MBh, 5, 85
Select a line for its word-by-word analysis.
यत् त्वम् एवंगते ब्रूयाः पश्चिमे वयसि स्थितः । (२।१)
yat tvam evaṃgate brūyāḥ paścime vayasi sthitaḥ |
शास्त्राद् वा सुप्रतर्काद् वा सुस्थिरः स्थविरो ह्यसि ॥ (२।२)
śāstrād vā supratarkād vā susthiraḥ sthaviro hyasi ||
धर्मस्त्वयि महान् राजन्न् इति व्यवसिताः प्रजाः ॥ (३।२)
dharmastvayi mahān rājann iti vyavasitāḥ prajāḥ ||
गुणानां रक्षणे नित्यं प्रयतस्व सबान्धवः ॥ (४।२)
guṇānāṃ rakṣaṇe nityaṃ prayatasva sabāndhavaḥ ||
आर्जवं प्रतिपद्यस्व मा बाल्याद् बहुधा नशीः । (५।१)
ārjavaṃ pratipadyasva mā bālyād bahudhā naśīḥ |
राज्यं पुत्रांश्च पौत्रांश्च सुहृदश्चापि सुप्रियान् ॥ (५।२)
rājyaṃ putrāṃśca pautrāṃśca suhṛdaścāpi supriyān ||
यत् त्वं दित्ससि कृष्णाय राजन्न् अतिथये बहु । (६।१)
yat tvaṃ ditsasi kṛṣṇāya rājann atithaye bahu |
एतद् अन्यच्च दाशार्हः पृथिवीम् अपि चार्हति ॥ (६।२)
etad anyacca dāśārhaḥ pṛthivīm api cārhati ||
न तु त्वं धर्मम् उद्दिश्य तस्य वा प्रियकारणात् । (७।१)
na tu tvaṃ dharmam uddiśya tasya vā priyakāraṇāt |
मायैषातत्त्वम् एवैतच्छद्मैतद् भूरिदक्षिण । (८।१)
māyaiṣātattvam evaitacchadmaitad bhūridakṣiṇa |
जानामि ते मतं राजन् गूढं बाह्येन कर्मणा ॥ (८।२)
jānāmi te mataṃ rājan gūḍhaṃ bāhyena karmaṇā ||
पञ्च पञ्चैव लिप्सन्ति ग्रामकान् पाण्डवा नृप । (९।१)
pañca pañcaiva lipsanti grāmakān pāṇḍavā nṛpa |
न च दित्ससि तेभ्यस्तांस्तच्छमं कः करिष्यति ॥ (९।२)
na ca ditsasi tebhyastāṃstacchamaṃ kaḥ kariṣyati ||
अर्थेन तु महाबाहुं वार्ष्णेयं त्वं जिहीर्षसि । (१०।१)
arthena tu mahābāhuṃ vārṣṇeyaṃ tvaṃ jihīrṣasi |
न च वित्तेन शक्यो ऽसौ नोद्यमेन न गर्हया । (११।१)
na ca vittena śakyo 'sau nodyamena na garhayā |
अन्यो धनंजयात् कर्तुम् एतत् तत्त्वं ब्रवीमि ते ॥ (११।२)
anyo dhanaṃjayāt kartum etat tattvaṃ bravīmi te ||
वेद कृष्णस्य माहात्म्यं वेदास्य दृढभक्तिताम् । (१२।१)
veda kṛṣṇasya māhātmyaṃ vedāsya dṛḍhabhaktitām |
अत्याज्यम् अस्य जानामि प्राणैस्तुल्यं धनंजयम् ॥ (१२।२)
atyājyam asya jānāmi prāṇaistulyaṃ dhanaṃjayam ||
अन्यत् कुम्भाद् अपां पूर्णाद् अन्यत् पादावसेचनात् । (१३।१)
anyat kumbhād apāṃ pūrṇād anyat pādāvasecanāt |
अन्यत् कुशलसंप्रश्नान्नैषिष्यति जनार्दनः ॥ (१३।२)
anyat kuśalasaṃpraśnānnaiṣiṣyati janārdanaḥ ||
यत् त्वस्य प्रियम् आतिथ्यं मानार्हस्य महात्मनः । (१४।१)
yat tvasya priyam ātithyaṃ mānārhasya mahātmanaḥ |
तद् अस्मै क्रियतां राजन्मानार्हो हि जनार्दनः ॥ (१४।२)
tad asmai kriyatāṃ rājanmānārho hi janārdanaḥ ||
येनैव राजन्न् अर्थेन तद् एवास्मा उपाकुरु ॥ (१५।२)
yenaiva rājann arthena tad evāsmā upākuru ||
पाण्डवानां च राजेन्द्र तद् अस्य वचनं कुरु ॥ (१६।२)
pāṇḍavānāṃ ca rājendra tad asya vacanaṃ kuru ||
पितासि राजन् पुत्रास्ते वृद्धस्त्वं शिशवः परे । (१७।१)
pitāsi rājan putrāste vṛddhastvaṃ śiśavaḥ pare |
वर्तस्व पितृवत् तेषु वर्तन्ते ते हि पुत्रवत् ॥ (१७।२)
vartasva pitṛvat teṣu vartante te hi putravat ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.