महाभारतMahābhārata

MBh, 4, 57

654 of 1995 · 41 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

अथ संगम्य सर्वे तु कौरवाणां महारथाः । (१।२)

atha saṃgamya sarve tu kauravāṇāṃ mahārathāḥ |

1.3१.३

अर्जुनं सहिता यत्ताः प्रत्ययुध्यन्त भारत ॥ (१।३)

arjunaṃ sahitā yattāḥ pratyayudhyanta bhārata ||

2.1२.१

स सायकमयैर् जालैः सर्वतस्तान्महारथान् । (२।१)

sa sāyakamayair jālaiḥ sarvatastānmahārathān |

2.2२.२

प्राच्छादयद् अमेयात्मा नीहार इव पर्वतान् ॥ (२।२)

prācchādayad ameyātmā nīhāra iva parvatān ||

3.1३.१

नदद्भिश्च महानागैर् हेषमाणैश्च वाजिभिः । (३।१)

nadadbhiśca mahānāgair heṣamāṇaiśca vājibhiḥ |

3.2३.२

भेरीशङ्खनिनादैश्च स शब्दस्तुमुलो ऽभवत् ॥ (३।२)

bherīśaṅkhaninādaiśca sa śabdastumulo 'bhavat ||

4.1४.१

नराश्वकायान्निर्भिद्य लोहानि कवचानि च । (४।१)

narāśvakāyānnirbhidya lohāni kavacāni ca |

4.2४.२

पार्थस्य शरजालानि विनिष्पेतुः सहस्रशः ॥ (४।२)

pārthasya śarajālāni viniṣpetuḥ sahasraśaḥ ||

5.1५.१

त्वरमाणः शरान् अस्यन् पाण्डवः स बभौ रणे । (५।१)

tvaramāṇaḥ śarān asyan pāṇḍavaḥ sa babhau raṇe |

5.2५.२

मध्यंदिनगतो ऽर्चिष्माञ्शरदीव दिवाकरः ॥ (५।२)

madhyaṃdinagato 'rciṣmāñśaradīva divākaraḥ ||

6.1६.१

उपप्लवन्त वित्रस्ता रथेभ्यो रथिनस्तदा । (६।१)

upaplavanta vitrastā rathebhyo rathinastadā |

6.2६.२

सादिनश्चाश्वपृष्ठेभ्यो भूमौ चापि पदातयः ॥ (६।२)

sādinaścāśvapṛṣṭhebhyo bhūmau cāpi padātayaḥ ||

7.1७.१

शरैः संताड्यमानानां कवचानां महात्मनाम् । (७।१)

śaraiḥ saṃtāḍyamānānāṃ kavacānāṃ mahātmanām |

7.2७.२

ताम्रराजतलोहानां प्रादुरासीन्महास्वनः ॥ (७।२)

tāmrarājatalohānāṃ prādurāsīnmahāsvanaḥ ||

8.1८.१

छन्नम् आयोधनं सर्वं शरीरैर् गतचेतसाम् । (८।१)

channam āyodhanaṃ sarvaṃ śarīrair gatacetasām |

8.2८.२

गजाश्वसादिभिस्तत्र शितबाणात्तजीवितैः ॥ (८।२)

gajāśvasādibhistatra śitabāṇāttajīvitaiḥ ||

9.1९.१

रथोपस्थाभिपतितैर् आस्तृता मानवैर् मही । (९।१)

rathopasthābhipatitair āstṛtā mānavair mahī |

9.2९.२

प्रनृत्यद् इव संग्रामे चापहस्तो धनंजयः ॥ (९।२)

pranṛtyad iva saṃgrāme cāpahasto dhanaṃjayaḥ ||

10.1१०.१

श्रुत्वा गाण्डीवनिर्घोषं विस्फूर्जितम् इवाशनेः । (१०।१)

śrutvā gāṇḍīvanirghoṣaṃ visphūrjitam ivāśaneḥ |

10.2१०.२

त्रस्तानि सर्वभूतानि व्यगच्छन्त महाहवात् ॥ (१०।२)

trastāni sarvabhūtāni vyagacchanta mahāhavāt ||

11.1११.१

कुण्डलोष्णीषधारीणि जातरूपस्रजानि च । (११।१)

kuṇḍaloṣṇīṣadhārīṇi jātarūpasrajāni ca |

11.2११.२

पतितानि स्म दृश्यन्ते शिरांसि रणमूर्धनि ॥ (११।२)

patitāni sma dṛśyante śirāṃsi raṇamūrdhani ||

12.1१२.१

विशिखोन्मथितैर् गात्रैर् बाहुभिश्च सकार्मुकैः । (१२।१)

viśikhonmathitair gātrair bāhubhiśca sakārmukaiḥ |

12.2१२.२

सहस्ताभरणैश्चान्यैः प्रच्छन्ना भाति मेदिनी ॥ (१२।२)

sahastābharaṇaiścānyaiḥ pracchannā bhāti medinī ||

13.1१३.१

शिरसां पात्यमानानाम् अन्तरा निशितैः शरैः । (१३।१)

śirasāṃ pātyamānānām antarā niśitaiḥ śaraiḥ |

13.2१३.२

अश्मवृष्टिर् इवाकाशाद् अभवद् भरतर्षभ ॥ (१३।२)

aśmavṛṣṭir ivākāśād abhavad bharatarṣabha ||

14.1१४.१

दर्शयित्वा तथात्मानं रौद्रं रुद्रपराक्रमः । (१४।१)

darśayitvā tathātmānaṃ raudraṃ rudraparākramaḥ |

14.2१४.२

अवरुद्धश्चरन् पार्थो दशवर्षाणि त्रीणि च । (१४।२)

avaruddhaścaran pārtho daśavarṣāṇi trīṇi ca |

14.3१४.३

क्रोधाग्निम् उत्सृजद् घोरं धार्तराष्ट्रेषु पाण्डवः ॥ (१४।३)

krodhāgnim utsṛjad ghoraṃ dhārtarāṣṭreṣu pāṇḍavaḥ ||

15.1१५.१

तस्य तद् दहतः सैन्यं दृष्ट्वा चैव पराक्रमम् । (१५।१)

tasya tad dahataḥ sainyaṃ dṛṣṭvā caiva parākramam |

15.2१५.२

सर्वे शान्तिपरा योधा धार्तराष्ट्रस्य पश्यतः ॥ (१५।२)

sarve śāntiparā yodhā dhārtarāṣṭrasya paśyataḥ ||

16.1१६.१

वित्रासयित्वा तत् सैन्यं द्रावयित्वा महारथान् । (१६।१)

vitrāsayitvā tat sainyaṃ drāvayitvā mahārathān |

16.2१६.२

अर्जुनो जयतां श्रेष्ठः पर्यवर्तत भारत ॥ (१६।२)

arjuno jayatāṃ śreṣṭhaḥ paryavartata bhārata ||

17.1१७.१

प्रावर्तयन्नदीं घोरां शोणितौघतरङ्गिणीम् । (१७।१)

prāvartayannadīṃ ghorāṃ śoṇitaughataraṅgiṇīm |

17.2१७.२

अस्थिशैवलसंबाधां युगान्ते कालनिर्मिताम् ॥ (१७।२)

asthiśaivalasaṃbādhāṃ yugānte kālanirmitām ||

18.1१८.१

शरचापप्लवां घोरां मांसशोणितकर्दमाम् । (१८।१)

śaracāpaplavāṃ ghorāṃ māṃsaśoṇitakardamām |

18.2१८.२

महारथमहाद्वीपां शङ्खदुन्दुभिनिस्वनाम् । (१८।२)

mahārathamahādvīpāṃ śaṅkhadundubhinisvanām |

18.3१८.३

चकार महतीं पार्थो नदीम् उत्तरशोणिताम् ॥ (१८।३)

cakāra mahatīṃ pārtho nadīm uttaraśoṇitām ||

19.1१९.१

आददानस्य हि शरान् संधाय च विमुञ्चतः । (१९।१)

ādadānasya hi śarān saṃdhāya ca vimuñcataḥ |

19.2१९.२

विकर्षतश्च गाण्डीवं न किंचिद् दृश्यते ऽन्तरम् ॥ (१९।२)

vikarṣataśca gāṇḍīvaṃ na kiṃcid dṛśyate 'ntaram ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 4, 57

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit