संजय उवाच । (१।१)

अथ हैमवते प्रस्थे स्थित्वा युद्धाभिनन्दिनः । (१।२)

सर्व एव महाराज योधास्तत्र समागताः ॥ (१।३)

शल्यश्च चित्रसेनश्च शकुनिश्च महारथः । (२।१)

अश्वत्थामा कृपश्चैव कृतवर्मा च सात्वतः ॥ (२।२)

सुषेणो ऽरिष्टसेनश्च धृतसेनश्च वीर्यवान् । (३।१)

जयत्सेनश्च राजानस्ते रात्रिम् उषितास्ततः ॥ (३।२)

रणे कर्णे हते वीरे त्रासिता जितकाशिभिः । (४।१)

नालभञ् शर्म ते पुत्रा हिमवन्तम् ऋते गिरिम् ॥ (४।२)

ते ऽब्रुवन् सहितास्तत्र राजानं सैन्यसंनिधौ । (५।१)

कृतयत्ना रणे राजन् सम्पूज्य विधिवत् तदा ॥ (५।२)

कृत्वा सेनाप्रणेतारं परांस्त्वं योद्धुम् अर्हसि । (६।१)

येनाभिगुप्ताः संग्रामे जयेमासुहृदो वयम् ॥ (६।२)

ततो दुर्योधनः स्थित्वा रथे रथवरोत्तमम् । (७।१)

सर्वयुद्धविभागज्ञम् अन्तकप्रतिमं युधि ॥ (७।२)

स्वङ्गं प्रच्छन्नशिरसं कम्बुग्रीवं प्रियंवदम् । (८।१)

व्याकोशपद्माभिमुखं व्याघ्रास्यं मेरुगौरवम् ॥ (८।२)

स्थाणोर् वृषस्य सदृशं स्कन्धनेत्रगतिस्वरैः । (९।१)

पुष्टश्लिष्टायतभुजं सुविस्तीर्णघनोरसम् ॥ (९।२)

जवे बले च सदृशम् अरुणानुजवातयोः । (१०।१)

आदित्यस्य त्विषा तुल्यं बुद्ध्या चोशनसा समम् ॥ (१०।२)

कान्तिरूपमुखैश्वर्यैस्त्रिभिश्चन्द्रमसोपमम् । (११।१)

काञ्चनोपलसंघातैः सदृशं श्लिष्टसंधिकम् ॥ (११।२)

सुवृत्तोरुकटीजङ्घं सुपादं स्वङ्गुलीनखम् । (१२।१)

स्मृत्वा स्मृत्वैव च गुणान् धात्रा यत्नाद् विनिर्मितम् ॥ (१२।२)

सर्वलक्षणसम्पन्नं निपुणं श्रुतिसागरम् । (१३।१)

जेतारं तरसारीणाम् अजेयं शत्रुभिर् बलात् ॥ (१३।२)

दशाङ्गं यश्चतुष्पादम् इष्वस्त्रं वेद तत्त्वतः । (१४।१)

साङ्गांश्च चतुरो वेदान् सम्यग् आख्यानपञ्चमान् ॥ (१४।२)

आराध्य त्र्यम्बकं यत्नाद् व्रतैर् उग्रैर् महातपाः । (१५।१)

अयोनिजायाम् उत्पन्नो द्रोणेनायोनिजेन यः ॥ (१५।२)

तम् अप्रतिमकर्माणं रूपेणासदृशं भुवि । (१६।१)

पारगं सर्वविद्यानां गुणार्णवम् अनिन्दितम् । (१६।२)

तम् अभ्येत्यात्मजस्तुभ्यम् अश्वत्थामानम् अब्रवीत् ॥ (१६।३)

यं पुरस्कृत्य सहिता युधि जेष्याम पाण्डवान् । (१७।१)

गुरुपुत्रो ऽद्य सर्वेषाम् अस्माकं परमा गतिः । (१७।२)

भवांस्तस्मान्नियोगात् ते को ऽस्तु सेनापतिर् मम ॥ (१७।३)

द्रौणिर् उवाच । (१८।१)

अयं कुलेन वीर्येण तेजसा यशसा श्रिया । (१८।२)

सर्वैर् गुणैः समुदितः शल्यो नो ऽस्तु चमूपतिः ॥ (१८।३)

भागिनेयान्निजांस्त्यक्त्वा कृतज्ञो ऽस्मान् उपागतः । (१९।१)

महासेनो महाबाहुर् महासेन इवापरः ॥ (१९।२)

एनं सेनापतिं कृत्वा नृपतिं नृपसत्तम । (२०।१)

शक्यः प्राप्तुं जयो ऽस्माभिर् देवैः स्कन्दम् इवाजितम् ॥ (२०।२)

तथोक्ते द्रोणपुत्रेण सर्व एव नराधिपाः । (२१।१)

परिवार्य स्थिताः शल्यं जयशब्दांश्च चक्रिरे । (२१।२)

युद्धाय च मतिं चक्रुर् आवेशं च परं ययुः ॥ (२१।३)

ततो दुर्योधनः शल्यं भूमौ स्थित्वा रथे स्थितम् । (२२।१)

उवाच प्राञ्जलिर् भूत्वा रामभीष्मसमं रणे ॥ (२२।२)

अयं स कालः सम्प्राप्तो मित्राणां मित्रवत्सल । (२३।१)

यत्र मित्रम् अमित्रं वा परीक्षन्ते बुधा जनाः ॥ (२३।२)

स भवान् अस्तु नः शूरः प्रणेता वाहिनीमुखे । (२४।१)

रणं च याते भवति पाण्डवा मन्दचेतसः । (२४।२)

भविष्यन्ति सहामात्याः पाञ्चालाश्च निरुद्यमाः ॥ (२४।३)

शल्य उवाच । (२५।१)

यत् तु मां मन्यसे राजन् कुरुराज करोमि तत् । (२५।२)

त्वत्प्रियार्थं हि मे सर्वं प्राणा राज्यं धनानि च ॥ (२५।३)

दुर्योधन उवाच । (२६।१)

सेनापत्येन वरये त्वाम् अहं मातुलातुलम् । (२६।२)

सो ऽस्मान् पाहि युधां श्रेष्ठ स्कन्दो देवान् इवाहवे ॥ (२६।३)

अभिषिच्यस्व राजेन्द्र देवानाम् इव पावकिः । (२७।१)

जहि शत्रून् रणे वीर महेन्द्रो दानवान् इव ॥ (२७।२)