महाभारतMahābhārata

MBh, 7, 26

1004 of 1995 · 59 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

संजय उवाच । (१।१)

saṃjaya uvāca

1.2१.२

यन्मां पार्थस्य संग्रामे कर्माणि परिपृच्छसि । (१।२)

yanmāṃ pārthasya saṃgrāme karmāṇi paripṛcchasi |

1.3१.३

तच्छृणुष्व महाराज पार्थो यद् अकरोन्मृधे ॥ (१।३)

tacchṛṇuṣva mahārāja pārtho yad akaronmṛdhe ||

2.1२.१

रजो दृष्ट्वा समुद्भूतं श्रुत्वा च गजनिस्वनम् । (२।१)

rajo dṛṣṭvā samudbhūtaṃ śrutvā ca gajanisvanam |

2.2२.२

भज्यतां भगदत्तेन कौन्तेयः कृष्णम् अब्रवीत् ॥ (२।२)

bhajyatāṃ bhagadattena kaunteyaḥ kṛṣṇam abravīt ||

3.1३.१

यथा प्राग्ज्योतिषो राजा गजेन मधुसूदन । (३।१)

yathā prāgjyotiṣo rājā gajena madhusūdana |

3.2३.२

त्वरमाणो ऽभ्यतिक्रान्तो ध्रुवं तस्यैष निस्वनः ॥ (३।२)

tvaramāṇo 'bhyatikrānto dhruvaṃ tasyaiṣa nisvanaḥ ||

4.1४.१

इन्द्राद् अनवरः संख्ये गजयानविशारदः । (४।१)

indrād anavaraḥ saṃkhye gajayānaviśāradaḥ |

4.2४.२

प्रथमो वा द्वितीयो वा पृथिव्याम् इति मे मतिः ॥ (४।२)

prathamo vā dvitīyo vā pṛthivyām iti me matiḥ ||

5.1५.१

स चापि द्विरदश्रेष्ठः सदाप्रतिगजो युधि । (५।१)

sa cāpi dviradaśreṣṭhaḥ sadāpratigajo yudhi |

5.2५.२

सर्वशब्दातिगः संख्ये कृतकर्मा जितक्लमः ॥ (५।२)

sarvaśabdātigaḥ saṃkhye kṛtakarmā jitaklamaḥ ||

6.1६.१

सहः शस्त्रनिपातानाम् अग्निस्पर्शस्य चानघ । (६।१)

sahaḥ śastranipātānām agnisparśasya cānagha |

6.2६.२

स पाण्डवबलं व्यक्तम् अद्यैको नाशयिष्यति ॥ (६।२)

sa pāṇḍavabalaṃ vyaktam adyaiko nāśayiṣyati ||

7.1७.१

न चावाभ्याम् ऋते ऽन्यो ऽस्ति शक्तस्तं प्रतिबाधितुम् । (७।१)

na cāvābhyām ṛte 'nyo 'sti śaktastaṃ pratibādhitum |

7.2७.२

त्वरमाणस्ततो याहि यतः प्राग्ज्योतिषाधिपः ॥ (७।२)

tvaramāṇastato yāhi yataḥ prāgjyotiṣādhipaḥ ||

8.1८.१

शक्रसख्याद् द्विपबलैर् वयसा चापि विस्मितम् । (८।१)

śakrasakhyād dvipabalair vayasā cāpi vismitam |

8.2८.२

अद्यैनं प्रेषयिष्यामि बलहन्तुः प्रियातिथिम् ॥ (८।२)

adyainaṃ preṣayiṣyāmi balahantuḥ priyātithim ||

9.1९.१

वचनाद् अथ कृष्णस्तु प्रययौ सव्यसाचिनः । (९।१)

vacanād atha kṛṣṇastu prayayau savyasācinaḥ |

9.2९.२

दार्यते भगदत्तेन यत्र पाण्डववाहिनी ॥ (९।२)

dāryate bhagadattena yatra pāṇḍavavāhinī ||

10.1१०.१

तं प्रयान्तं ततः पश्चाद् आह्वयन्तो महारथाः । (१०।१)

taṃ prayāntaṃ tataḥ paścād āhvayanto mahārathāḥ |

10.2१०.२

संशप्तकाः समारोहन् सहस्राणि चतुर्दश ॥ (१०।२)

saṃśaptakāḥ samārohan sahasrāṇi caturdaśa ||

11.1११.१

दशैव तु सहस्राणि त्रिगर्तानां नराधिप । (११।१)

daśaiva tu sahasrāṇi trigartānāṃ narādhipa |

11.2११.२

चत्वारि तु सहस्राणि वासुदेवस्य ये ऽनुगाः ॥ (११।२)

catvāri tu sahasrāṇi vāsudevasya ye 'nugāḥ ||

12.1१२.१

दार्यमाणां चमूं दृष्ट्वा भगदत्तेन मारिष । (१२।१)

dāryamāṇāṃ camūṃ dṛṣṭvā bhagadattena māriṣa |

12.2१२.२

आहूयमानस्य च तैर् अभवद्धृदयं द्विधा ॥ (१२।२)

āhūyamānasya ca tair abhavaddhṛdayaṃ dvidhā ||

13.1१३.१

किं नु श्रेयस्करं कर्म भवेद् इति विचिन्तयन् । (१३।१)

kiṃ nu śreyaskaraṃ karma bhaved iti vicintayan |

13.2१३.२

इतो वा विनिवर्तेयं गच्छेयं वा युधिष्ठिरम् ॥ (१३।२)

ito vā vinivarteyaṃ gaccheyaṃ vā yudhiṣṭhiram ||

14.1१४.१

तस्य बुद्ध्या विचार्यैतद् अर्जुनस्य कुरूद्वह । (१४।१)

tasya buddhyā vicāryaitad arjunasya kurūdvaha |

14.2१४.२

अभवद् भूयसी बुद्धिः संशप्तकवधे स्थिरा ॥ (१४।२)

abhavad bhūyasī buddhiḥ saṃśaptakavadhe sthirā ||

15.1१५.१

स संनिवृत्तः सहसा कपिप्रवरकेतनः । (१५।१)

sa saṃnivṛttaḥ sahasā kapipravaraketanaḥ |

15.2१५.२

एको रथसहस्राणि निहन्तुं वासवी रणे ॥ (१५।२)

eko rathasahasrāṇi nihantuṃ vāsavī raṇe ||

16.1१६.१

सा हि दुर्योधनस्यासीन्मतिः कर्णस्य चोभयोः । (१६।१)

sā hi duryodhanasyāsīnmatiḥ karṇasya cobhayoḥ |

16.2१६.२

अर्जुनस्य वधोपाये तेन द्वैधम् अकल्पयत् ॥ (१६।२)

arjunasya vadhopāye tena dvaidham akalpayat ||

17.1१७.१

स तु संवर्तयामास द्वैधीभावेन पाण्डवः । (१७।१)

sa tu saṃvartayāmāsa dvaidhībhāvena pāṇḍavaḥ |

17.2१७.२

रथेन तु रथाग्र्याणाम् अकरोत् तां मृषा तदा ॥ (१७।२)

rathena tu rathāgryāṇām akarot tāṃ mṛṣā tadā ||

18.1१८.१

ततः शतसहस्राणि शराणां नतपर्वणाम् । (१८।१)

tataḥ śatasahasrāṇi śarāṇāṃ nataparvaṇām |

18.2१८.२

व्यसृजन्न् अर्जुने राजन् संशप्तकमहारथाः ॥ (१८।२)

vyasṛjann arjune rājan saṃśaptakamahārathāḥ ||

19.1१९.१

नैव कुन्तीसुतः पार्थो नैव कृष्णो जनार्दनः । (१९।१)

naiva kuntīsutaḥ pārtho naiva kṛṣṇo janārdanaḥ |

19.2१९.२

न हया न रथो राजन् दृश्यन्ते स्म शरैश्चिताः ॥ (१९।२)

na hayā na ratho rājan dṛśyante sma śaraiścitāḥ ||

20.1२०.१

यदा मोहम् अनुप्राप्तः सस्वेदश्च जनार्दनः । (२०।१)

yadā moham anuprāptaḥ sasvedaśca janārdanaḥ |

20.2२०.२

ततस्तान् प्रायशः पार्थो वज्रास्त्रेण निजघ्निवान् ॥ (२०।२)

tatastān prāyaśaḥ pārtho vajrāstreṇa nijaghnivān ||

21.1२१.१

शतशः पाणयश्छिन्नाः सेषुज्यातलकार्मुकाः । (२१।१)

śataśaḥ pāṇayaśchinnāḥ seṣujyātalakārmukāḥ |

21.2२१.२

केतवो वाजिनः सूता रथिनश्चापतन् क्षितौ ॥ (२१।२)

ketavo vājinaḥ sūtā rathinaścāpatan kṣitau ||

22.1२२.१

द्रुमाचलाग्राम्बुधरैः समरूपाः सुकल्पिताः । (२२।१)

drumācalāgrāmbudharaiḥ samarūpāḥ sukalpitāḥ |

22.2२२.२

हतारोहाः क्षितौ पेतुर् द्विपाः पार्थशराहताः ॥ (२२।२)

hatārohāḥ kṣitau petur dvipāḥ pārthaśarāhatāḥ ||

23.1२३.१

विप्रविद्धकुथावल्गाश्छिन्नभाण्डाः परासवः । (२३।१)

vipraviddhakuthāvalgāśchinnabhāṇḍāḥ parāsavaḥ |

23.2२३.२

सारोहास्तुरगाः पेतुर् मथिताः पार्थमार्गणैः ॥ (२३।२)

sārohāsturagāḥ petur mathitāḥ pārthamārgaṇaiḥ ||

24.1२४.१

सर्ष्टिचर्मासिनखराः समुद्गरपरश्वधाः । (२४।१)

sarṣṭicarmāsinakharāḥ samudgaraparaśvadhāḥ |

24.2२४.२

संछिन्ना बाहवः पेतुर् नृणां भल्लैः किरीटिना ॥ (२४।२)

saṃchinnā bāhavaḥ petur nṛṇāṃ bhallaiḥ kirīṭinā ||

25.1२५.१

बालादित्याम्बुजेन्दूनां तुल्यरूपाणि मारिष । (२५।१)

bālādityāmbujendūnāṃ tulyarūpāṇi māriṣa |

25.2२५.२

संछिन्नान्यर्जुनशरैः शिरांस्युर्वीं प्रपेदिरे ॥ (२५।२)

saṃchinnānyarjunaśaraiḥ śirāṃsyurvīṃ prapedire ||

26.1२६.१

जज्वालालंकृतैः सेना पत्रिभिः प्राणभोजनैः । (२६।१)

jajvālālaṃkṛtaiḥ senā patribhiḥ prāṇabhojanaiḥ |

26.2२६.२

नानालिङ्गैस्तदामित्रान् क्रुद्धे निघ्नति फल्गुने ॥ (२६।२)

nānāliṅgaistadāmitrān kruddhe nighnati phalgune ||

27.1२७.१

क्षोभयन्तं तदा सेनां द्विरदं नलिनीम् इव । (२७।१)

kṣobhayantaṃ tadā senāṃ dviradaṃ nalinīm iva |

27.2२७.२

धनंजयं भूतगणाः साधु साध्वित्यपूजयन् ॥ (२७।२)

dhanaṃjayaṃ bhūtagaṇāḥ sādhu sādhvityapūjayan ||

28.1२८.१

दृष्ट्वा तत् कर्म पार्थस्य वासवस्येव माधवः । (२८।१)

dṛṣṭvā tat karma pārthasya vāsavasyeva mādhavaḥ |

28.2२८.२

विस्मयं परमं गत्वा तलम् आहत्य पूजयत् ॥ (२८।२)

vismayaṃ paramaṃ gatvā talam āhatya pūjayat ||

29.1२९.१

ततः संशप्तकान् हत्वा भूयिष्ठं ये व्यवस्थिताः । (२९।१)

tataḥ saṃśaptakān hatvā bhūyiṣṭhaṃ ye vyavasthitāḥ |

29.2२९.२

भगदत्ताय याहीति पार्थः कृष्णम् अचोदयत् ॥ (२९।२)

bhagadattāya yāhīti pārthaḥ kṛṣṇam acodayat ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 7, 26

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit