MBh, 3, 223
Select a line for its word-by-word analysis.
इमं तु ते मार्गम् अपेतदोषं वक्ष्यामि चित्तग्रहणाय भर्तुः । (१।२)
imaṃ tu te mārgam apetadoṣaṃ vakṣyāmi cittagrahaṇāya bhartuḥ |
यस्मिन् यथावत् सखि वर्तमाना भर्तारम् आछेत्स्यसि कामिनीभ्यः ॥ (१।३)
yasmin yathāvat sakhi vartamānā bhartāram āchetsyasi kāminībhyaḥ ||
नैतादृशं दैवतम् अस्ति सत्ये सर्वेषु लोकेषु सदैवतेषु । (२।१)
naitādṛśaṃ daivatam asti satye sarveṣu lokeṣu sadaivateṣu |
यथा पतिस् तस्य हि सर्वकामा लभ्याः प्रसादे कुपितश् च हन्यात् ॥ (२।२)
yathā patis tasya hi sarvakāmā labhyāḥ prasāde kupitaś ca hanyāt ||
तस्माद् अपत्यं विविधाश् च भोगाः शय्यासनान्यद्भुतदर्शनानि । (३।१)
tasmād apatyaṃ vividhāś ca bhogāḥ śayyāsanānyadbhutadarśanāni |
वस्त्राणि माल्यानि तथैव गन्धाः स्वर्गश् च लोको विषमा च कीर्तिः ॥ (३।२)
vastrāṇi mālyāni tathaiva gandhāḥ svargaś ca loko viṣamā ca kīrtiḥ ||
सुखं सुखेनेह न जातु लभ्यं दुःखेन साध्वी लभते सुखानि । (४।१)
sukhaṃ sukheneha na jātu labhyaṃ duḥkhena sādhvī labhate sukhāni |
सा कृष्णम् आराधय सौहृदेन प्रेम्णा च नित्यं प्रतिकर्मणा च ॥ (४।२)
sā kṛṣṇam ārādhaya sauhṛdena premṇā ca nityaṃ pratikarmaṇā ca ||
तथाशनैश् चारुभिर् अग्र्यमाल्यैर् दाक्षिण्ययोगैर् विविधैश् च गन्धैः । (५।१)
tathāśanaiś cārubhir agryamālyair dākṣiṇyayogair vividhaiś ca gandhaiḥ |
अस्याः प्रियो ऽस्मीति यथा विदित्वा त्वाम् एव संश्लिष्यति सर्वभावैः ॥ (५।२)
asyāḥ priyo 'smīti yathā viditvā tvām eva saṃśliṣyati sarvabhāvaiḥ ||
श्रुत्वा स्वरं द्वारगतस्य भर्तुः प्रत्युत्थिता तिष्ठ गृहस्य मध्ये । (६।१)
śrutvā svaraṃ dvāragatasya bhartuḥ pratyutthitā tiṣṭha gṛhasya madhye |
दृष्ट्वा प्रविष्टं त्वरितासनेन पाद्येन चैव प्रतिपूजय त्वम् ॥ (६।२)
dṛṣṭvā praviṣṭaṃ tvaritāsanena pādyena caiva pratipūjaya tvam ||
संप्रेषितायाम् अथ चैव दास्याम् उत्थाय सर्वं स्वयम् एव कुर्याः । (७।१)
saṃpreṣitāyām atha caiva dāsyām utthāya sarvaṃ svayam eva kuryāḥ |
जानातु कृष्णस् तव भावम् एतं सर्वात्मना मां भजतीति सत्ये ॥ (७।२)
jānātu kṛṣṇas tava bhāvam etaṃ sarvātmanā māṃ bhajatīti satye ||
त्वत्संनिधौ यत् कथयेत् पतिस् ते यद्यप्य् अगुह्यं परिरक्षितव्यम् । (८।१)
tvatsaṃnidhau yat kathayet patis te yadyapy aguhyaṃ parirakṣitavyam |
काचित् सपत्नी तव वासुदेवं प्रत्यादिशेत् तेन भवेद् विरागः ॥ (८।२)
kācit sapatnī tava vāsudevaṃ pratyādiśet tena bhaved virāgaḥ ||
प्रियांश् च रक्तांश् च हितांश् च भर्तुस् तान् भोजयेथा विविधैर् उपायैः । (९।१)
priyāṃś ca raktāṃś ca hitāṃś ca bhartus tān bhojayethā vividhair upāyaiḥ |
द्वेष्यैर् अपक्षैर् अहितैश् च तस्य भिद्यस्व नित्यं कुहकोद्धतैश् च ॥ (९।२)
dveṣyair apakṣair ahitaiś ca tasya bhidyasva nityaṃ kuhakoddhataiś ca ||
मदं प्रमादं पुरुषेषु हित्वा संयच्छ भावं प्रतिगृह्य मौनम् । (१०।१)
madaṃ pramādaṃ puruṣeṣu hitvā saṃyaccha bhāvaṃ pratigṛhya maunam |
प्रद्युम्नसाम्बावपि ते कुमारौ नोपासितव्यौ रहिते कदाचित् ॥ (१०।२)
pradyumnasāmbāvapi te kumārau nopāsitavyau rahite kadācit ||
महाकुलीनाभिर् अपापिकाभिः स्त्रीभिः सतीभिस् तव सख्यम् अस्तु । (११।१)
mahākulīnābhir apāpikābhiḥ strībhiḥ satībhis tava sakhyam astu |
चण्डाश्च शौण्डाश्च महाशनाश्च चौराश्च दुष्टाश्चपलाश्च वर्ज्याः ॥ (११।२)
caṇḍāśca śauṇḍāśca mahāśanāśca caurāśca duṣṭāścapalāśca varjyāḥ ||
एतद् यशस्यं भगवेदनं च स्वर्ग्यं तथा शत्रुनिबर्हणं च । (१२।१)
etad yaśasyaṃ bhagavedanaṃ ca svargyaṃ tathā śatrunibarhaṇaṃ ca |
महार्हमाल्याभरणाङ्गरागा भर्तारम् आराधय पुण्यगन्धा ॥ (१२।२)
mahārhamālyābharaṇāṅgarāgā bhartāram ārādhaya puṇyagandhā ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.