महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 85

749 of 1995 · 35 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

विदुर उवाच । (१।१)

vidura uvāca

1.2१.२

राजन् बहुमतश्चासि त्रैलोक्यस्यापि सत्तमः । (१।२)

rājan bahumataścāsi trailokyasyāpi sattamaḥ |

1.3१.३

संभावितश्च लोकस्य संमतश्चासि भारत ॥ (१।३)

saṃbhāvitaśca lokasya saṃmataścāsi bhārata ||

2.1२.१

यत् त्वम् एवंगते ब्रूयाः पश्चिमे वयसि स्थितः । (२।१)

yat tvam evaṃgate brūyāḥ paścime vayasi sthitaḥ |

2.2२.२

शास्त्राद् वा सुप्रतर्काद् वा सुस्थिरः स्थविरो ह्यसि ॥ (२।२)

śāstrād vā supratarkād vā susthiraḥ sthaviro hyasi ||

3.1३.१

लेखाश्मनीव भाः सूर्ये महोर्मिर् इव सागरे । (३।१)

lekhāśmanīva bhāḥ sūrye mahormir iva sāgare |

3.2३.२

धर्मस्त्वयि महान् राजन्न् इति व्यवसिताः प्रजाः ॥ (३।२)

dharmastvayi mahān rājann iti vyavasitāḥ prajāḥ ||

4.1४.१

सदैव भावितो लोको गुणौघैस्तव पार्थिव । (४।१)

sadaiva bhāvito loko guṇaughaistava pārthiva |

4.2४.२

गुणानां रक्षणे नित्यं प्रयतस्व सबान्धवः ॥ (४।२)

guṇānāṃ rakṣaṇe nityaṃ prayatasva sabāndhavaḥ ||

5.1५.१

आर्जवं प्रतिपद्यस्व मा बाल्याद् बहुधा नशीः । (५।१)

ārjavaṃ pratipadyasva mā bālyād bahudhā naśīḥ |

5.2५.२

राज्यं पुत्रांश्च पौत्रांश्च सुहृदश्चापि सुप्रियान् ॥ (५।२)

rājyaṃ putrāṃśca pautrāṃśca suhṛdaścāpi supriyān ||

6.1६.१

यत् त्वं दित्ससि कृष्णाय राजन्न् अतिथये बहु । (६।१)

yat tvaṃ ditsasi kṛṣṇāya rājann atithaye bahu |

6.2६.२

एतद् अन्यच्च दाशार्हः पृथिवीम् अपि चार्हति ॥ (६।२)

etad anyacca dāśārhaḥ pṛthivīm api cārhati ||

7.1७.१

न तु त्वं धर्मम् उद्दिश्य तस्य वा प्रियकारणात् । (७।१)

na tu tvaṃ dharmam uddiśya tasya vā priyakāraṇāt |

7.2७.२

एतद् इच्छसि कृष्णाय सत्येनात्मानम् आलभे ॥ (७।२)

etad icchasi kṛṣṇāya satyenātmānam ālabhe ||

8.1८.१

मायैषातत्त्वम् एवैतच्छद्मैतद् भूरिदक्षिण । (८।१)

māyaiṣātattvam evaitacchadmaitad bhūridakṣiṇa |

8.2८.२

जानामि ते मतं राजन् गूढं बाह्येन कर्मणा ॥ (८।२)

jānāmi te mataṃ rājan gūḍhaṃ bāhyena karmaṇā ||

9.1९.१

पञ्च पञ्चैव लिप्सन्ति ग्रामकान् पाण्डवा नृप । (९।१)

pañca pañcaiva lipsanti grāmakān pāṇḍavā nṛpa |

9.2९.२

न च दित्ससि तेभ्यस्तांस्तच्छमं कः करिष्यति ॥ (९।२)

na ca ditsasi tebhyastāṃstacchamaṃ kaḥ kariṣyati ||

10.1१०.१

अर्थेन तु महाबाहुं वार्ष्णेयं त्वं जिहीर्षसि । (१०।१)

arthena tu mahābāhuṃ vārṣṇeyaṃ tvaṃ jihīrṣasi |

10.2१०.२

अनेनैवाभ्युपायेन पाण्डवेभ्यो बिभित्ससि ॥ (१०।२)

anenaivābhyupāyena pāṇḍavebhyo bibhitsasi ||

11.1११.१

न च वित्तेन शक्यो ऽसौ नोद्यमेन न गर्हया । (११।१)

na ca vittena śakyo 'sau nodyamena na garhayā |

11.2११.२

अन्यो धनंजयात् कर्तुम् एतत् तत्त्वं ब्रवीमि ते ॥ (११।२)

anyo dhanaṃjayāt kartum etat tattvaṃ bravīmi te ||

12.1१२.१

वेद कृष्णस्य माहात्म्यं वेदास्य दृढभक्तिताम् । (१२।१)

veda kṛṣṇasya māhātmyaṃ vedāsya dṛḍhabhaktitām |

12.2१२.२

अत्याज्यम् अस्य जानामि प्राणैस्तुल्यं धनंजयम् ॥ (१२।२)

atyājyam asya jānāmi prāṇaistulyaṃ dhanaṃjayam ||

13.1१३.१

अन्यत् कुम्भाद् अपां पूर्णाद् अन्यत् पादावसेचनात् । (१३।१)

anyat kumbhād apāṃ pūrṇād anyat pādāvasecanāt |

13.2१३.२

अन्यत् कुशलसंप्रश्नान्नैषिष्यति जनार्दनः ॥ (१३।२)

anyat kuśalasaṃpraśnānnaiṣiṣyati janārdanaḥ ||

14.1१४.१

यत् त्वस्य प्रियम् आतिथ्यं मानार्हस्य महात्मनः । (१४।१)

yat tvasya priyam ātithyaṃ mānārhasya mahātmanaḥ |

14.2१४.२

तद् अस्मै क्रियतां राजन्मानार्हो हि जनार्दनः ॥ (१४।२)

tad asmai kriyatāṃ rājanmānārho hi janārdanaḥ ||

15.1१५.१

आशंसमानः कल्याणं कुरून् अभ्येति केशवः । (१५।१)

āśaṃsamānaḥ kalyāṇaṃ kurūn abhyeti keśavaḥ |

15.2१५.२

येनैव राजन्न् अर्थेन तद् एवास्मा उपाकुरु ॥ (१५।२)

yenaiva rājann arthena tad evāsmā upākuru ||

16.1१६.१

शमम् इच्छति दाशार्हस्तव दुर्योधनस्य च । (१६।१)

śamam icchati dāśārhastava duryodhanasya ca |

16.2१६.२

पाण्डवानां च राजेन्द्र तद् अस्य वचनं कुरु ॥ (१६।२)

pāṇḍavānāṃ ca rājendra tad asya vacanaṃ kuru ||

17.1१७.१

पितासि राजन् पुत्रास्ते वृद्धस्त्वं शिशवः परे । (१७।१)

pitāsi rājan putrāste vṛddhastvaṃ śiśavaḥ pare |

17.2१७.२

वर्तस्व पितृवत् तेषु वर्तन्ते ते हि पुत्रवत् ॥ (१७।२)

vartasva pitṛvat teṣu vartante te hi putravat ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 85

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit