MBh, 5, 140
Select a line for its word-by-word analysis.
उवाच प्रहसन् वाक्यं स्मितपूर्वम् इदं तदा ॥ (१।३)
uvāca prahasan vākyaṃ smitapūrvam idaṃ tadā ||
मया दत्तां हि पृथिवीं न प्रशासितुम् इच्छसि ॥ (२।२)
mayā dattāṃ hi pṛthivīṃ na praśāsitum icchasi ||
ध्रुवो जयः पाण्डवानाम् इतीदं न संशयः कश्चन विद्यते ऽत्र । (३।१)
dhruvo jayaḥ pāṇḍavānām itīdaṃ na saṃśayaḥ kaścana vidyate 'tra |
जयध्वजो दृश्यते पाण्डवस्य समुच्छ्रितो वानरराज उग्रः ॥ (३।२)
jayadhvajo dṛśyate pāṇḍavasya samucchrito vānararāja ugraḥ ||
दिव्या माया विहिता भौवनेन समुच्छ्रिता इन्द्रकेतुप्रकाशा । (४।१)
divyā māyā vihitā bhauvanena samucchritā indraketuprakāśā |
दिव्यानि भूतानि भयावहानि दृश्यन्ति चैवात्र भयानकानि ॥ (४।२)
divyāni bhūtāni bhayāvahāni dṛśyanti caivātra bhayānakāni ||
न सज्जते शैलवनस्पतिभ्य ऊर्ध्वं तिर्यग् योजनमात्ररूपः । (५।१)
na sajjate śailavanaspatibhya ūrdhvaṃ tiryag yojanamātrarūpaḥ |
श्रीमान् ध्वजः कर्ण धनंजयस्य समुच्छ्रितः पावकतुल्यरूपः ॥ (५।२)
śrīmān dhvajaḥ karṇa dhanaṃjayasya samucchritaḥ pāvakatulyarūpaḥ ||
यदा द्रक्ष्यसि संग्रामे श्वेताश्वं कृष्णसारथिम् । (६।१)
yadā drakṣyasi saṃgrāme śvetāśvaṃ kṛṣṇasārathim |
ऐन्द्रम् अस्त्रं विकुर्वाणम् उभे चैवाग्निमारुते ॥ (६।२)
aindram astraṃ vikurvāṇam ubhe caivāgnimārute ||
गाण्डीवस्य च निर्घोषं विस्फूर्जितम् इवाशनेः । (७।१)
gāṇḍīvasya ca nirghoṣaṃ visphūrjitam ivāśaneḥ |
यदा द्रक्ष्यसि संग्रामे कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् । (८।१)
yadā drakṣyasi saṃgrāme kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram |
आदित्यम् इव दुर्धर्षं तपन्तं शत्रुवाहिनीम् । (९।१)
ādityam iva durdharṣaṃ tapantaṃ śatruvāhinīm |
यदा द्रक्ष्यसि संग्रामे भीमसेनं महाबलम् । (१०।१)
yadā drakṣyasi saṃgrāme bhīmasenaṃ mahābalam |
दुःशासनस्य रुधिरं पीत्वा नृत्यन्तम् आहवे ॥ (१०।२)
duḥśāsanasya rudhiraṃ pītvā nṛtyantam āhave ||
प्रभिन्नम् इव मातङ्गं प्रतिद्विरदघातिनम् । (११।१)
prabhinnam iva mātaṅgaṃ pratidviradaghātinam |
न तदा भविता त्रेता न कृतं द्वापरं न च ॥ (११।२)
na tadā bhavitā tretā na kṛtaṃ dvāparaṃ na ca ||
यदा द्रक्ष्यसि संग्रामे माद्रीपुत्रौ महारथौ । (१२।१)
yadā drakṣyasi saṃgrāme mādrīputrau mahārathau |
वाहिनीं धार्तराष्ट्राणां क्षोभयन्तौ गजाविव ॥ (१२।२)
vāhinīṃ dhārtarāṣṭrāṇāṃ kṣobhayantau gajāviva ||
न तदा भविता त्रेता न कृतं द्वापरं न च ॥ (१३।२)
na tadā bhavitā tretā na kṛtaṃ dvāparaṃ na ca ||
यदा द्रक्ष्यसि संग्रामे द्रोणं शांतनवं कृपम् । (१४।१)
yadā drakṣyasi saṃgrāme droṇaṃ śāṃtanavaṃ kṛpam |
सुयोधनं च राजानं सैन्धवं च जयद्रथम् ॥ (१४।२)
suyodhanaṃ ca rājānaṃ saindhavaṃ ca jayadratham ||
न तदा भविता त्रेता न कृतं द्वापरं न च ॥ (१५।२)
na tadā bhavitā tretā na kṛtaṃ dvāparaṃ na ca ||
ब्रूयाः कर्ण इतो गत्वा द्रोणं शांतनवं कृपम् । (१६।१)
brūyāḥ karṇa ito gatvā droṇaṃ śāṃtanavaṃ kṛpam |
सौम्यो ऽयं वर्तते मासः सुप्रापयवसेन्धनः ॥ (१६।२)
saumyo 'yaṃ vartate māsaḥ suprāpayavasendhanaḥ ||
निष्पङ्को रसवत्तोयो नात्युष्णशिशिरः सुखः ॥ (१७।२)
niṣpaṅko rasavattoyo nātyuṣṇaśiśiraḥ sukhaḥ ||
संग्रामं योजयेत् तत्र तां ह्याहुः शक्रदेवताम् ॥ (१८।२)
saṃgrāmaṃ yojayet tatra tāṃ hyāhuḥ śakradevatām ||
तथा राज्ञो वदेः सर्वान् ये युद्धायाभ्युपागताः । (१९।१)
tathā rājño vadeḥ sarvān ye yuddhāyābhyupāgatāḥ |
यद् वो मनीषितं तद् वै सर्वं सम्पादयामि वः ॥ (१९।२)
yad vo manīṣitaṃ tad vai sarvaṃ sampādayāmi vaḥ ||
प्राप्य शस्त्रेण निधनं प्राप्स्यन्ति गतिम् उत्तमाम् ॥ (२०।२)
prāpya śastreṇa nidhanaṃ prāpsyanti gatim uttamām ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.