जनमेजय उवाच । (१।१)

अत्यद्भुतम् इदं कर्म पार्थस्यामिततेजसः । (१।२)

धृतराष्ट्रो महातेजाः श्रुत्वा विप्र किम् अब्रवीत् ॥ (१।३)

वैशम्पायन उवाच । (२।१)

शक्रलोकगतं पार्थं श्रुत्वा राजाम्बिकासुतः । (२।२)

द्वैपायनाद् ऋषिश्रेष्ठात् संजयं वाक्यम् अब्रवीत् ॥ (२।३)

श्रुतं मे सूत कार्त्स्न्येन कर्म पार्थस्य धीमतः । (३।१)

कच्चित् तवापि विदितं यथातथ्येन सारथे ॥ (३।२)

प्रमत्तो ग्राम्यधर्मेषु मन्दात्मा पापनिश्चयः । (४।१)

मम पुत्रः सुदुर्बुद्धिः पृथिवीं घातयिष्यति ॥ (४।२)

यस्य नित्यम् ऋता वाचः स्वैरेष्वपि महात्मनः । (५।१)

त्रैलोक्यम् अपि तस्य स्याद् योद्धा यस्य धनंजयः ॥ (५।२)

अस्यतः कर्णिनाराचांस्तीक्ष्णाग्रांश्च शिलाशितान् । (६।१)

को ऽर्जुनस्याग्रतस्तिष्ठेद् अपि मृत्युर् जरातिगः ॥ (६।२)

मम पुत्रा दुरात्मानः सर्वे मृत्युवशं गताः । (७।१)

येषां युद्धं दुराधर्षैः पाण्डवैः प्रत्युपस्थितम् ॥ (७।२)

तस्यैव च न पश्यामि युधि गाण्डीवधन्वनः । (८।१)

अनिशं चिन्तयानो ऽपि य एनम् उदियाद् रथी ॥ (८।२)

द्रोणकर्णौ प्रतीयातां यदि भीष्मोऽपि वा रणे । (९।१)

महान् स्यात् संशयो लोके न तु पश्यामि नो जयम् ॥ (९।२)

घृणी कर्णः प्रमादी च आचार्यः स्थविरो गुरुः । (१०।१)

अमर्षी बलवान् पार्थः संरम्भी दृढविक्रमः ॥ (१०।२)

भवेत् सुतुमुलं युद्धं सर्वशो ऽप्य् अपराजितम् । (११।१)

सर्वे ह्यस्त्रविदः शूराः सर्वे प्राप्ता महद् यशः ॥ (११।२)

अपि सर्वेश्वरत्वं हि न वाञ्छेरन् पराजिताः । (१२।१)

वधे नूनं भवेच्छान्तिस् तेषां वा फल्गुनस्य वा ॥ (१२।२)

न तु हन्तार्जुनस्यास्ति जेता वास्य न विद्यते । (१३।१)

मन्युस् तस्य कथं शाम्येन् मन्दान् प्रति समुत्थितः ॥ (१३।२)

त्रिदशेशसमो वीरः खाण्डवे ऽग्निम् अतर्पयत् । (१४।१)

जिगाय पार्थिवान् सर्वान् राजसूये महाक्रतौ ॥ (१४।२)

शेषं कुर्याद् गिरेर् वज्रं निपतन् मूर्ध्नि संजय । (१५।१)

न तु कुर्युः शराः शेषम् अस्तास् तात किरीटिना ॥ (१५।२)

यथा हि किरणा भानोस् तपन्तीह चराचरम् । (१६।१)

तथा पार्थभुजोत्सृष्टाः शरास् तप्स्यन्ति मे सुतान् ॥ (१६।२)

अपि वा रथघोषेण भयार्ता सव्यसाचिनः । (१७।१)

प्रतिभाति विदीर्णेव सर्वतो भारती चमूः ॥ (१७।२)

यद् उद्वपन् प्रवपंश् चैव बाणान् स्थाताततायी समरे किरीटी । (१८।१)

सृष्टो ऽन्तकः सर्वहरो विधात्रा भवेद् यथा तद्वद् अपारणीयः ॥ (१८।२)

संजय उवाच । (१९।१)

यद् एतत् कथितं राजंस् त्वया दुर्योधनं प्रति । (१९।२)

सर्वम् एतद् यथात्थ त्वं नैतन् मिथ्या महीपते ॥ (१९।३)

मन्युना हि समाविष्टाः पाण्डवास् ते ऽमितौजसः । (२०।१)

दृष्ट्वा कृष्णां सभां नीतां धर्मपत्नीं यशस्विनीम् ॥ (२०।२)

दुःशासनस्य ता वाचः श्रुत्वा ते दारुणोदयाः । (२१।१)

कर्णस्य च महाराज न स्वप्स्यन्तीति मे मतिः ॥ (२१।२)

श्रुतं हि ते महाराज यथा पार्थेन संयुगे । (२२।१)

एकादशतनुः स्थाणुर् धनुषा परितोषितः ॥ (२२।२)

कैरातं वेषम् आस्थाय योधयामास फल्गुनम् । (२३।१)

जिज्ञासुः सर्वदेवेशः कपर्दी भगवान् स्वयम् ॥ (२३।२)

तत्रैनं लोकपालास् ते दर्शयामासुर् अर्जुनम् । (२४।१)

अस्त्रहेतोः पराक्रान्तं तपसा कौरवर्षभम् ॥ (२४।२)

नैतद् उत्सहते ऽन्यो हि लब्धुम् अन्यत्र फल्गुनात् । (२५।१)

साक्षाद् दर्शनम् एतेषाम् ईश्वराणां नरो भुवि ॥ (२५।२)

महेश्वरेण यो राजन् न जीर्णो ग्रस्तमूर्तिमान् । (२६।१)

कस् तम् उत्सहते वीरं युद्धे जरयितुं पुमान् ॥ (२६।२)

आसादितम् इदं घोरं तुमुलं लोमहर्षणम् । (२७।१)

द्रौपदीं परिकर्षद्भिः कोपयद्भिश् च पाण्डवान् ॥ (२७।२)

यत्र विस्फुरमाणोष्ठो भीमः प्राह वचो महत् । (२८।१)

दृष्ट्वा दुर्योधनेनोरू द्रौपद्या दर्शितावुभौ ॥ (२८।२)

ऊरू भेत्स्यामि ते पाप गदया वज्रकल्पया । (२९।१)

त्रयोदशानां वर्षाणाम् अन्ते दुर्द्यूतदेविनः ॥ (२९।२)

सर्वे प्रहरतां श्रेष्ठाः सर्वे चामिततेजसः । (३०।१)

सर्वे सर्वास्त्रविद्वांसो देवैर् अपि सुदुर्जयाः ॥ (३०।२)

मन्ये मन्युसमुद्धूताः पुत्राणां तव संयुगे । (३१।१)

अन्तं पार्थाः करिष्यन्ति वीर्यामर्षसमन्विताः ॥ (३१।२)

धृतराष्ट्र उवाच । (३२।१)

किं कृतं सूत कर्णेन वदता परुषं वचः । (३२।२)

पर्याप्तं वैरम् एतावद् यत् कृष्णा सा सभां गता ॥ (३२।३)

अपीदानीं मम सुतास् तिष्ठेरन् मन्दचेतसः । (३३।१)

येषां भ्राता गुरुर् ज्येष्ठो विनये नावतिष्ठते ॥ (३३।२)

ममापि वचनं सूत न शुश्रूषति मन्दभाक् । (३४।१)

दृष्ट्वा मां चक्षुषा हीनं निर्विचेष्टम् अचेतनम् ॥ (३४।२)

ये चास्य सचिवा मन्दाः कर्णसौबलकादयः । (३५।१)

ते ऽप्य् अस्य भूयसो दोषान् वर्धयन्ति विचेतसः ॥ (३५।२)

स्वैरमुक्ता अपि शराः पार्थेनामिततेजसा । (३६।१)

निर्दहेयुर् मम सुतान् किं पुनर् मन्युनेरिताः ॥ (३६।२)

पार्थबाहुबलोत्सृष्टा महाचापविनिःसृताः । (३७।१)

दिव्यास्त्रमन्त्रमुदिताः सादयेयुः सुरान् अपि ॥ (३७।२)

यस्य मन्त्री च गोप्ता च सुहृच्चैव जनार्दनः । (३८।१)

हरिस् त्रैलोक्यनाथः स किं नु तस्य न निर्जितम् ॥ (३८।२)

इदं च सुमहच्चित्रम् अर्जुनस्येह संजय । (३९।१)

महादेवेन बाहुभ्यां यत् समेत इति श्रुतिः ॥ (३९।२)

प्रत्यक्षं सर्वलोकस्य खाण्डवे यत्कृतं पुरा । (४०।१)

फल्गुनेन सहायार्थे वह्नेर् दामोदरेण च ॥ (४०।२)

सर्वथा नास्ति मे पुत्रः सामात्यः सहबान्धवः । (४१।१)

क्रुद्धे पार्थे च भीमे च वासुदेवे च सात्वते ॥ (४१।२)