महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 35

333 of 1995 · 43 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

yudhiṣṭhira uvāca

1.2१.२

असंशयं भारत सत्यम् एतद् यन् मा तुदन् वाक्यशल्यैः क्षिणोषि । (१।२)

asaṃśayaṃ bhārata satyam etad yan mā tudan vākyaśalyaiḥ kṣiṇoṣi |

1.3१.३

न त्वा विगर्हे प्रतिकूलम् एतन् ममानयाद्धि व्यसनं व आगात् ॥ (१।३)

na tvā vigarhe pratikūlam etan mamānayāddhi vyasanaṃ va āgāt ||

2.1२.१

अहं ह्यक्षान् अन्वपद्यं जिहीर्षन् राज्यं सराष्ट्रं धृतराष्ट्रस्य पुत्रात् । (२।१)

ahaṃ hyakṣān anvapadyaṃ jihīrṣan rājyaṃ sarāṣṭraṃ dhṛtarāṣṭrasya putrāt |

2.2२.२

तन् मा शठः कितवः प्रत्यदेवीत् सुयोधनार्थं सुबलस्य पुत्रः ॥ (२।२)

tan mā śaṭhaḥ kitavaḥ pratyadevīt suyodhanārthaṃ subalasya putraḥ ||

3.1३.१

महामायः शकुनिः पार्वतीयः सदा सभायां प्रवपन्न् अक्षपूगान् । (३।१)

mahāmāyaḥ śakuniḥ pārvatīyaḥ sadā sabhāyāṃ pravapann akṣapūgān |

3.2३.२

अमायिनं मायया प्रत्यदेवीत्ततोऽपश्यं वृजिनं भीमसेन ॥ (३।२)

amāyinaṃ māyayā pratyadevīttato'paśyaṃ vṛjinaṃ bhīmasena ||

4.1४.१

अक्षान् हि दृष्ट्वा शकुनेर् यथावत् कामानुलोमान् अयुजो युजश्च । (४।१)

akṣān hi dṛṣṭvā śakuner yathāvat kāmānulomān ayujo yujaśca |

4.2४.२

शक्यं नियन्तुम् अभविष्यद् आत्मा मन्युस्तु हन्ति पुरुषस्य धैर्यम् ॥ (४।२)

śakyaṃ niyantum abhaviṣyad ātmā manyustu hanti puruṣasya dhairyam ||

5.1५.१

यन्तुं नात्मा शक्यते पौरुषेण मानेन वीर्येण च तात नद्धः । (५।१)

yantuṃ nātmā śakyate pauruṣeṇa mānena vīryeṇa ca tāta naddhaḥ |

5.2५.२

न ते वाचं भीमसेनाभ्यसूये मन्ये तथा तद् भवितव्यम् आसीत् ॥ (५।२)

na te vācaṃ bhīmasenābhyasūye manye tathā tad bhavitavyam āsīt ||

6.1६.१

स नो राजा धृतराष्ट्रस्य पुत्रो न्यपातयद् व्यसने राज्यम् इच्छन् । (६।१)

sa no rājā dhṛtarāṣṭrasya putro nyapātayad vyasane rājyam icchan |

6.2६.२

दास्यं च नो ऽगमयद् भीमसेन यत्राभवच्छरणं द्रौपदी नः ॥ (६।२)

dāsyaṃ ca no 'gamayad bhīmasena yatrābhavaccharaṇaṃ draupadī naḥ ||

7.1७.१

त्वं चापि तद् वेत्थ धनंजयश् च पुनर्द्यूतायागतानां सभां नः । (७।१)

tvaṃ cāpi tad vettha dhanaṃjayaś ca punardyūtāyāgatānāṃ sabhāṃ naḥ |

7.2७.२

यन् माब्रवीद् धृतराष्ट्रस्य पुत्र एकग्लहार्थं भरतानां समक्षम् ॥ (७।२)

yan mābravīd dhṛtarāṣṭrasya putra ekaglahārthaṃ bharatānāṃ samakṣam ||

8.1८.१

वने समा द्वादश राजपुत्र यथाकामं विदितम् अजातशत्रो । (८।१)

vane samā dvādaśa rājaputra yathākāmaṃ viditam ajātaśatro |

8.2८.२

अथापरं चाविदितं चरेथाः सर्वैः सह भ्रातृभिश् छद्मगूढः ॥ (८।२)

athāparaṃ cāviditaṃ carethāḥ sarvaiḥ saha bhrātṛbhiś chadmagūḍhaḥ ||

9.1९.१

त्वां चेच्छ्रुत्वा तात तथा चरन्तम् अवभोत्स्यन्ते भारतानां चराः स्म । (९।१)

tvāṃ cecchrutvā tāta tathā carantam avabhotsyante bhāratānāṃ carāḥ sma |

9.2९.२

अन्यांश् चरेथास् तावतोऽब्दांस्ततस् त्वं निश्चित्य तत् प्रतिजानीहि पार्थ ॥ (९।२)

anyāṃś carethās tāvato'bdāṃstatas tvaṃ niścitya tat pratijānīhi pārtha ||

10.1१०.१

चरैश् चेन् नो ऽविदितः कालम् एतं युक्तो राजन् मोहयित्वा मदीयान् । (१०।१)

caraiś cen no 'viditaḥ kālam etaṃ yukto rājan mohayitvā madīyān |

10.2१०.२

ब्रवीमि सत्यं कुरुसंसदीह तवैव ता भारत पञ्च नद्यः ॥ (१०।२)

bravīmi satyaṃ kurusaṃsadīha tavaiva tā bhārata pañca nadyaḥ ||

11.1११.१

वयं चैवं भ्रातरः सर्व एव त्वया जिताः कालम् अपास्य भोगान् । (११।१)

vayaṃ caivaṃ bhrātaraḥ sarva eva tvayā jitāḥ kālam apāsya bhogān |

11.2११.२

वसेम इत्याह पुरा स राजा मध्ये कुरूणां स मयोक्तस्तथेति ॥ (११।२)

vasema ityāha purā sa rājā madhye kurūṇāṃ sa mayoktastatheti ||

12.1१२.१

तत्र द्यूतम् अभवन्नो जघन्यं तस्मिञ्जिताः प्रव्रजिताश्च सर्वे । (१२।१)

tatra dyūtam abhavanno jaghanyaṃ tasmiñjitāḥ pravrajitāśca sarve |

12.2१२.२

इत्थं च देशान् अनुसंचरामो वनानि कृच्छ्राणि च कृच्छ्ररूपाः ॥ (१२।२)

itthaṃ ca deśān anusaṃcarāmo vanāni kṛcchrāṇi ca kṛcchrarūpāḥ ||

13.1१३.१

सुयोधनश्चापि न शान्तिम् इच्छन् भूयः स मन्योर् वशम् अन्वगच्छत् । (१३।१)

suyodhanaścāpi na śāntim icchan bhūyaḥ sa manyor vaśam anvagacchat |

13.2१३.२

उद्योजयामास कुरूंश्च सर्वान् ये चास्य केचिद् वशम् अन्वगच्छन् ॥ (१३।२)

udyojayāmāsa kurūṃśca sarvān ye cāsya kecid vaśam anvagacchan ||

14.1१४.१

तं संधिम् आस्थाय सतां सकाशे को नाम जह्याद् इह राज्यहेतोः । (१४।१)

taṃ saṃdhim āsthāya satāṃ sakāśe ko nāma jahyād iha rājyahetoḥ |

14.2१४.२

आर्यस्य मन्ये मरणाद् गरीयो यद्धर्मम् उत्क्रम्य महीं प्रशिष्यात् ॥ (१४।२)

āryasya manye maraṇād garīyo yaddharmam utkramya mahīṃ praśiṣyāt ||

15.1१५.१

तदैव चेद् वीरकर्माकरिष्यो यदा द्यूते परिघं पर्यमृक्षः । (१५।१)

tadaiva ced vīrakarmākariṣyo yadā dyūte parighaṃ paryamṛkṣaḥ |

15.2१५.२

बाहू दिधक्षन् वारितः फल्गुनेन किं दुष्कृतं भीम तदाभविष्यत् ॥ (१५।२)

bāhū didhakṣan vāritaḥ phalgunena kiṃ duṣkṛtaṃ bhīma tadābhaviṣyat ||

16.1१६.१

प्राग् एव चैवं समयक्रियायाः किं नाब्रवीः पौरुषम् आविदानः । (१६।१)

prāg eva caivaṃ samayakriyāyāḥ kiṃ nābravīḥ pauruṣam āvidānaḥ |

16.2१६.२

प्राप्तं तु कालं त्वभिपद्य पश्चात् किं माम् इदानीम् अतिवेलम् आत्थ ॥ (१६।२)

prāptaṃ tu kālaṃ tvabhipadya paścāt kiṃ mām idānīm ativelam āttha ||

17.1१७.१

भूयो ऽपि दुःखं मम भीमसेन दूये विषस्येव रसं विदित्वा । (१७।१)

bhūyo 'pi duḥkhaṃ mama bhīmasena dūye viṣasyeva rasaṃ viditvā |

17.2१७.२

यद् याज्ञसेनीं परिकृष्यमाणां संदृश्य तत् क्षान्तम् इति स्म भीम ॥ (१७।२)

yad yājñasenīṃ parikṛṣyamāṇāṃ saṃdṛśya tat kṣāntam iti sma bhīma ||

18.1१८.१

न त्वद्य शक्यं भरतप्रवीर कृत्वा यद् उक्तं कुरुवीरमध्ये । (१८।१)

na tvadya śakyaṃ bharatapravīra kṛtvā yad uktaṃ kuruvīramadhye |

18.2१८.२

कालं प्रतीक्षस्व सुखोदयस्य पक्तिं फलानाम् इव बीजवापः ॥ (१८।२)

kālaṃ pratīkṣasva sukhodayasya paktiṃ phalānām iva bījavāpaḥ ||

19.1१९.१

यदा हि पूर्वं निकृतो निकृत्या वैरं सपुष्पं सफलं विदित्वा । (१९।१)

yadā hi pūrvaṃ nikṛto nikṛtyā vairaṃ sapuṣpaṃ saphalaṃ viditvā |

19.2१९.२

महागुणं हरति हि पौरुषेण तदा वीरो जीवति जीवलोके ॥ (१९।२)

mahāguṇaṃ harati hi pauruṣeṇa tadā vīro jīvati jīvaloke ||

20.1२०.१

श्रियं च लोके लभते समग्रां मन्ये चास्मै शत्रवः संनमन्ते । (२०।१)

śriyaṃ ca loke labhate samagrāṃ manye cāsmai śatravaḥ saṃnamante |

20.2२०.२

मित्राणि चैनम् अतिरागाद् भजन्ते देवा इवेन्द्रम् अनुजीवन्ति चैनम् ॥ (२०।२)

mitrāṇi cainam atirāgād bhajante devā ivendram anujīvanti cainam ||

21.1२१.१

मम प्रतिज्ञां च निबोध सत्यां वृणे धर्मम् अमृताज्जीविताच् च । (२१।१)

mama pratijñāṃ ca nibodha satyāṃ vṛṇe dharmam amṛtājjīvitāc ca |

21.2२१.२

राज्यं च पुत्राश्च यशो धनं च सर्वं न सत्यस्य कलाम् उपैति ॥ (२१।२)

rājyaṃ ca putrāśca yaśo dhanaṃ ca sarvaṃ na satyasya kalām upaiti ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 35

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit