ब्रह्मोवाच । (१।१)

बुद्धिसारं मनस्तम्भम् इन्द्रियग्रामबन्धनम् । (१।२)

महाभूतारविष्कम्भं निमेषपरिवेष्टनम् ॥ (१।३)

जराशोकसमाविष्टं व्याधिव्यसनसंचरम् । (२।१)

देशकालविचारीदं श्रमव्यायामनिस्वनम् ॥ (२।२)

अहोरात्रपरिक्षेपं शीतोष्णपरिमण्डलम् । (३।१)

सुखदुःखान्तसंक्लेशं क्षुत्पिपासावकीलनम् ॥ (३।२)

छायातपविलेखं च निमेषोन्मेषविह्वलम् । (४।१)

घोरमोहजनाकीर्णं वर्तमानम् अचेतनम् ॥ (४।२)

मासार्धमासगणितं विषमं लोकसंचरम् । (५।१)

तमोनिचयपङ्कं च रजोवेगप्रवर्तकम् ॥ (५।२)

सत्त्वालंकारदीप्तं च गुणसंघातमण्डलम् । (६।१)

स्वरविग्रहनाभीकं शोकसंघातवर्तनम् ॥ (६।२)

क्रियाकारणसंयुक्तं रागविस्तारम् आयतम् । (७।१)

लोभेप्सापरिसंख्यातं विविक्तज्ञानसंभवम् ॥ (७।२)

भयमोहपरीवारं भूतसंमोहकारकम् । (८।१)

आनन्दप्रीतिधारं च कामक्रोधपरिग्रहम् ॥ (८।२)

महदादिविशेषान्तम् असक्तप्रभवाव्ययम् । (९।१)

मनोजवनम् अश्रान्तं कालचक्रं प्रवर्तते ॥ (९।२)

एतद् द्वंद्वसमायुक्तं कालचक्रम् अचेतनम् । (१०।१)

विसृजेत् संक्षिपेच्चापि बोधयेत् सामरं जगत् ॥ (१०।२)

कालचक्रप्रवृत्तिं च निवृत्तिं चैव तत्त्वतः । (११।१)

यस्तु वेद नरो नित्यं न स भूतेषु मुह्यति ॥ (११।२)

विमुक्तः सर्वसंक्लेशैः सर्वद्वंद्वातिगो मुनिः । (१२।१)

विमुक्तः सर्वपापेभ्यः प्राप्नोति परमां गतिम् ॥ (१२।२)

गृहस्थो ब्रह्मचारी च वानप्रस्थो ऽथ भिक्षुकः । (१३।१)

चत्वार आश्रमाः प्रोक्ताः सर्वे गार्हस्थ्यमूलकाः ॥ (१३।२)

यः कश्चिद् इह लोके च ह्यागमः संप्रकीर्तितः । (१४।१)

तस्यान्तगमनं श्रेयः कीर्तिर् एषा सनातनी ॥ (१४।२)

संस्कारैः संस्कृतः पूर्वं यथावच्चरितव्रतः । (१५।१)

जातौ गुणविशिष्टायां समावर्तेत वेदवित् ॥ (१५।२)

स्वदारनिरतो दान्तः शिष्टाचारो जितेन्द्रियः । (१६।१)

पञ्चभिश्च महायज्ञैः श्रद्दधानो यजेत ह ॥ (१६।२)

देवतातिथिशिष्टाशी निरतो वेदकर्मसु । (१७।१)

इज्याप्रदानयुक्तश्च यथाशक्ति यथाविधि ॥ (१७।२)

न पाणिपादचपलो न नेत्रचपलो मुनिः । (१८।१)

न च वागङ्गचपल इति शिष्टस्य गोचरः ॥ (१८।२)

नित्ययज्ञोपवीती स्याच्छुक्लवासाः शुचिव्रतः । (१९।१)

नियतो दमदानाभ्यां सदा शिष्टैश्च संविशेत् ॥ (१९।२)

जितशिश्नोदरो मैत्रः शिष्टाचारसमाहितः । (२०।१)

वैणवीं धारयेद् यष्टिं सोदकं च कमण्डलुम् ॥ (२०।२)

अधीत्याध्यापनं कुर्यात् तथा यजनयाजने । (२१।१)

दानं प्रतिग्रहं चैव षड्गुणां वृत्तिम् आचरेत् ॥ (२१।२)

त्रीणि कर्माणि यानीह ब्राह्मणानां तु जीविका । (२२।१)

याजनाध्यापने चोभे शुद्धाच्चापि प्रतिग्रहः ॥ (२२।२)

अवशेषाणि चान्यानि त्रीणि कर्माणि यानि तु । (२३।१)

दानम् अध्ययनं यज्ञो धर्मयुक्तानि तानि तु ॥ (२३।२)

तेष्वप्रमादं कुर्वीत त्रिषु कर्मसु धर्मवित् । (२४।१)

दान्तो मैत्रः क्षमायुक्तः सर्वभूतसमो मुनिः ॥ (२४।२)

सर्वम् एतद् यथाशक्ति विप्रो निर्वर्तयञ् शुचिः । (२५।१)

एवं युक्तो जयेत् स्वर्गं गृहस्थः संशितव्रतः ॥ (२५।२)