MBh, 15, 40
Select a line for its word-by-word analysis.
ततो निशायां प्राप्तायां कृतसायाह्निकक्रियाः । (१।२)
tato niśāyāṃ prāptāyāṃ kṛtasāyāhnikakriyāḥ |
व्यासम् अभ्यगमन् सर्वे ये तत्रासन् समागताः ॥ (१।३)
vyāsam abhyagaman sarve ye tatrāsan samāgatāḥ ||
धृतराष्ट्रस्तु धर्मात्मा पाण्डवैः सहितस्तदा । (२।१)
dhṛtarāṣṭrastu dharmātmā pāṇḍavaiḥ sahitastadā |
शुचिर् एकमनाः सार्धम् ऋषिभिस्तैर् उपाविशत् ॥ (२।२)
śucir ekamanāḥ sārdham ṛṣibhistair upāviśat ||
गान्धार्या सह नार्यस्तु सहिताः समुपाविशन् । (३।१)
gāndhāryā saha nāryastu sahitāḥ samupāviśan |
पाण्डवानां च ये योधाः कौरवाणां च सर्वशः । (५।१)
pāṇḍavānāṃ ca ye yodhāḥ kauravāṇāṃ ca sarvaśaḥ |
ततस्ते पार्थिवाः सर्वे भीष्मद्रोणपुरोगमाः । (७।१)
tataste pārthivāḥ sarve bhīṣmadroṇapurogamāḥ |
ससैन्याः सलिलात् तस्मात् समुत्तस्थुः सहस्रशः ॥ (७।२)
sasainyāḥ salilāt tasmāt samuttasthuḥ sahasraśaḥ ||
द्रौपदेयाश्च सौभद्रो राक्षसश्च घटोत्कचः ॥ (८।२)
draupadeyāśca saubhadro rākṣasaśca ghaṭotkacaḥ ||
जारासंधिर् भगदत्तो जलसंधश्च पार्थिवः । (१०।१)
jārāsaṃdhir bhagadatto jalasaṃdhaśca pārthivaḥ |
भूरिश्रवाः शलः शल्यो वृषसेनश्च सानुजः ॥ (१०।२)
bhūriśravāḥ śalaḥ śalyo vṛṣasenaśca sānujaḥ ||
लक्ष्मणो राजपुत्रश्च धृष्टद्युम्नस्य चात्मजाः । (११।१)
lakṣmaṇo rājaputraśca dhṛṣṭadyumnasya cātmajāḥ |
शिखण्डिपुत्राः सर्वे च धृष्टकेतुश्च सानुजः ॥ (११।२)
śikhaṇḍiputrāḥ sarve ca dhṛṣṭaketuśca sānujaḥ ||
बाह्लीकः सोमदत्तश्च चेकितानश्च पार्थिवः ॥ (१२।२)
bāhlīkaḥ somadattaśca cekitānaśca pārthivaḥ ||
एते चान्ये च बहवो बहुत्वाद् ये न कीर्तिताः । (१३।१)
ete cānye ca bahavo bahutvād ye na kīrtitāḥ |
सर्वे भासुरदेहास्ते समुत्तस्थुर् जलात् ततः ॥ (१३।२)
sarve bhāsuradehāste samuttasthur jalāt tataḥ ||
यस्य वीरस्य यो वेषो यो ध्वजो यच्च वाहनम् । (१४।१)
yasya vīrasya yo veṣo yo dhvajo yacca vāhanam |
दिव्याम्बरधराः सर्वे सर्वे भ्राजिष्णुकुण्डलाः । (१५।१)
divyāmbaradharāḥ sarve sarve bhrājiṣṇukuṇḍalāḥ |
गन्धर्वैर् उपगीयन्तः स्तूयमानाश्च बन्दिभिः । (१६।१)
gandharvair upagīyantaḥ stūyamānāśca bandibhiḥ |
दिव्यमाल्याम्बरधरा वृताश्चाप्सरसां गणैः ॥ (१६।२)
divyamālyāmbaradharā vṛtāścāpsarasāṃ gaṇaiḥ ||
धृतराष्ट्रस्य च तदा दिव्यं चक्षुर् नराधिप । (१७।१)
dhṛtarāṣṭrasya ca tadā divyaṃ cakṣur narādhipa |
मुनिः सत्यवतीपुत्रः प्रीतः प्रादात् तपोबलात् ॥ (१७।२)
muniḥ satyavatīputraḥ prītaḥ prādāt tapobalāt ||
ददर्श पुत्रांस्तान् सर्वान् ये चान्ये ऽपि रणे हताः ॥ (१८।२)
dadarśa putrāṃstān sarvān ye cānye 'pi raṇe hatāḥ ||
तद् अद्भुतम् अचिन्त्यं च सुमहद् रोमहर्षणम् । (१९।१)
tad adbhutam acintyaṃ ca sumahad romaharṣaṇam |
विस्मितः स जनः सर्वो ददर्शानिमिषेक्षणः ॥ (१९।२)
vismitaḥ sa janaḥ sarvo dadarśānimiṣekṣaṇaḥ ||
धृतराष्ट्रस्तु तान् सर्वान् पश्यन् दिव्येन चक्षुषा । (२१।१)
dhṛtarāṣṭrastu tān sarvān paśyan divyena cakṣuṣā |
मुमुदे भरतश्रेष्ठ प्रसादात् तस्य वै मुनेः ॥ (२१।२)
mumude bharataśreṣṭha prasādāt tasya vai muneḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.