महाभारतMahābhārata

MBh, 13, 114

1795 of 1995 · 25 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

yudhiṣṭhira uvāca

1.2१.२

अहिंसा वैदिकं कर्म ध्यानम् इन्द्रियसंयमः । (१।२)

ahiṃsā vaidikaṃ karma dhyānam indriyasaṃyamaḥ |

1.3१.३

तपो ऽथ गुरुशुश्रूषा किं श्रेयः पुरुषं प्रति ॥ (१।३)

tapo 'tha guruśuśrūṣā kiṃ śreyaḥ puruṣaṃ prati ||

2.1२.१

बृहस्पतिर् उवाच । (२।१)

bṛhaspatir uvāca

2.2२.२

सर्वाण्येतानि धर्मस्य पृथग् द्वाराणि सर्वशः । (२।२)

sarvāṇyetāni dharmasya pṛthag dvārāṇi sarvaśaḥ |

2.3२.३

शृणु संकीर्त्यमानानि षड् एव भरतर्षभ ॥ (२।३)

śṛṇu saṃkīrtyamānāni ṣaḍ eva bharatarṣabha ||

3.1३.१

हन्त निःश्रेयसं जन्तोर् अहं वक्ष्याम्यनुत्तमम् । (३।१)

hanta niḥśreyasaṃ jantor ahaṃ vakṣyāmyanuttamam |

3.2३.२

अहिंसापाश्रयं धर्मं यः साधयति वै नरः ॥ (३।२)

ahiṃsāpāśrayaṃ dharmaṃ yaḥ sādhayati vai naraḥ ||

4.1४.१

त्रीन् दोषान् सर्वभूतेषु निधाय पुरुषः सदा । (४।१)

trīn doṣān sarvabhūteṣu nidhāya puruṣaḥ sadā |

4.2४.२

कामक्रोधौ च संयम्य ततः सिद्धिम् अवाप्नुते ॥ (४।२)

kāmakrodhau ca saṃyamya tataḥ siddhim avāpnute ||

5.1५.१

अहिंसकानि भूतानि दण्डेन विनिहन्ति यः । (५।१)

ahiṃsakāni bhūtāni daṇḍena vinihanti yaḥ |

5.2५.२

आत्मनः सुखम् अन्विच्छन्न स प्रेत्य सुखी भवेत् ॥ (५।२)

ātmanaḥ sukham anvicchanna sa pretya sukhī bhavet ||

6.1६.१

आत्मोपमश्च भूतेषु यो वै भवति पूरुषः । (६।१)

ātmopamaśca bhūteṣu yo vai bhavati pūruṣaḥ |

6.2६.२

न्यस्तदण्डो जितक्रोधः स प्रेत्य सुखम् एधते ॥ (६।२)

nyastadaṇḍo jitakrodhaḥ sa pretya sukham edhate ||

7.1७.१

सर्वभूतात्मभूतस्य सर्वभूतानि पश्यतः । (७।१)

sarvabhūtātmabhūtasya sarvabhūtāni paśyataḥ |

7.2७.२

देवापि मार्गे मुह्यन्ति अपदस्य पदैषिणः ॥ (७।२)

devāpi mārge muhyanti apadasya padaiṣiṇaḥ ||

8.1८.१

न तत् परस्य संदद्यात् प्रतिकूलं यद् आत्मनः । (८।१)

na tat parasya saṃdadyāt pratikūlaṃ yad ātmanaḥ |

8.2८.२

एष संक्षेपतो धर्मः कामाद् अन्यः प्रवर्तते ॥ (८।२)

eṣa saṃkṣepato dharmaḥ kāmād anyaḥ pravartate ||

9.1९.१

प्रत्याख्याने च दाने च सुखदुःखे प्रियाप्रिये । (९।१)

pratyākhyāne ca dāne ca sukhaduḥkhe priyāpriye |

9.2९.२

आत्मौपम्येन पुरुषः समाधिम् अधिगच्छति ॥ (९।२)

ātmaupamyena puruṣaḥ samādhim adhigacchati ||

10.1१०.१

यथा परः प्रक्रमते ऽपरेषु तथापरः प्रक्रमते परस्मिन् । (१०।१)

yathā paraḥ prakramate 'pareṣu tathāparaḥ prakramate parasmin |

10.2१०.२

एषैव ते ऽस्तूपमा जीवलोके यथा धर्मो नैपुणेनोपदिष्टः ॥ (१०।२)

eṣaiva te 'stūpamā jīvaloke yathā dharmo naipuṇenopadiṣṭaḥ ||

11.1११.१

वैशंपायन उवाच । (११।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

11.2११.२

इत्युक्त्वा तं सुरगुरुर् धर्मराजं युधिष्ठिरम् । (११।२)

ityuktvā taṃ suragurur dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram |

11.3११.३

दिवम् आचक्रमे धीमान् पश्यताम् एव नस्तदा ॥ (११।३)

divam ācakrame dhīmān paśyatām eva nastadā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 13, 114

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit