महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 115

779 of 1995 · 40 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

गालव उवाच । (१।१)

gālava uvāca

1.2१.२

महावीर्यो महीपालः काशीनाम् ईश्वरः प्रभुः । (१।२)

mahāvīryo mahīpālaḥ kāśīnām īśvaraḥ prabhuḥ |

1.3१.३

दिवोदास इति ख्यातो भैमसेनिर् नराधिपः ॥ (१।३)

divodāsa iti khyāto bhaimasenir narādhipaḥ ||

2.1२.१

तत्र गच्छावहे भद्रे शनैर् आगच्छ मा शुचः । (२।१)

tatra gacchāvahe bhadre śanair āgaccha mā śucaḥ |

2.2२.२

धार्मिकः संयमे युक्तः सत्यश्चैव जनेश्वरः ॥ (२।२)

dhārmikaḥ saṃyame yuktaḥ satyaścaiva janeśvaraḥ ||

3.1३.१

नारद उवाच । (३।१)

nārada uvāca

3.2३.२

तम् उपागम्य स मुनिर् न्यायतस्तेन सत्कृतः । (३।२)

tam upāgamya sa munir nyāyatastena satkṛtaḥ |

3.3३.३

गालवः प्रसवस्यार्थे तं नृपं प्रत्यचोदयत् ॥ (३।३)

gālavaḥ prasavasyārthe taṃ nṛpaṃ pratyacodayat ||

4.1४.१

दिवोदास उवाच । (४।१)

divodāsa uvāca

4.2४.२

श्रुतम् एतन्मया पूर्वं किम् उक्त्वा विस्तरं द्विज । (४।२)

śrutam etanmayā pūrvaṃ kim uktvā vistaraṃ dvija |

4.3४.३

काङ्क्षितो हि मयैषो ऽर्थः श्रुत्वैतद् द्विजसत्तम ॥ (४।३)

kāṅkṣito hi mayaiṣo 'rthaḥ śrutvaitad dvijasattama ||

5.1५.१

एतच्च मे बहुमतं यद् उत्सृज्य नराधिपान् । (५।१)

etacca me bahumataṃ yad utsṛjya narādhipān |

5.2५.२

माम् एवम् उपयातो ऽसि भावि चैतद् असंशयम् ॥ (५।२)

mām evam upayāto 'si bhāvi caitad asaṃśayam ||

6.1६.१

स एव विभवो ऽस्माकम् अश्वानाम् अपि गालव । (६।१)

sa eva vibhavo 'smākam aśvānām api gālava |

6.2६.२

अहम् अप्येकम् एवास्यां जनयिष्यामि पार्थिवम् ॥ (६।२)

aham apyekam evāsyāṃ janayiṣyāmi pārthivam ||

7.1७.१

नारद उवाच । (७।१)

nārada uvāca

7.2७.२

तथेत्युक्त्वा द्विजश्रेष्ठः प्रादात् कन्यां महीपतेः । (७।२)

tathetyuktvā dvijaśreṣṭhaḥ prādāt kanyāṃ mahīpateḥ |

7.3७.३

विधिपूर्वं च तां राजा कन्यां प्रतिगृहीतवान् ॥ (७।३)

vidhipūrvaṃ ca tāṃ rājā kanyāṃ pratigṛhītavān ||

8.1८.१

रेमे स तस्यां राजर्षिः प्रभावत्यां यथा रविः । (८।१)

reme sa tasyāṃ rājarṣiḥ prabhāvatyāṃ yathā raviḥ |

8.2८.२

स्वाहायां च यथा वह्निर् यथा शच्यां स वासवः ॥ (८।२)

svāhāyāṃ ca yathā vahnir yathā śacyāṃ sa vāsavaḥ ||

9.1९.१

यथा चन्द्रश्च रोहिण्यां यथा धूमोर्णया यमः । (९।१)

yathā candraśca rohiṇyāṃ yathā dhūmorṇayā yamaḥ |

9.2९.२

वरुणश्च यथा गौर्यां यथा चर्द्ध्यां धनेश्वरः ॥ (९।२)

varuṇaśca yathā gauryāṃ yathā carddhyāṃ dhaneśvaraḥ ||

10.1१०.१

यथा नारायणो लक्ष्म्यां जाह्नव्यां च यथोदधिः । (१०।१)

yathā nārāyaṇo lakṣmyāṃ jāhnavyāṃ ca yathodadhiḥ |

10.2१०.२

यथा रुद्रश्च रुद्राण्यां यथा वेद्यां पितामहः ॥ (१०।२)

yathā rudraśca rudrāṇyāṃ yathā vedyāṃ pitāmahaḥ ||

11.1११.१

अदृश्यन्त्यां च वासिष्ठो वसिष्ठश्चाक्षमालया । (११।१)

adṛśyantyāṃ ca vāsiṣṭho vasiṣṭhaścākṣamālayā |

11.2११.२

च्यवनश्च सुकन्यायां पुलस्त्यः संध्यया यथा ॥ (११।२)

cyavanaśca sukanyāyāṃ pulastyaḥ saṃdhyayā yathā ||

12.1१२.१

अगस्त्यश्चापि वैदर्भ्यां सावित्र्यां सत्यवान् यथा । (१२।१)

agastyaścāpi vaidarbhyāṃ sāvitryāṃ satyavān yathā |

12.2१२.२

यथा भृगुः पुलोमायाम् अदित्यां कश्यपो यथा ॥ (१२।२)

yathā bhṛguḥ pulomāyām adityāṃ kaśyapo yathā ||

13.1१३.१

रेणुकायां यथार्चीको हैमवत्यां च कौशिकः । (१३।१)

reṇukāyāṃ yathārcīko haimavatyāṃ ca kauśikaḥ |

13.2१३.२

बृहस्पतिश्च तारायां शुक्रश्च शतपर्वया ॥ (१३।२)

bṛhaspatiśca tārāyāṃ śukraśca śataparvayā ||

14.1१४.१

यथा भूम्यां भूमिपतिर् उर्वश्यां च पुरूरवाः । (१४।१)

yathā bhūmyāṃ bhūmipatir urvaśyāṃ ca purūravāḥ |

14.2१४.२

ऋचीकः सत्यवत्यां च सरस्वत्यां यथा मनुः ॥ (१४।२)

ṛcīkaḥ satyavatyāṃ ca sarasvatyāṃ yathā manuḥ ||

15.1१५.१

तथा तु रममाणस्य दिवोदासस्य भूपतेः । (१५।१)

tathā tu ramamāṇasya divodāsasya bhūpateḥ |

15.2१५.२

माधवी जनयामास पुत्रम् एकं प्रतर्दनम् ॥ (१५।२)

mādhavī janayāmāsa putram ekaṃ pratardanam ||

16.1१६.१

अथाजगाम भगवान् दिवोदासं स गालवः । (१६।१)

athājagāma bhagavān divodāsaṃ sa gālavaḥ |

16.2१६.२

समये समनुप्राप्ते वचनं चेदम् अब्रवीत् ॥ (१६।२)

samaye samanuprāpte vacanaṃ cedam abravīt ||

17.1१७.१

निर्यातयतु मे कन्यां भवांस्तिष्ठन्तु वाजिनः । (१७।१)

niryātayatu me kanyāṃ bhavāṃstiṣṭhantu vājinaḥ |

17.2१७.२

यावद् अन्यत्र गच्छामि शुल्कार्थं पृथिवीपते ॥ (१७।२)

yāvad anyatra gacchāmi śulkārthaṃ pṛthivīpate ||

18.1१८.१

दिवोदासो ऽथ धर्मात्मा समये गालवस्य ताम् । (१८।१)

divodāso 'tha dharmātmā samaye gālavasya tām |

18.2१८.२

कन्यां निर्यातयामास स्थितः सत्ये महीपतिः ॥ (१८।२)

kanyāṃ niryātayāmāsa sthitaḥ satye mahīpatiḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 115

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit