MBh, 5, 67
Select a line for its word-by-word analysis.
कथं त्वं माधवं वेत्थ सर्वलोकमहेश्वरम् । (१।२)
kathaṃ tvaṃ mādhavaṃ vettha sarvalokamaheśvaram |
विद्या राजन्न ते विद्या मम विद्या न हीयते । (२।२)
vidyā rājanna te vidyā mama vidyā na hīyate |
कर्तारम् अकृतं देवं भूतानां प्रभवाप्ययम् ॥ (३।२)
kartāram akṛtaṃ devaṃ bhūtānāṃ prabhavāpyayam ||
गावल्गणे ऽत्र का भक्तिर् या ते नित्या जनार्दने । (४।२)
gāvalgaṇe 'tra kā bhaktir yā te nityā janārdane |
मायां न सेवे भद्रं ते न वृथाधर्मम् आचरे । (५।२)
māyāṃ na seve bhadraṃ te na vṛthādharmam ācare |
शुद्धभावं गतो भक्त्या शास्त्राद् वेद्मि जनार्दनम् ॥ (५।३)
śuddhabhāvaṃ gato bhaktyā śāstrād vedmi janārdanam ||
प्रवदन्न् अर्जुने सख्यं नाहं गच्छे ऽद्य केशवम् ॥ (७।३)
pravadann arjune sakhyaṃ nāhaṃ gacche 'dya keśavam ||
अवाग् गान्धारि पुत्रास्ते गच्छत्येष सुदुर्मतिः । (८।२)
avāg gāndhāri putrāste gacchatyeṣa sudurmatiḥ |
ईर्ष्युर् दुरात्मा मानी च श्रेयसां वचनातिगः ॥ (८।३)
īrṣyur durātmā mānī ca śreyasāṃ vacanātigaḥ ||
ऐश्वर्यकाम दुष्टात्मन् वृद्धानां शासनातिग । (९।२)
aiśvaryakāma duṣṭātman vṛddhānāṃ śāsanātiga |
वर्धयन् दुर्हृदां प्रीतिं मां च शोकेन वर्धयन् । (१०।१)
vardhayan durhṛdāṃ prītiṃ māṃ ca śokena vardhayan |
दयितो ऽसि राजन् कृष्णस्य धृतराष्ट्र निबोध मे । (११।२)
dayito 'si rājan kṛṣṇasya dhṛtarāṣṭra nibodha me |
यस्य ते संजयो दूतो यस्त्वां श्रेयसि योक्ष्यते ॥ (११।३)
yasya te saṃjayo dūto yastvāṃ śreyasi yokṣyate ||
जानात्येष हृषीकेशं पुराणं यच्च वै नवम् । (१२।१)
jānātyeṣa hṛṣīkeśaṃ purāṇaṃ yacca vai navam |
शुश्रूषमाणम् एकाग्रं मोक्ष्यते महतो भयात् ॥ (१२।२)
śuśrūṣamāṇam ekāgraṃ mokṣyate mahato bhayāt ||
सिता बहुविधैः पाशैर् ये न तुष्टाः स्वकैर् धनैः ॥ (१३।२)
sitā bahuvidhaiḥ pāśair ye na tuṣṭāḥ svakair dhanaiḥ ||
अन्धनेत्रा यथैवान्धा नीयमानाः स्वकर्मभिः ॥ (१४।२)
andhanetrā yathaivāndhā nīyamānāḥ svakarmabhiḥ ||
तं दृष्ट्वा मृत्युम् अत्येति महांस्तत्र न सज्जते ॥ (१५।२)
taṃ dṛṣṭvā mṛtyum atyeti mahāṃstatra na sajjate ||
येन गत्वा हृषीकेशं प्राप्नुयां शान्तिम् उत्तमाम् ॥ (१६।३)
yena gatvā hṛṣīkeśaṃ prāpnuyāṃ śāntim uttamām ||
नाकृतात्मा कृतात्मानं जातु विद्याज्जनार्दनम् । (१७।२)
nākṛtātmā kṛtātmānaṃ jātu vidyājjanārdanam |
आत्मनस्तु क्रियोपायो नान्यत्रेन्द्रियनिग्रहात् ॥ (१७।३)
ātmanastu kriyopāyo nānyatrendriyanigrahāt ||
इन्द्रियाणाम् उदीर्णानां कामत्यागो ऽप्रमादतः । (१८।१)
indriyāṇām udīrṇānāṃ kāmatyāgo 'pramādataḥ |
अप्रमादो ऽविहिंसा च ज्ञानयोनिर् असंशयम् ॥ (१८।२)
apramādo 'vihiṃsā ca jñānayonir asaṃśayam ||
इन्द्रियाणां यमे यत्तो भव राजन्न् अतन्द्रितः । (१९।१)
indriyāṇāṃ yame yatto bhava rājann atandritaḥ |
बुद्धिश्च मा ते च्यवतु नियच्छैतां यतस्ततः ॥ (१९।२)
buddhiśca mā te cyavatu niyacchaitāṃ yatastataḥ ||
एतज्ज्ञानं विदुर् विप्रा ध्रुवम् इन्द्रियधारणम् । (२०।१)
etajjñānaṃ vidur viprā dhruvam indriyadhāraṇam |
एतज्ज्ञानं च पन्थाश्च येन यान्ति मनीषिणः ॥ (२०।२)
etajjñānaṃ ca panthāśca yena yānti manīṣiṇaḥ ||
अप्राप्यः केशवो राजन्न् इन्द्रियैर् अजितैर् नृभिः । (२१।१)
aprāpyaḥ keśavo rājann indriyair ajitair nṛbhiḥ |
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.