श्रीभगवानुवाच । (१।१)

इमं विवस्वते योगं प्रोक्तवानहमव्ययम् । (१।२)

विवस्वान्मनवे प्राह मनुरिक्ष्वाकवे ऽब्रवीत् ॥ (१।३)

एवं परंपराप्राप्तमिमं राजर्षयो विदुः । (२।१)

स कालेनेह महता योगो नष्टः परंतप ॥ (२।२)

स एवायं मया ते ऽद्य योगः प्रोक्तः पुरातनः । (३।१)

भक्तो ऽसि मे सखा चेति रहस्यं ह्येतदुत्तमम् ॥ (३।२)

अर्जुन उवाच । (४।१)

अपरं भवतो जन्म परं जन्म विवस्वतः । (४।२)

कथमेतद्विजानीयां त्वमादौ प्रोक्तवानिति ॥ (४।३)

श्रीभगवानुवाच । (५।१)

बहूनि मे व्यतीतानि जन्मानि तव चार्जुन । (५।२)

तान्यहं वेद सर्वाणि न त्वं वेत्थ परंतप ॥ (५।३)

अजो ऽपि सन्नव्ययात्मा भूतानामीश्वरो ऽपि सन् । (६।१)

प्रकृतिं स्वामधिष्ठाय सम्भवाम्यात्ममायया ॥ (६।२)

यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत । (७।१)

अभ्युत्थानमधर्मस्य तदात्मानं सृजाम्यहम् ॥ (७।२)

परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम् । (८।१)

धर्मसंस्थापनार्थाय सम्भवामि युगे युगे ॥ (८।२)

जन्म कर्म च मे दिव्यमेवं यो वेत्ति तत्त्वतः । (९।१)

त्यक्त्वा देहं पुनर्जन्म नैति मामेति सो ऽर्जुन ॥ (९।२)

वीतरागभयक्रोधा मन्मया मामुपाश्रिताः । (१०।१)

बहवो ज्ञानतपसा पूता मद्भावमागताः ॥ (१०।२)

ये यथा मां प्रपद्यन्ते तांस्तथैव भजाम्यहम् । (११।१)

मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः ॥ (११।२)

काङ्क्षन्तः कर्मणां सिद्धिं यजन्त इह देवताः । (१२।१)

क्षिप्रं हि मानुषे लोके सिद्धिर्भवति कर्मजा ॥ (१२।२)

चातुर्वर्ण्यं मया सृष्टं गुणकर्मविभागशः । (१३।१)

तस्य कर्तारमपि मां विद्ध्यकर्तारमव्ययम् ॥ (१३।२)

न मां कर्माणि लिम्पन्ति न मे कर्मफले स्पृहा । (१४।१)

इति मां यो ऽभिजानाति कर्मभिर्न स बध्यते ॥ (१४।२)

एवं ज्ञात्वा कृतं कर्म पूर्वैरपि मुमुक्षुभिः । (१५।१)

कुरु कर्मैव तस्मात्त्वं पूर्वैः पूर्वतरं कृतम् ॥ (१५।२)

किं कर्म किमकर्मेति कवयो ऽप्यत्र मोहिताः । (१६।१)

तत्ते कर्म प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसे ऽशुभात् ॥ (१६।२)

कर्मणो ह्यपि बोद्धव्यं बोद्धव्यं च विकर्मणः । (१७।१)

अकर्मणश्च बोद्धव्यं गहना कर्मणो गतिः ॥ (१७।२)

कर्मण्यकर्म यः पश्येदकर्मणि च कर्म यः । (१८।१)

स बुद्धिमान्मनुष्येषु स युक्तः कृत्स्नकर्मकृत् ॥ (१८।२)

यस्य सर्वे समारम्भाः कामसंकल्पवर्जिताः । (१९।१)

ज्ञानाग्निदग्धकर्माणं तमाहुः पण्डितं बुधाः ॥ (१९।२)

त्यक्त्वा कर्मफलासङ्गं नित्यतृप्तो निराश्रयः । (२०।१)

कर्मण्यभिप्रवृत्तो ऽपि नैव किंचित्करोति सः ॥ (२०।२)

निराशीर्यतचित्तात्मा त्यक्तसर्वपरिग्रहः । (२१।१)

शारीरं केवलं कर्म कुर्वन्नाप्नोति किल्बिषम् ॥ (२१।२)

यदृच्छालाभसंतुष्टो द्वंद्वातीतो विमत्सरः । (२२।१)

समः सिद्धावसिद्धौ च कृत्वापि न निबध्यते ॥ (२२।२)

गतसङ्गस्य मुक्तस्य ज्ञानावस्थितचेतसः । (२३।१)

यज्ञायाचरतः कर्म समग्रं प्रविलीयते ॥ (२३।२)

ब्रह्मार्पणं ब्रह्महविर्ब्रह्माग्नौ ब्रह्मणा हुतम् । (२४।१)

ब्रह्मैव तेन गन्तव्यं ब्रह्मकर्मसमाधिना ॥ (२४।२)

दैवमेवापरे यज्ञं योगिनः पर्युपासते । (२५।१)

ब्रह्माग्नावपरे यज्ञं यज्ञेनैवोपजुह्वति ॥ (२५।२)

श्रोत्रादीनीन्द्रियाण्यन्ये संयमाग्निषु जुह्वति । (२६।१)

शब्दादीन्विषयानन्य इन्द्रियाग्निषु जुह्वति ॥ (२६।२)

सर्वाणीन्द्रियकर्माणि प्राणकर्माणि चापरे । (२७।१)

आत्मसंयमयोगाग्नौ जुह्वति ज्ञानदीपिते ॥ (२७।२)

द्रव्ययज्ञास्तपोयज्ञा योगयज्ञास्तथापरे । (२८।१)

स्वाध्यायज्ञानयज्ञाश्च यतयः संशितव्रताः ॥ (२८।२)

अपाने जुह्वति प्राणं प्राणे ऽपानं तथापरे । (२९।१)

प्राणापानगती रुद्ध्वा प्राणायामपरायणाः ॥ (२९।२)

अपरे नियताहाराः प्राणान्प्राणेषु जुह्वति । (३०।१)

सर्वे ऽप्येते यज्ञविदो यज्ञक्षपितकल्मषाः ॥ (३०।२)

यज्ञशिष्टामृतभुजो यान्ति ब्रह्म सनातनम् । (३१।१)

नायं लोको ऽस्त्ययज्ञस्य कुतो ऽन्यः कुरुसत्तम ॥ (३१।२)

एवं बहुविधा यज्ञा वितता ब्रह्मणो मुखे । (३२।१)

कर्मजान्विद्धि तान्सर्वान् एवं ज्ञात्वा विमोक्ष्यसे ॥ (३२।२)

श्रेयान्द्रव्यमयाद्यज्ञाज्ज्ञानयज्ञः परंतप । (३३।१)

सर्वं कर्माखिलं पार्थ ज्ञाने परिसमाप्यते ॥ (३३।२)

तद्विद्धि प्रणिपातेन परिप्रश्नेन सेवया । (३४।१)

उपदेक्ष्यन्ति ते ज्ञानं ज्ञानिनस्तत्त्वदर्शिनः ॥ (३४।२)

यज्ज्ञात्वा न पुनर्मोहमेवं यास्यसि पाण्डव । (३५।१)

येन भूतान्यशेषेण द्रक्ष्यस्यात्मन्यथो मयि ॥ (३५।२)

अपि चेदसि पापेभ्यः सर्वेभ्यः पापकृत्तमः । (३६।१)

सर्वं ज्ञानप्लवेनैव वृजिनं संतरिष्यसि ॥ (३६।२)

यथैधांसि समिद्धो ऽग्निर्भस्मसात्कुरुते ऽर्जुन । (३७।१)

ज्ञानाग्निः सर्वकर्माणि भस्मसात्कुरुते तथा ॥ (३७।२)

न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते । (३८।१)

तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति ॥ (३८।२)

श्रद्धावांल्लभते ज्ञानं तत्परः संयतेन्द्रियः । (३९।१)

ज्ञानं लब्ध्वा परां शान्तिमचिरेणाधिगच्छति ॥ (३९।२)

अज्ञश्चाश्रद्दधानश्च संशयात्मा विनश्यति । (४०।१)

नायं लोको ऽस्ति न परो न सुखं संशयात्मनः ॥ (४०।२)

योगसंन्यस्तकर्माणं ज्ञानसंछिन्नसंशयम् । (४१।१)

आत्मवन्तं न कर्माणि निबध्नन्ति धनंजय ॥ (४१।२)

तस्मादज्ञानसम्भूतं हृत्स्थं ज्ञानासिनात्मनः । (४२।१)

छित्त्वैनं संशयं योगमातिष्ठोत्तिष्ठ भारत ॥ (४२।२)