MBh, 7, 26
Select a line for its word-by-word analysis.
यन्मां पार्थस्य संग्रामे कर्माणि परिपृच्छसि । (१।२)
yanmāṃ pārthasya saṃgrāme karmāṇi paripṛcchasi |
रजो दृष्ट्वा समुद्भूतं श्रुत्वा च गजनिस्वनम् । (२।१)
rajo dṛṣṭvā samudbhūtaṃ śrutvā ca gajanisvanam |
भज्यतां भगदत्तेन कौन्तेयः कृष्णम् अब्रवीत् ॥ (२।२)
bhajyatāṃ bhagadattena kaunteyaḥ kṛṣṇam abravīt ||
त्वरमाणो ऽभ्यतिक्रान्तो ध्रुवं तस्यैष निस्वनः ॥ (३।२)
tvaramāṇo 'bhyatikrānto dhruvaṃ tasyaiṣa nisvanaḥ ||
प्रथमो वा द्वितीयो वा पृथिव्याम् इति मे मतिः ॥ (४।२)
prathamo vā dvitīyo vā pṛthivyām iti me matiḥ ||
न चावाभ्याम् ऋते ऽन्यो ऽस्ति शक्तस्तं प्रतिबाधितुम् । (७।१)
na cāvābhyām ṛte 'nyo 'sti śaktastaṃ pratibādhitum |
त्वरमाणस्ततो याहि यतः प्राग्ज्योतिषाधिपः ॥ (७।२)
tvaramāṇastato yāhi yataḥ prāgjyotiṣādhipaḥ ||
शक्रसख्याद् द्विपबलैर् वयसा चापि विस्मितम् । (८।१)
śakrasakhyād dvipabalair vayasā cāpi vismitam |
अद्यैनं प्रेषयिष्यामि बलहन्तुः प्रियातिथिम् ॥ (८।२)
adyainaṃ preṣayiṣyāmi balahantuḥ priyātithim ||
तं प्रयान्तं ततः पश्चाद् आह्वयन्तो महारथाः । (१०।१)
taṃ prayāntaṃ tataḥ paścād āhvayanto mahārathāḥ |
चत्वारि तु सहस्राणि वासुदेवस्य ये ऽनुगाः ॥ (११।२)
catvāri tu sahasrāṇi vāsudevasya ye 'nugāḥ ||
दार्यमाणां चमूं दृष्ट्वा भगदत्तेन मारिष । (१२।१)
dāryamāṇāṃ camūṃ dṛṣṭvā bhagadattena māriṣa |
किं नु श्रेयस्करं कर्म भवेद् इति विचिन्तयन् । (१३।१)
kiṃ nu śreyaskaraṃ karma bhaved iti vicintayan |
इतो वा विनिवर्तेयं गच्छेयं वा युधिष्ठिरम् ॥ (१३।२)
ito vā vinivarteyaṃ gaccheyaṃ vā yudhiṣṭhiram ||
तस्य बुद्ध्या विचार्यैतद् अर्जुनस्य कुरूद्वह । (१४।१)
tasya buddhyā vicāryaitad arjunasya kurūdvaha |
अभवद् भूयसी बुद्धिः संशप्तकवधे स्थिरा ॥ (१४।२)
abhavad bhūyasī buddhiḥ saṃśaptakavadhe sthirā ||
सा हि दुर्योधनस्यासीन्मतिः कर्णस्य चोभयोः । (१६।१)
sā hi duryodhanasyāsīnmatiḥ karṇasya cobhayoḥ |
अर्जुनस्य वधोपाये तेन द्वैधम् अकल्पयत् ॥ (१६।२)
arjunasya vadhopāye tena dvaidham akalpayat ||
रथेन तु रथाग्र्याणाम् अकरोत् तां मृषा तदा ॥ (१७।२)
rathena tu rathāgryāṇām akarot tāṃ mṛṣā tadā ||
व्यसृजन्न् अर्जुने राजन् संशप्तकमहारथाः ॥ (१८।२)
vyasṛjann arjune rājan saṃśaptakamahārathāḥ ||
नैव कुन्तीसुतः पार्थो नैव कृष्णो जनार्दनः । (१९।१)
naiva kuntīsutaḥ pārtho naiva kṛṣṇo janārdanaḥ |
न हया न रथो राजन् दृश्यन्ते स्म शरैश्चिताः ॥ (१९।२)
na hayā na ratho rājan dṛśyante sma śaraiścitāḥ ||
यदा मोहम् अनुप्राप्तः सस्वेदश्च जनार्दनः । (२०।१)
yadā moham anuprāptaḥ sasvedaśca janārdanaḥ |
ततस्तान् प्रायशः पार्थो वज्रास्त्रेण निजघ्निवान् ॥ (२०।२)
tatastān prāyaśaḥ pārtho vajrāstreṇa nijaghnivān ||
द्रुमाचलाग्राम्बुधरैः समरूपाः सुकल्पिताः । (२२।१)
drumācalāgrāmbudharaiḥ samarūpāḥ sukalpitāḥ |
हतारोहाः क्षितौ पेतुर् द्विपाः पार्थशराहताः ॥ (२२।२)
hatārohāḥ kṣitau petur dvipāḥ pārthaśarāhatāḥ ||
विप्रविद्धकुथावल्गाश्छिन्नभाण्डाः परासवः । (२३।१)
vipraviddhakuthāvalgāśchinnabhāṇḍāḥ parāsavaḥ |
सारोहास्तुरगाः पेतुर् मथिताः पार्थमार्गणैः ॥ (२३।२)
sārohāsturagāḥ petur mathitāḥ pārthamārgaṇaiḥ ||
संछिन्ना बाहवः पेतुर् नृणां भल्लैः किरीटिना ॥ (२४।२)
saṃchinnā bāhavaḥ petur nṛṇāṃ bhallaiḥ kirīṭinā ||
संछिन्नान्यर्जुनशरैः शिरांस्युर्वीं प्रपेदिरे ॥ (२५।२)
saṃchinnānyarjunaśaraiḥ śirāṃsyurvīṃ prapedire ||
जज्वालालंकृतैः सेना पत्रिभिः प्राणभोजनैः । (२६।१)
jajvālālaṃkṛtaiḥ senā patribhiḥ prāṇabhojanaiḥ |
नानालिङ्गैस्तदामित्रान् क्रुद्धे निघ्नति फल्गुने ॥ (२६।२)
nānāliṅgaistadāmitrān kruddhe nighnati phalgune ||
क्षोभयन्तं तदा सेनां द्विरदं नलिनीम् इव । (२७।१)
kṣobhayantaṃ tadā senāṃ dviradaṃ nalinīm iva |
धनंजयं भूतगणाः साधु साध्वित्यपूजयन् ॥ (२७।२)
dhanaṃjayaṃ bhūtagaṇāḥ sādhu sādhvityapūjayan ||
दृष्ट्वा तत् कर्म पार्थस्य वासवस्येव माधवः । (२८।१)
dṛṣṭvā tat karma pārthasya vāsavasyeva mādhavaḥ |
ततः संशप्तकान् हत्वा भूयिष्ठं ये व्यवस्थिताः । (२९।१)
tataḥ saṃśaptakān hatvā bhūyiṣṭhaṃ ye vyavasthitāḥ |
भगदत्ताय याहीति पार्थः कृष्णम् अचोदयत् ॥ (२९।२)
bhagadattāya yāhīti pārthaḥ kṛṣṇam acodayat ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.