महाभारतMahābhārata

MBh, 9, 48

1267 of 1995 · 49 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

इन्द्रतीर्थं ततो गत्वा यदूनां प्रवरो बली । (१।२)

indratīrthaṃ tato gatvā yadūnāṃ pravaro balī |

1.3१.३

विप्रेभ्यो धनरत्नानि ददौ स्नात्वा यथाविधि ॥ (१।३)

viprebhyo dhanaratnāni dadau snātvā yathāvidhi ||

2.1२.१

तत्र ह्यमरराजो ऽसावीजे क्रतुशतेन ह । (२।१)

tatra hyamararājo 'sāvīje kratuśatena ha |

2.2२.२

बृहस्पतेश्च देवेशः प्रददौ विपुलं धनम् ॥ (२।२)

bṛhaspateśca deveśaḥ pradadau vipulaṃ dhanam ||

3.1३.१

निरर्गलान् सजारूथ्यान् सर्वान् विविधदक्षिणान् । (३।१)

nirargalān sajārūthyān sarvān vividhadakṣiṇān |

3.2३.२

आजहार क्रतूंस्तत्र यथोक्तान् वेदपारगैः ॥ (३।२)

ājahāra kratūṃstatra yathoktān vedapāragaiḥ ||

4.1४.१

तान् क्रतून् भरतश्रेष्ठ शतकृत्वो महाद्युतिः । (४।१)

tān kratūn bharataśreṣṭha śatakṛtvo mahādyutiḥ |

4.2४.२

पूरयामास विधिवत् ततः ख्यातः शतक्रतुः ॥ (४।२)

pūrayāmāsa vidhivat tataḥ khyātaḥ śatakratuḥ ||

5.1५.१

तस्य नाम्ना च तत् तीर्थं शिवं पुण्यं सनातनम् । (५।१)

tasya nāmnā ca tat tīrthaṃ śivaṃ puṇyaṃ sanātanam |

5.2५.२

इन्द्रतीर्थम् इति ख्यातं सर्वपापप्रमोचनम् ॥ (५।२)

indratīrtham iti khyātaṃ sarvapāpapramocanam ||

6.1६.१

उपस्पृश्य च तत्रापि विधिवन्मुसलायुधः । (६।१)

upaspṛśya ca tatrāpi vidhivanmusalāyudhaḥ |

6.2६.२

ब्राह्मणान् पूजयित्वा च पानाच्छादनभोजनैः । (६।२)

brāhmaṇān pūjayitvā ca pānācchādanabhojanaiḥ |

6.3६.३

शुभं तीर्थवरं तस्माद् रामतीर्थं जगाम ह ॥ (६।३)

śubhaṃ tīrthavaraṃ tasmād rāmatīrthaṃ jagāma ha ||

7.1७.१

यत्र रामो महाभागो भार्गवः सुमहातपाः । (७।१)

yatra rāmo mahābhāgo bhārgavaḥ sumahātapāḥ |

7.2७.२

असकृत् पृथिवीं सर्वां हतक्षत्रियपुंगवाम् ॥ (७।२)

asakṛt pṛthivīṃ sarvāṃ hatakṣatriyapuṃgavām ||

8.1८.१

उपाध्यायं पुरस्कृत्य कश्यपं मुनिसत्तमम् । (८।१)

upādhyāyaṃ puraskṛtya kaśyapaṃ munisattamam |

8.2८.२

अयजद् वाजपेयेन सो ऽश्वमेधशतेन च । (८।२)

ayajad vājapeyena so 'śvamedhaśatena ca |

8.3८.३

प्रददौ दक्षिणार्थं च पृथिवीं वै ससागराम् ॥ (८।३)

pradadau dakṣiṇārthaṃ ca pṛthivīṃ vai sasāgarām ||

9.1९.१

रामो दत्त्वा धनं तत्र द्विजेभ्यो जनमेजय । (९।१)

rāmo dattvā dhanaṃ tatra dvijebhyo janamejaya |

9.2९.२

उपस्पृश्य यथान्यायं पूजयित्वा तथा द्विजान् ॥ (९।२)

upaspṛśya yathānyāyaṃ pūjayitvā tathā dvijān ||

10.1१०.१

पुण्ये तीर्थे शुभे देशे वसु दत्त्वा शुभाननः । (१०।१)

puṇye tīrthe śubhe deśe vasu dattvā śubhānanaḥ |

10.2१०.२

मुनींश्चैवाभिवाद्याथ यमुनातीर्थम् आगमत् ॥ (१०।२)

munīṃścaivābhivādyātha yamunātīrtham āgamat ||

11.1११.१

यत्रानयामास तदा राजसूयं महीपते । (११।१)

yatrānayāmāsa tadā rājasūyaṃ mahīpate |

11.2११.२

पुत्रो ऽदितेर् महाभागो वरुणो वै सितप्रभः ॥ (११।२)

putro 'diter mahābhāgo varuṇo vai sitaprabhaḥ ||

12.1१२.१

तत्र निर्जित्य संग्रामे मानुषान् दैवतांस्तथा । (१२।१)

tatra nirjitya saṃgrāme mānuṣān daivatāṃstathā |

12.2१२.२

वरं क्रतुं समाजह्रे वरुणः परवीरहा ॥ (१२।२)

varaṃ kratuṃ samājahre varuṇaḥ paravīrahā ||

13.1१३.१

तस्मिन् क्रतुवरे वृत्ते संग्रामः समजायत । (१३।१)

tasmin kratuvare vṛtte saṃgrāmaḥ samajāyata |

13.2१३.२

देवानां दानवानां च त्रैलोक्यस्य क्षयावहः ॥ (१३।२)

devānāṃ dānavānāṃ ca trailokyasya kṣayāvahaḥ ||

14.1१४.१

राजसूये क्रतुश्रेष्ठे निवृत्ते जनमेजय । (१४।१)

rājasūye kratuśreṣṭhe nivṛtte janamejaya |

14.2१४.२

जायते सुमहाघोरः संग्रामः क्षत्रियान् प्रति ॥ (१४।२)

jāyate sumahāghoraḥ saṃgrāmaḥ kṣatriyān prati ||

15.1१५.१

सीरायुधस्तदा रामस्तस्मिंस्तीर्थवरे तदा । (१५।१)

sīrāyudhastadā rāmastasmiṃstīrthavare tadā |

15.2१५.२

तत्र स्नात्वा च दत्त्वा च द्विजेभ्यो वसु माधवः ॥ (१५।२)

tatra snātvā ca dattvā ca dvijebhyo vasu mādhavaḥ ||

16.1१६.१

वनमाली ततो हृष्टः स्तूयमानो द्विजातिभिः । (१६।१)

vanamālī tato hṛṣṭaḥ stūyamāno dvijātibhiḥ |

16.2१६.२

तस्माद् आदित्यतीर्थं च जगाम कमलेक्षणः ॥ (१६।२)

tasmād ādityatīrthaṃ ca jagāma kamalekṣaṇaḥ ||

17.1१७.१

यत्रेष्ट्वा भगवाञ् ज्योतिर् भास्करो राजसत्तम । (१७।१)

yatreṣṭvā bhagavāñ jyotir bhāskaro rājasattama |

17.2१७.२

ज्योतिषाम् आधिपत्यं च प्रभावं चाभ्यपद्यत ॥ (१७।२)

jyotiṣām ādhipatyaṃ ca prabhāvaṃ cābhyapadyata ||

18.1१८.१

तस्या नद्यास्तु तीरे वै सर्वे देवाः सवासवाः । (१८।१)

tasyā nadyāstu tīre vai sarve devāḥ savāsavāḥ |

18.2१८.२

विश्वेदेवाः समरुतो गन्धर्वाप्सरसश्च ह ॥ (१८।२)

viśvedevāḥ samaruto gandharvāpsarasaśca ha ||

19.1१९.१

द्वैपायनः शुकश्चैव कृष्णश्च मधुसूदनः । (१९।१)

dvaipāyanaḥ śukaścaiva kṛṣṇaśca madhusūdanaḥ |

19.2१९.२

यक्षाश्च राक्षसाश्चैव पिशाचाश्च विशां पते ॥ (१९।२)

yakṣāśca rākṣasāścaiva piśācāśca viśāṃ pate ||

20.1२०.१

एते चान्ये च बहवो योगसिद्धाः सहस्रशः । (२०।१)

ete cānye ca bahavo yogasiddhāḥ sahasraśaḥ |

20.2२०.२

तस्मिंस्तीर्थे सरस्वत्याः शिवे पुण्ये परंतप ॥ (२०।२)

tasmiṃstīrthe sarasvatyāḥ śive puṇye paraṃtapa ||

21.1२१.१

तत्र हत्वा पुरा विष्णुर् असुरौ मधुकैटभौ । (२१।१)

tatra hatvā purā viṣṇur asurau madhukaiṭabhau |

21.2२१.२

आप्लुतो भरतश्रेष्ठ तीर्थप्रवर उत्तमे ॥ (२१।२)

āpluto bharataśreṣṭha tīrthapravara uttame ||

22.1२२.१

द्वैपायनश्च धर्मात्मा तत्रैवाप्लुत्य भारत । (२२।१)

dvaipāyanaśca dharmātmā tatraivāplutya bhārata |

22.2२२.२

सम्प्राप्तः परमं योगं सिद्धिं च परमां गतः ॥ (२२।२)

samprāptaḥ paramaṃ yogaṃ siddhiṃ ca paramāṃ gataḥ ||

23.1२३.१

असितो देवलश्चैव तस्मिन्न् एव महातपाः । (२३।१)

asito devalaścaiva tasminn eva mahātapāḥ |

23.2२३.२

परमं योगम् आस्थाय ऋषिर् योगम् अवाप्तवान् ॥ (२३।२)

paramaṃ yogam āsthāya ṛṣir yogam avāptavān ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 9, 48

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit