव्यक्तत्वं गच्छति ह्यन्तकाले । (२८।१)

तैर् एवायं चेन्द्रियैर् वर्धमानैर् ग्लायद्भिर् वा वर्तते कर्मरूपः ॥ (२८।२)

सर्वैर् अयं चेन्द्रियैः सम्प्रयुक्तो देहः प्राप्तः पञ्चभूताश्रयः स्यात् । (२९।१)

नासामर्थ्याद् गच्छति कर्मणेह हीनस्तेन परमेणाव्ययेन ॥ (२९।२)

पृथ्व्या नरः पश्यति नान्तम् अस्या ह्यन्तश्चास्या भविता चेति विद्धि । (३०।१)

परं नयन्तीह विलोभ्यमानं यथा प्लवं वायुर् इवार्णवस्थम् ॥ (३०।२)

दिवाकरो गुणम् उपलभ्य निर्गुणो यथा भवेद् व्यपगतरश्मिमण्डलः । (३१।१)

तथा ह्यसौ मुनिर् इह निर्विशेषवान् स निर्गुणं प्रविशति ब्रह्म चाव्ययम् ॥ (३१।२)

अनागतिं सुकृतिमतां परां गतिं स्वयंभुवं प्रभवनिधानम् अव्ययम् । (३२।१)

सनातनं यद् अमृतम् अव्ययं पदं विचार्य तं शमम् अमृतत्वम् अश्नुते ॥ (३२।२)