महाभारतMahābhārata

MBh, 14, 40

1875 of 1995 · 21 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

ब्रह्मोवाच । (१।१)

brahmovāca |

1.2१.२

अव्यक्तात् पूर्वम् उत्पन्नो महान् आत्मा महामतिः । (१।२)

avyaktāt pūrvam utpanno mahān ātmā mahāmatiḥ |

1.3१.३

आदिर् गुणानां सर्वेषां प्रथमः सर्ग उच्यते ॥ (१।३)

ādir guṇānāṃ sarveṣāṃ prathamaḥ sarga ucyate ||

2.1२.१

महान् आत्मा मतिर् विष्णुर् विश्वः शंभुश्च वीर्यवान् । (२।१)

mahān ātmā matir viṣṇur viśvaḥ śaṃbhuśca vīryavān |

2.2२.२

बुद्धिः प्रज्ञोपलब्धिश्च तथा ख्यातिर् धृतिः स्मृतिः ॥ (२।२)

buddhiḥ prajñopalabdhiśca tathā khyātir dhṛtiḥ smṛtiḥ ||

3.1३.१

पर्यायवाचकैः शब्दैर् महान् आत्मा विभाव्यते । (३।१)

paryāyavācakaiḥ śabdair mahān ātmā vibhāvyate |

3.2३.२

तं जानन् ब्राह्मणो विद्वान्न प्रमोहं निगच्छति ॥ (३।२)

taṃ jānan brāhmaṇo vidvānna pramohaṃ nigacchati ||

4.1४.१

सर्वतःपाणिपादश्च सर्वतोऽक्षिशिरोमुखः । (४।१)

sarvataḥpāṇipādaśca sarvato'kṣiśiromukhaḥ |

4.2४.२

सर्वतःश्रुतिमांल् लोके सर्वं व्याप्य स तिष्ठति ॥ (४।२)

sarvataḥśrutimāṃl loke sarvaṃ vyāpya sa tiṣṭhati ||

5.1५.१

महाप्रभार्चिः पुरुषः सर्वस्य हृदि निश्रितः । (५।१)

mahāprabhārciḥ puruṣaḥ sarvasya hṛdi niśritaḥ |

5.2५.२

अणिमा लघिमा प्राप्तिर् ईशानो ज्योतिर् अव्ययः ॥ (५।२)

aṇimā laghimā prāptir īśāno jyotir avyayaḥ ||

6.1६.१

तत्र बुद्धिमतां लोकाः संन्यासनिरताश्च ये । (६।१)

tatra buddhimatāṃ lokāḥ saṃnyāsaniratāśca ye |

6.2६.२

ध्यानिनो नित्ययोगाश्च सत्यसंधा जितेन्द्रियाः ॥ (६।२)

dhyānino nityayogāśca satyasaṃdhā jitendriyāḥ ||

7.1७.१

ज्ञानवन्तश्च ये केचिद् अलुब्धा जितमन्यवः । (७।१)

jñānavantaśca ye kecid alubdhā jitamanyavaḥ |

7.2७.२

प्रसन्नमनसो धीरा निर्ममा निरहंकृताः । (७।२)

prasannamanaso dhīrā nirmamā nirahaṃkṛtāḥ |

7.3७.३

विमुक्ताः सर्व एवैते महत्त्वम् उपयान्ति वै ॥ (७।३)

vimuktāḥ sarva evaite mahattvam upayānti vai ||

8.1८.१

आत्मनो महतो वेद यः पुण्यां गतिम् उत्तमाम् । (८।१)

ātmano mahato veda yaḥ puṇyāṃ gatim uttamām |

8.2८.२

स धीरः सर्वलोकेषु न मोहम् अधिगच्छति । (८।२)

sa dhīraḥ sarvalokeṣu na moham adhigacchati |

8.3८.३

विष्णुर् एवादिसर्गेषु स्वयंभूर् भवति प्रभुः ॥ (८।३)

viṣṇur evādisargeṣu svayaṃbhūr bhavati prabhuḥ ||

9.1९.१

एवं हि यो वेद गुहाशयं प्रभुं नरः पुराणं पुरुषं विश्वरूपम् । (९।१)

evaṃ hi yo veda guhāśayaṃ prabhuṃ naraḥ purāṇaṃ puruṣaṃ viśvarūpam |

9.2९.२

हिरण्मयं बुद्धिमतां परां गतिं स बुद्धिमान् बुद्धिम् अतीत्य तिष्ठति ॥ (९।२)

hiraṇmayaṃ buddhimatāṃ parāṃ gatiṃ sa buddhimān buddhim atītya tiṣṭhati ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 14, 40

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit