वैशंपायन उवाच । (१।१)

ततो ऽभिषेकसंभारान् सर्वान् संभृत्य शास्त्रतः । (१।२)

बृहस्पतिः समिद्धे ऽग्नौ जुहावाज्यं यथाविधि ॥ (१।३)

ततो हिमवता दत्ते मणिप्रवरशोभिते । (२।१)

दिव्यरत्नाचिते दिव्ये निषण्णः परमासने ॥ (२।२)

सर्वमङ्गलसंभारैर् विधिमन्त्रपुरस्कृतम् । (३।१)

आभिषेचनिकं द्रव्यं गृहीत्वा देवतागणाः ॥ (३।२)

इन्द्राविष्णू महावीर्यौ सूर्याचन्द्रमसौ तथा । (४।१)

धाता चैव विधाता च तथा चैवानिलानलौ ॥ (४।२)

पूष्णा भगेनार्यम्णा च अंशेन च विवस्वता । (५।१)

रुद्रश्च सहितो धीमान्मित्रेण वरुणेन च ॥ (५।२)

रुद्रैर् वसुभिर् आदित्यैर् अश्विभ्यां च वृतः प्रभुः । (६।१)

विश्वेदेवैर् मरुद्भिश्च साध्यैश्च पितृभिः सह ॥ (६।२)

गन्धर्वैर् अप्सरोभिश्च यक्षराक्षसपन्नगैः । (७।१)

देवर्षिभिर् असंख्येयैस्तथा ब्रह्मर्षिभिर् वरैः ॥ (७।२)

वैखानसैर् वालखिल्यैर् वाय्वाहारैर् मरीचिपैः । (८।१)

भृगुभिश्चाङ्गिरोभिश्च यतिभिश्च महात्मभिः । (८।२)

सर्वैर् विद्याधरैः पुण्यैर् योगसिद्धैस्तथा वृतः ॥ (८।३)

पितामहः पुलस्त्यश्च पुलहश्च महातपाः । (९।१)

अङ्गिराः कश्यपो ऽत्रिश्च मरीचिर् भृगुर् एव च ॥ (९।२)

क्रतुर् हरः प्रचेताश्च मनुर् दक्षस्तथैव च । (१०।१)

ऋतवश्च ग्रहाश्चैव ज्योतींषि च विशां पते ॥ (१०।२)

मूर्तिमत्यश्च सरितो वेदाश्चैव सनातनाः । (११।१)

समुद्राश्च ह्रदाश्चैव तीर्थानि विविधानि च । (११।२)

पृथिवी द्यौर् दिशश्चैव पादपाश्च जनाधिप ॥ (११।३)

अदितिर् देवमाता च ह्रीः श्रीः स्वाहा सरस्वती । (१२।१)

उमा शची सिनीवाली तथा चानुमतिः कुहूः । (१२।२)

राका च धिषणा चैव पत्न्यश्चान्या दिवौकसाम् ॥ (१२।३)

हिमवांश्चैव विन्ध्यश्च मेरुश्चानेकशृङ्गवान् । (१३।१)

ऐरावतः सानुचरः कलाः काष्ठास्तथैव च । (१३।२)

मासार्धमासा ऋतवस्तथा रात्र्यहनी नृप ॥ (१३।३)

उच्चैःश्रवा हयश्रेष्ठो नागराजश्च वामनः । (१४।१)

अरुणो गरुडश्चैव वृक्षाश्चौषधिभिः सह ॥ (१४।२)

धर्मश्च भगवान् देवः समाजग्मुर् हि संगताः । (१५।१)

कालो यमश्च मृत्युश्च यमस्यानुचराश्च ये ॥ (१५।२)

बहुलत्वाच्च नोक्ता ये विविधा देवतागणाः । (१६।१)

ते कुमाराभिषेकार्थं समाजग्मुस्ततस्ततः ॥ (१६।२)

जगृहुस्ते तदा राजन् सर्व एव दिवौकसः । (१७।१)

आभिषेचनिकं भाण्डं मङ्गलानि च सर्वशः ॥ (१७।२)

दिव्यसंभारसंयुक्तैः कलशैः काञ्चनैर् नृप । (१८।१)

सरस्वतीभिः पुण्याभिर् दिव्यतोयाभिर् एव तु ॥ (१८।२)

अभ्यषिञ्चन् कुमारं वै सम्प्रहृष्टा दिवौकसः । (१९।१)

सेनापतिं महात्मानम् असुराणां भयावहम् ॥ (१९।२)

पुरा यथा महाराज वरुणं वै जलेश्वरम् । (२०।१)

तथाभ्यषिञ्चद् भगवान् ब्रह्मा लोकपितामहः । (२०।२)

कश्यपश्च महातेजा ये चान्ये नानुकीर्तिताः ॥ (२०।३)

तस्मै ब्रह्मा ददौ प्रीतो बलिनो वातरंहसः । (२१।१)

कामवीर्यधरान् सिद्धान्महापारिषदान् प्रभुः ॥ (२१।२)

नन्दिषेणं लोहिताक्षं घण्टाकर्णं च संमतम् । (२२।१)

चतुर्थम् अस्यानुचरं ख्यातं कुमुदमालिनम् ॥ (२२।२)

ततः स्थाणुं महावेगं महापारिषदं क्रतुम् । (२३।१)

मायाशतधरं कामं कामवीर्यबलान्वितम् । (२३।२)

ददौ स्कन्दाय राजेन्द्र सुरारिविनिबर्हणम् ॥ (२३।३)

स हि देवासुरे युद्धे दैत्यानां भीमकर्मणाम् । (२४।१)

जघान दोर्भ्यां संक्रुद्धः प्रयुतानि चतुर्दश ॥ (२४।२)

तथा देवा ददुस्तस्मै सेनां नैरृतसंकुलाम् । (२५।१)

देवशत्रुक्षयकरीम् अजय्यां विश्वरूपिणीम् ॥ (२५।२)

जयशब्दं ततश्चक्रुर् देवाः सर्वे सवासवाः । (२६।१)

गन्धर्वयक्षरक्षांसि मुनयः पितरस्तथा ॥ (२६।२)

यमः प्रादाद् अनुचरौ यमकालोपमावुभौ । (२७।१)

उन्माथं च प्रमाथं च महावीर्यौ महाद्युती ॥ (२७।२)

सुभ्राजो भास्करश्चैव यौ तौ सूर्यानुयायिनौ । (२८।१)

तौ सूर्यः कार्त्तिकेयाय ददौ प्रीतः प्रतापवान् ॥ (२८।२)

कैलासशृङ्गसंकाशौ श्वेतमाल्यानुलेपनौ । (२९।१)

सोमो ऽप्यनुचरौ प्रादान्मणिं सुमणिम् एव च ॥ (२९।२)

ज्वालाजिह्वं तथा ज्योतिर् आत्मजाय हुताशनः । (३०।१)

ददावनुचरौ शूरौ परसैन्यप्रमाथिनौ ॥ (३०।२)

परिघं च वटं चैव भीमं च सुमहाबलम् । (३१।१)

दहतिं दहनं चैव प्रचण्डौ वीर्यसंमतौ । (३१।२)

अंशो ऽप्यनुचरान् पञ्च ददौ स्कन्दाय धीमते ॥ (३१।३)

उत्क्रोशं पङ्कजं चैव वज्रदण्डधरावुभौ । (३२।१)

ददावनलपुत्राय वासवः परवीरहा । (३२।२)

तौ हि शत्रून्महेन्द्रस्य जघ्नतुः समरे बहून् ॥ (३२।३)

चक्रं विक्रमकं चैव संक्रमं च महाबलम् । (३३।१)

स्कन्दाय त्रीन् अनुचरान् ददौ विष्णुर् महायशाः ॥ (३३।२)

वर्धनं नन्दनं चैव सर्वविद्याविशारदौ । (३४।१)

स्कन्दाय ददतुः प्रीतावश्विनौ भरतर्षभ ॥ (३४।२)

कुन्दनं कुसुमं चैव कुमुदं च महायशाः । (३५।१)

डम्बराडम्बरौ चैव ददौ धाता महात्मने ॥ (३५।२)

वक्रानुवक्रौ बलिनौ मेषवक्त्रौ बलोत्कटौ । (३६।१)

ददौ त्वष्टा महामायौ स्कन्दायानुचरौ वरौ ॥ (३६।२)

सुव्रतं सत्यसंधं च ददौ मित्रो महात्मने । (३७।१)

कुमाराय महात्मानौ तपोविद्याधरौ प्रभुः ॥ (३७।२)

सुदर्शनीयौ वरदौ त्रिषु लोकेषु विश्रुतौ । (३८।१)

सुप्रभं च महात्मानं शुभकर्माणम् एव च । (३८।२)

कार्त्तिकेयाय सम्प्रादाद् विधाता लोकविश्रुतौ ॥ (३८।३)

पालितकं कालिकं च महामायाविनावुभौ । (३९।१)

पूषा च पार्षदौ प्रादात् कार्त्तिकेयाय भारत ॥ (३९।२)

बलं चातिबलं चैव महावक्त्रौ महाबलौ । (४०।१)

प्रददौ कार्त्तिकेयाय वायुर् भरतसत्तम ॥ (४०।२)

घसं चातिघसं चैव तिमिवक्त्रौ महाबलौ । (४१।१)

प्रददौ कार्त्तिकेयाय वरुणः सत्यसंगरः ॥ (४१।२)

सुवर्चसं महात्मानं तथैवाप्यतिवर्चसम् । (४२।१)

हिमवान् प्रददौ राजन् हुताशनसुताय वै ॥ (४२।२)

काञ्चनं च महात्मानं मेघमालिनम् एव च । (४३।१)

ददावनुचरौ मेरुर् अग्निपुत्राय भारत ॥ (४३।२)

स्थिरं चातिस्थिरं चैव मेरुर् एवापरौ ददौ । (४४।१)

महात्मने ऽग्निपुत्राय महाबलपराक्रमौ ॥ (४४।२)

उच्छ्रितं चातिशृङ्गं च महापाषाणयोधिनौ । (४५।१)

प्रददावग्निपुत्राय विन्ध्यः पारिषदावुभौ ॥ (४५।२)

संग्रहं विग्रहं चैव समुद्रो ऽपि गदाधरौ । (४६।१)

प्रददावग्निपुत्राय महापारिषदावुभौ ॥ (४६।२)

उन्मादं पुष्पदन्तं च शङ्कुकर्णं तथैव च । (४७।१)

प्रददावग्निपुत्राय पार्वती शुभदर्शना ॥ (४७।२)

जयं महाजयं चैव नागौ ज्वलनसूनवे । (४८।१)

प्रददौ पुरुषव्याघ्र वासुकिः पन्नगेश्वरः ॥ (४८।२)

एवं साध्याश्च रुद्राश्च वसवः पितरस्तथा । (४९।१)

सागराः सरितश्चैव गिरयश्च महाबलाः ॥ (४९।२)

ददुः सेनागणाध्यक्षाञ् शूलपट्टिशधारिणः । (५०।१)

दिव्यप्रहरणोपेतान् नानावेषविभूषितान् ॥ (५०।२)

शृणु नामानि चान्येषां ये ऽन्ये स्कन्दस्य सैनिकाः । (५१।१)

विविधायुधसम्पन्नाश्चित्राभरणवर्मिणः ॥ (५१।२)

शङ्कुकर्णो निकुम्भश्च पद्मः कुमुद एव च । (५२।१)

अनन्तो द्वादशभुजस्तथा कृष्णोपकृष्णकौ ॥ (५२।२)

द्रोणश्रवाः कपिस्कन्धः काञ्चनाक्षो जलंधमः । (५३।१)

अक्षसंतर्जनो राजन् कुनदीकस् तमोभ्रकृत् ॥ (५३।२)

एकाक्षो द्वादशाक्षश्च तथैवैकजटः प्रभुः । (५४।१)

सहस्रबाहुर् विकटो व्याघ्राक्षः क्षितिकम्पनः ॥ (५४।२)

पुण्यनामा सुनामा च सुवक्त्रः प्रियदर्शनः । (५५।१)

परिश्रुतः कोकनदः प्रियमाल्यानुलेपनः ॥ (५५।२)

अजोदरो गजशिराः स्कन्धाक्षः शतलोचनः । (५६।१)

ज्वालाजिह्वः करालश्च सितकेशो जटी हरिः ॥ (५६।२)

चतुर्दंष्ट्रो ऽष्टजिह्वश्च मेघनादः पृथुश्रवाः । (५७।१)

विद्युदक्षो धनुर्वक्त्रो जठरो मारुताशनः ॥ (५७।२)

उदराक्षो झषाक्षश्च वज्रनाभो वसुप्रभः । (५८।१)

समुद्रवेगो राजेन्द्र शैलकम्पी तथैव च ॥ (५८।२)

पुत्रमेषः प्रवाहश्च तथा नन्दोपनन्दकौ । (५९।१)

धूम्रः श्वेतः कलिङ्गश्च सिद्धार्थो वरदस्तथा ॥ (५९।२)

प्रियकश्चैव नन्दश्च गोनन्दश्च प्रतापवान् । (६०।१)

आनन्दश्च प्रमोदश्च स्वस्तिको ध्रुवकस्तथा ॥ (६०।२)

क्षेमवापः सुजातश्च सिद्धयात्रश्च भारत । (६१।१)

गोव्रजः कनकापीडो महापारिषदेश्वरः ॥ (६१।२)

गायनो हसनश्चैव बाणः खड्गश्च वीर्यवान् । (६२।१)

वैताली चातिताली च तथा कतिकवातिकौ ॥ (६२।२)

हंसजः पङ्कदिग्धाङ्गः समुद्रोन्मादनश्च ह । (६३।१)

रणोत्कटः प्रहासश्च श्वेतशीर्षश्च नन्दकः ॥ (६३।२)

कालकण्ठः प्रभासश्च तथा कुम्भाण्डको ऽपरः । (६४।१)

कालकाक्षः सितश्चैव भूतलोन्मथनस्तथा ॥ (६४।२)

यज्ञवाहः प्रवाहश्च देवयाजी च सोमपः । (६५।१)

सजालश्च महातेजाः क्रथक्राथौ च भारत ॥ (६५।२)

तुहनश्च तुहानश्च चित्रदेवश्च वीर्यवान् । (६६।१)

मधुरः सुप्रसादश्च किरीटी च महाबलः ॥ (६६।२)

वसनो मधुवर्णश्च कलशोदर एव च । (६७।१)

धमन्तो मन्मथकरः सूचीवक्त्रश्च वीर्यवान् ॥ (६७।२)

श्वेतवक्त्रः सुवक्त्रश्च चारुवक्त्रश्च पाण्डुरः । (६८।१)

दण्डबाहुः सुबाहुश्च रजः कोकिलकस्तथा ॥ (६८।२)

अचलः कनकाक्षश्च बालानामयिकः प्रभुः । (६९।१)

संचारकः कोकनदो गृध्रवक्त्रश्च जम्बुकः ॥ (६९।२)

लोहाशवक्त्रो जठरः कुम्भवक्त्रश्च कुण्डकः । (७०।१)

मद्गुग्रीवश्च कृष्णौजा हंसवक्त्रश्च चन्द्रभाः ॥ (७०।२)

पाणिकूर्मा च शम्बूकः पञ्चवक्त्रश्च शिक्षकः । (७१।१)

चाषवक्त्रश्च जम्बूकः शाकवक्त्रश्च कुण्डकः ॥ (७१।२)

योगयुक्ता महात्मानः सततं ब्राह्मणप्रियाः । (७२।१)

पैतामहा महात्मानो महापारिषदाश्च ह । (७२।२)

यौवनस्थाश्च बालाश्च वृद्धाश्च जनमेजय ॥ (७२।३)

सहस्रशः पारिषदाः कुमारम् उपतस्थिरे । (७३।१)

वक्त्रैर् नानाविधैर् ये तु शृणु ताञ् जनमेजय ॥ (७३।२)

कूर्मकुक्कुटवक्त्राश्च शशोलूकमुखास्तथा । (७४।१)

खरोष्ट्रवदनाश्चैव वराहवदनास्तथा ॥ (७४।२)

मनुष्यमेषवक्त्राश्च सृगालवदनास्तथा । (७५।१)

भीमा मकरवक्त्राश्च शिंशुमारमुखास्तथा ॥ (७५।२)

मार्जारशशवक्त्राश्च दीर्घवक्त्राश्च भारत । (७६।१)

नकुलोलूकवक्त्राश्च श्ववक्त्राश्च तथापरे ॥ (७६।२)

आखुबभ्रुकवक्त्राश्च मयूरवदनास्तथा । (७७।१)

मत्स्यमेषाननाश्चान्ये अजाविमहिषाननाः ॥ (७७।२)

ऋक्षशार्दूलवक्त्राश्च द्वीपिसिंहाननास्तथा । (७८।१)

भीमा गजाननाश्चैव तथा नक्रमुखाः परे ॥ (७८।२)

गरुडाननाः खड्गमुखा वृककाकमुखास्तथा । (७९।१)

गोखरोष्ट्रमुखाश्चान्ये वृषदंशमुखास्तथा ॥ (७९।२)

महाजठरपादाङ्गास् तारकाक्षाश्च भारत । (८०।१)

पारावतमुखाश्चान्ये तथा वृषमुखाः परे ॥ (८०।२)

कोकिलावदनाश्चान्ये श्येनतित्तिरिकाननाः । (८१।१)

कृकलासमुखाश्चैव विरजोऽम्बरधारिणः ॥ (८१।२)

व्यालवक्त्राः शूलमुखाश्चण्डवक्त्राः शताननाः । (८२।१)

आशीविषाश्चीरधरा गोनासावरणास्तथा ॥ (८२।२)

स्थूलोदराः कृशाङ्गाश्च स्थूलाङ्गाश्च कृशोदराः । (८३।१)

ह्रस्वग्रीवा महाकर्णा नानाव्यालविभूषिताः ॥ (८३।२)

गजेन्द्रचर्मवसनास् तथा कृष्णाजिनाम्बराः । (८४।१)

स्कन्धेमुखा महाराज तथा ह्युदरतोमुखाः ॥ (८४।२)

पृष्ठेमुखा हनुमुखास्तथा जङ्घामुखा अपि । (८५।१)

पार्श्वाननाश्च बहवो नानादेशमुखास्तथा ॥ (८५।२)

तथा कीटपतंगानां सदृशास्या गणेश्वराः । (८६।१)

नानाव्यालमुखाश्चान्ये बहुबाहुशिरोधराः ॥ (८६।२)

नानावृक्षभुजाः केचित् कटिशीर्षास्तथापरे । (८७।१)

भुजंगभोगवदना नानागुल्मनिवासिनः ॥ (८७।२)

चीरसंवृतगात्राश्च तथा फलकवाससः । (८८।१)

नानावेषधराश्चैव चर्मवासस एव च ॥ (८८।२)

उष्णीषिणो मुकुटिनः कम्बुग्रीवाः सुवर्चसः । (८९।१)

किरीटिनः पञ्चशिखास्तथा कठिनमूर्धजाः ॥ (८९।२)

त्रिशिखा द्विशिखाश्चैव तथा सप्तशिखाः परे । (९०।१)

शिखण्डिनो मुकुटिनो मुण्डाश्च जटिलास्तथा ॥ (९०।२)

चित्रमाल्यधराः केचित् केचिद् रोमाननास्तथा । (९१।१)

दिव्यमाल्याम्बरधराः सततं प्रियविग्रहाः ॥ (९१।२)

कृष्णा निर्मांसवक्त्राश्च दीर्घपृष्ठा निरूदराः । (९२।१)

स्थूलपृष्ठा ह्रस्वपृष्ठाः प्रलम्बोदरमेहनाः ॥ (९२।२)

महाभुजा ह्रस्वभुजा ह्रस्वगात्राश्च वामनाः । (९३।१)

कुब्जाश्च दीर्घजङ्घाश्च हस्तिकर्णशिरोधराः ॥ (९३।२)

हस्तिनासाः कूर्मनासा वृकनासास्तथापरे । (९४।१)

दीर्घोष्ठा दीर्घजिह्वाश्च विकराला ह्यधोमुखाः ॥ (९४।२)

महादंष्ट्रा ह्रस्वदंष्ट्राश्चतुर्दंष्ट्रास्तथापरे । (९५।१)

वारणेन्द्रनिभाश्चान्ये भीमा राजन् सहस्रशः ॥ (९५।२)

सुविभक्तशरीराश्च दीप्तिमन्तः स्वलंकृताः । (९६।१)

पिङ्गाक्षाः शङ्कुकर्णाश्च वक्रनासाश्च भारत ॥ (९६।२)

पृथुदंष्ट्रा महादंष्ट्राः स्थूलौष्ठा हरिमूर्धजाः । (९७।१)

नानापादौष्ठदंष्ट्राश्च नानाहस्तशिरोधराः । (९७।२)

नानावर्मभिर् आच्छन्ना नानाभाषाश्च भारत ॥ (९७।३)

कुशला देशभाषासु जल्पन्तो ऽन्योन्यम् ईश्वराः । (९८।१)

हृष्टाः परिपतन्ति स्म महापारिषदास्तथा ॥ (९८।२)

दीर्घग्रीवा दीर्घनखा दीर्घपादशिरोभुजाः । (९९।१)

पिङ्गाक्षा नीलकण्ठाश्च लम्बकर्णाश्च भारत ॥ (९९।२)

वृकोदरनिभाश्चैव केचिद् अञ्जनसंनिभाः । (१००।१)

श्वेताङ्गा लोहितग्रीवाः पिङ्गाक्षाश्च तथापरे । (१००।२)

कल्माषा बहवो राजंश्चित्रवर्णाश्च भारत ॥ (१००।३)

चामरापीडकनिभाः श्वेतलोहितराजयः । (१०१।१)

नानावर्णाः सवर्णाश्च मयूरसदृशप्रभाः ॥ (१०१।२)

पुनः प्रहरणान्येषां कीर्त्यमानानि मे शृणु । (१०२।१)

शेषैः कृतं पारिषदैर् आयुधानां परिग्रहम् ॥ (१०२।२)

पाशोद्यतकराः केचिद् व्यादितास्याः खराननाः । (१०३।१)

पृथ्वक्षा नीलकण्ठाश्च तथा परिघबाहवः ॥ (१०३।२)

शतघ्नीचक्रहस्ताश्च तथा मुसलपाणयः । (१०४।१)

शूलासिहस्ताश्च तथा महाकाया महाबलाः ॥ (१०४।२)

गदाभुशुण्डिहस्ताश्च तथा तोमरपाणयः । (१०५।१)

असिमुद्गरहस्ताश्च दण्डहस्ताश्च भारत ॥ (१०५।२)

आयुधैर् विविधैर् घोरैर् महात्मानो महाजवाः । (१०६।१)

महाबला महावेगा महापारिषदास्तथा ॥ (१०६।२)

अभिषेकं कुमारस्य दृष्ट्वा हृष्टा रणप्रियाः । (१०७।१)

घण्टाजालपिनद्धाङ्गा ननृतुस्ते महौजसः ॥ (१०७।२)

एते चान्ये च बहवो महापारिषदा नृप । (१०८।१)

उपतस्थुर् महात्मानं कार्त्तिकेयं यशस्विनम् ॥ (१०८।२)

दिव्याश्चाप्यान्तरिक्षाश्च पार्थिवाश्चानिलोपमाः । (१०९।१)

व्यादिष्टा दैवतैः शूराः स्कन्दस्यानुचराभवन् ॥ (१०९।२)

तादृशानां सहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च । (११०।१)

अभिषिक्तं महात्मानं परिवार्योपतस्थिरे ॥ (११०।२)