महाभारतMahābhārata

MBh, 14, 81

1916 of 1995 · 43 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

प्रायोपविष्टे नृपतौ मणिपूरेश्वरे तदा । (१।२)

prāyopaviṣṭe nṛpatau maṇipūreśvare tadā |

1.3१.३

पितृशोकसमाविष्टे सह मात्रा परंतप ॥ (१।३)

pitṛśokasamāviṣṭe saha mātrā paraṃtapa ||

2.1२.१

उलूपी चिन्तयामास तदा संजीवनं मणिम् । (२।१)

ulūpī cintayāmāsa tadā saṃjīvanaṃ maṇim |

2.2२.२

स चोपातिष्ठत तदा पन्नगानां परायणम् ॥ (२।२)

sa copātiṣṭhata tadā pannagānāṃ parāyaṇam ||

3.1३.१

तं गृहीत्वा तु कौरव्य नागराजपतेः सुता । (३।१)

taṃ gṛhītvā tu kauravya nāgarājapateḥ sutā |

3.2३.२

मनःप्रह्लादनीं वाचं सैनिकानाम् अथाब्रवीत् ॥ (३।२)

manaḥprahlādanīṃ vācaṃ sainikānām athābravīt ||

4.1४.१

उत्तिष्ठ मा शुचः पुत्र नैष जिष्णुस्त्वया हतः । (४।१)

uttiṣṭha mā śucaḥ putra naiṣa jiṣṇustvayā hataḥ |

4.2४.२

अजेयः पुरुषैर् एष देवैर् वापि सवासवैः ॥ (४।२)

ajeyaḥ puruṣair eṣa devair vāpi savāsavaiḥ ||

5.1५.१

मया तु मोहिनी नाम मायैषा संप्रयोजिता । (५।१)

mayā tu mohinī nāma māyaiṣā saṃprayojitā |

5.2५.२

प्रियार्थं पुरुषेन्द्रस्य पितुस्ते ऽद्य यशस्विनः ॥ (५।२)

priyārthaṃ puruṣendrasya pituste 'dya yaśasvinaḥ ||

6.1६.१

जिज्ञासुर् ह्येष वै पुत्र बलस्य तव कौरवः । (६।१)

jijñāsur hyeṣa vai putra balasya tava kauravaḥ |

6.2६.२

संग्रामे युध्यतो राजन्न् आगतः परवीरहा ॥ (६।२)

saṃgrāme yudhyato rājann āgataḥ paravīrahā ||

7.1७.१

तस्माद् असि मया पुत्र युद्धार्थं परिचोदितः । (७।१)

tasmād asi mayā putra yuddhārthaṃ paricoditaḥ |

7.2७.२

मा पापम् आत्मनः पुत्र शङ्केथास्त्वण्वपि प्रभो ॥ (७।२)

mā pāpam ātmanaḥ putra śaṅkethāstvaṇvapi prabho ||

8.1८.१

ऋषिर् एष महातेजाः पुरुषः शाश्वतो ऽव्ययः । (८।१)

ṛṣir eṣa mahātejāḥ puruṣaḥ śāśvato 'vyayaḥ |

8.2८.२

नैनं शक्तो हि संग्रामे जेतुं शक्रो ऽपि पुत्रक ॥ (८।२)

nainaṃ śakto hi saṃgrāme jetuṃ śakro 'pi putraka ||

9.1९.१

अयं तु मे मणिर् दिव्यः समानीतो विशां पते । (९।१)

ayaṃ tu me maṇir divyaḥ samānīto viśāṃ pate |

9.2९.२

मृतान्मृतान् पन्नगेन्द्रान् यो जीवयति नित्यदा ॥ (९।२)

mṛtānmṛtān pannagendrān yo jīvayati nityadā ||

10.1१०.१

एतम् अस्योरसि त्वं तु स्थापयस्व पितुः प्रभो । (१०।१)

etam asyorasi tvaṃ tu sthāpayasva pituḥ prabho |

10.2१०.२

संजीवितं पुनः पुत्र ततो द्रष्टासि पाण्डवम् ॥ (१०।२)

saṃjīvitaṃ punaḥ putra tato draṣṭāsi pāṇḍavam ||

11.1११.१

इत्युक्तः स्थापयामास तस्योरसि मणिं तदा । (११।१)

ityuktaḥ sthāpayāmāsa tasyorasi maṇiṃ tadā |

11.2११.२

पार्थस्यामिततेजाः स पितुः स्नेहाद् अपापकृत् ॥ (११।२)

pārthasyāmitatejāḥ sa pituḥ snehād apāpakṛt ||

12.1१२.१

तस्मिन्न्यस्ते मणौ वीर जिष्णुर् उज्जीवितः प्रभुः । (१२।१)

tasminnyaste maṇau vīra jiṣṇur ujjīvitaḥ prabhuḥ |

12.2१२.२

सुप्तोत्थित इवोत्तस्थौ मृष्टलोहितलोचनः ॥ (१२।२)

suptotthita ivottasthau mṛṣṭalohitalocanaḥ ||

13.1१३.१

तम् उत्थितं महात्मानं लब्धसंज्ञं मनस्विनम् । (१३।१)

tam utthitaṃ mahātmānaṃ labdhasaṃjñaṃ manasvinam |

13.2१३.२

समीक्ष्य पितरं स्वस्थं ववन्दे बभ्रुवाहनः ॥ (१३।२)

samīkṣya pitaraṃ svasthaṃ vavande babhruvāhanaḥ ||

14.1१४.१

उत्थिते पुरुषव्याघ्रे पुनर् लक्ष्मीवति प्रभो । (१४।१)

utthite puruṣavyāghre punar lakṣmīvati prabho |

14.2१४.२

दिव्याः सुमनसः पुण्या ववृषे पाकशासनः ॥ (१४।२)

divyāḥ sumanasaḥ puṇyā vavṛṣe pākaśāsanaḥ ||

15.1१५.१

अनाहता दुन्दुभयः प्रणेदुर् मेघनिस्वनाः । (१५।१)

anāhatā dundubhayaḥ praṇedur meghanisvanāḥ |

15.2१५.२

साधु साध्विति चाकाशे बभूव सुमहान् स्वनः ॥ (१५।२)

sādhu sādhviti cākāśe babhūva sumahān svanaḥ ||

16.1१६.१

उत्थाय तु महाबाहुः पर्याश्वस्तो धनंजयः । (१६।१)

utthāya tu mahābāhuḥ paryāśvasto dhanaṃjayaḥ |

16.2१६.२

बभ्रुवाहनम् आलिङ्ग्य समाजिघ्रत मूर्धनि ॥ (१६।२)

babhruvāhanam āliṅgya samājighrata mūrdhani ||

17.1१७.१

ददर्श चाविदूरे ऽस्य मातरं शोककर्शिताम् । (१७।१)

dadarśa cāvidūre 'sya mātaraṃ śokakarśitām |

17.2१७.२

उलूप्या सह तिष्ठन्तीं ततो ऽपृच्छद् धनंजयः ॥ (१७।२)

ulūpyā saha tiṣṭhantīṃ tato 'pṛcchad dhanaṃjayaḥ ||

18.1१८.१

किम् इदं लक्ष्यते सर्वं शोकविस्मयहर्षवत् । (१८।१)

kim idaṃ lakṣyate sarvaṃ śokavismayaharṣavat |

18.2१८.२

रणाजिरम् अमित्रघ्न यदि जानासि शंस मे ॥ (१८।२)

raṇājiram amitraghna yadi jānāsi śaṃsa me ||

19.1१९.१

जननी च किमर्थं ते रणभूमिम् उपागता । (१९।१)

jananī ca kimarthaṃ te raṇabhūmim upāgatā |

19.2१९.२

नागेन्द्रदुहिता चेयम् उलूपी किम् इहागता ॥ (१९।२)

nāgendraduhitā ceyam ulūpī kim ihāgatā ||

20.1२०.१

जानाम्यहम् इदं युद्धं त्वया मद्वचनात् कृतम् । (२०।१)

jānāmyaham idaṃ yuddhaṃ tvayā madvacanāt kṛtam |

20.2२०.२

स्त्रीणाम् आगमने हेतुम् अहम् इच्छामि वेदितुम् ॥ (२०।२)

strīṇām āgamane hetum aham icchāmi veditum ||

21.1२१.१

तम् उवाच ततः पृष्टो मणिपूरपतिस्तदा । (२१।१)

tam uvāca tataḥ pṛṣṭo maṇipūrapatistadā |

21.2२१.२

प्रसाद्य शिरसा विद्वान् उलूपी पृच्छ्यताम् इति ॥ (२१।२)

prasādya śirasā vidvān ulūpī pṛcchyatām iti ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 14, 81

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit