युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

के पूज्याः के नमस्कार्याः कान्नमस्यसि भारत । (१।२)

एतन्मे सर्वम् आचक्ष्व येषां स्पृहयसे नृप ॥ (१।३)

उत्तमापद्गतस्यापि यत्र ते वर्तते मनः । (२।१)

मनुष्यलोके सर्वस्मिन् यद् अमुत्रेह चाप्युत ॥ (२।२)

भीष्म उवाच । (३।१)

स्पृहयामि द्विजातीनां येषां ब्रह्म परं धनम् । (३।२)

येषां स्वप्रत्ययः स्वर्गस्तपःस्वाध्यायसाधनः ॥ (३।३)

येषां वृद्धाश्च बालाश्च पितृपैतामहीं धुरम् । (४।१)

उद्वहन्ति न सीदन्ति तेषां वै स्पृहयाम्यहम् ॥ (४।२)

विद्यास्वभिविनीतानां दान्तानां मृदुभाषिणाम् । (५।१)

श्रुतवृत्तोपपन्नानां सदाक्षरविदां सताम् ॥ (५।२)

संसत्सु वदतां येषां हंसानाम् इव संघशः । (६।१)

मङ्गल्यरूपा रुचिरा दिव्यजीमूतनिःस्वनाः ॥ (६।२)

सम्यग् उच्चारिता वाचः श्रूयन्ते हि युधिष्ठिर । (७।१)

शुश्रूषमाणे नृपतौ प्रेत्य चेह सुखावहाः ॥ (७।२)

ये चापि तेषां श्रोतारः सदा सदसि संमताः । (८।१)

विज्ञानगुणसम्पन्नास्तेषां च स्पृहयाम्यहम् ॥ (८।२)

सुसंस्कृतानि प्रयताः शुचीनि गुणवन्ति च । (९।१)

ददत्यन्नानि तृप्त्यर्थं ब्राह्मणेभ्यो युधिष्ठिर । (९।२)

ये चापि सततं राजंस्तेषां च स्पृहयाम्यहम् ॥ (९।३)

शक्यं ह्येवाहवे योद्धुं न दातुम् अनसूयितम् । (१०।१)

शूरा वीराश्च शतशः सन्ति लोके युधिष्ठिर । (१०।२)

तेषां संख्यायमानानां दानशूरो विशिष्यते ॥ (१०।३)

धन्यः स्यां यद्यहं भूयः सौम्य ब्राह्मणको ऽपि वा । (११।१)

कुले जातो धर्मगतिस्तपोविद्यापरायणः ॥ (११।२)

न मे त्वत्तः प्रियतरो लोके ऽस्मिन् पाण्डुनन्दन । (१२।१)

त्वत्तश्च मे प्रियतरा ब्राह्मणा भरतर्षभ ॥ (१२।२)

यथा मम प्रियतरास्त्वत्तो विप्राः कुरूद्वह । (१३।१)

तेन सत्येन गच्छेयं लोकान् यत्र स शंतनुः ॥ (१३।२)

न मे पिता प्रियतरो ब्राह्मणेभ्यस्तथाभवत् । (१४।१)

न मे पितुः पिता वापि ये चान्ये ऽपि सुहृज्जनाः ॥ (१४।२)

न हि मे वृजिनं किंचिद् विद्यते ब्राह्मणेष्विह । (१५।१)

अणु वा यदि वा स्थूलं विदितं साधुकर्मभिः ॥ (१५।२)

कर्मणा मनसा वापि वाचा वापि परंतप । (१६।१)

यन्मे कृतं ब्राह्मणेषु तेनाद्य न तपाम्यहम् ॥ (१६।२)

ब्रह्मण्य इति माम् आहुस्तया वाचास्मि तोषितः । (१७।१)

एतद् एव पवित्रेभ्यः सर्वेभ्यः परमं स्मृतम् ॥ (१७।२)

पश्यामि लोकान् अमलाञ्छुचीन् ब्राह्मणयायिनः । (१८।१)

तेषु मे तात गन्तव्यम् अह्नाय च चिराय च ॥ (१८।२)

यथा पत्याश्रयो धर्मः स्त्रीणां लोके युधिष्ठिर । (१९।१)

स देवः सा गतिर् नान्या क्षत्रियस्य तथा द्विजाः ॥ (१९।२)

क्षत्रियः शतवर्षी च दशवर्षी च ब्राह्मणः । (२०।१)

पितापुत्रौ च विज्ञेयौ तयोर् हि ब्राह्मणः पिता ॥ (२०।२)

नारी तु पत्यभावे वै देवरं कुरुते पतिम् । (२१।१)

पृथिवी ब्राह्मणालाभे क्षत्रियं कुरुते पतिम् ॥ (२१।२)

पुत्रवच्च ततो रक्ष्या उपास्या गुरुवच्च ते । (२२।१)

अग्निवच्चोपचर्या वै ब्राह्मणाः कुरुसत्तम ॥ (२२।२)

ऋजून् सतः सत्यशीलान् सर्वभूतहिते रतान् । (२३।१)

आशीविषान् इव क्रुद्धान् द्विजान् उपचरेत् सदा ॥ (२३।२)

तेजसस्तपसश्चैव नित्यं बिभ्येद् युधिष्ठिर । (२४।१)

उभे चैते परित्याज्ये तेजश्चैव तपस्तथा ॥ (२४।२)

व्यवसायस्तयोः शीघ्रम् उभयोर् एव विद्यते । (२५।१)

हन्युः क्रुद्धा महाराज ब्राह्मणा ये तपस्विनः ॥ (२५।२)

भूयः स्याद् उभयं दत्तं ब्राह्मणाद् यद् अकोपनात् । (२६।१)

कुर्याद् उभयतःशेषं दत्तशेषं न शेषयेत् ॥ (२६।२)

दण्डपाणिर् यथा गोषु पालो नित्यं स्थिरो भवेत् । (२७।१)

ब्राह्मणान् ब्रह्म च तथा क्षत्रियः परिपालयेत् ॥ (२७।२)

पितेव पुत्रान् रक्षेथा ब्राह्मणान् ब्रह्मतेजसः । (२८।१)

गृहे चैषाम् अवेक्षेथाः कच्चिद् अस्तीह जीवनम् ॥ (२८।२)