वैशंपायन उवाच । (१।१)

शल्यः श्रुत्वा तु दूतानां सैन्येन महता वृतः । (१।२)

अभ्ययात् पाण्डवान् राजन् सह पुत्रैर् महारथैः ॥ (१।३)

तस्य सेनानिवेशो ऽभूद् अध्यर्धम् इव योजनम् । (२।१)

तथा हि बहुलां सेनां स बिभर्ति नरर्षभः ॥ (२।२)

विचित्रकवचाः शूरा विचित्रध्वजकार्मुकाः । (३।१)

विचित्राभरणाः सर्वे विचित्ररथवाहनाः ॥ (३।२)

स्वदेशवेषाभरणा वीराः शतसहस्रशः । (४।१)

तस्य सेनाप्रणेतारो बभूवुः क्षत्रियर्षभाः ॥ (४।२)

व्यथयन्न् इव भूतानि कम्पयन्न् इव मेदिनीम् । (५।१)

शनैर् विश्रामयन् सेनां स ययौ येन पाण्डवः ॥ (५।२)

ततो दुर्योधनः श्रुत्वा महासेनं महारथम् । (६।१)

उपायान्तम् अभिद्रुत्य स्वयम् आनर्च भारत ॥ (६।२)

कारयामास पूजार्थं तस्य दुर्योधनः सभाः । (७।१)

रमणीयेषु देशेषु रत्नचित्राः स्वलंकृताः ॥ (७।२)

स ताः सभाः समासाद्य पूज्यमानो यथामरः । (८।१)

दुर्योधनस्य सचिवैर् देशे देशे यथार्हतः । (८।२)

आजगाम सभाम् अन्यां देवावसथवर्चसम् ॥ (८।३)

स तत्र विषयैर् युक्तः कल्याणैर् अतिमानुषैः । (९।१)

मेने ऽभ्यधिकम् आत्मानम् अवमेने पुरंदरम् ॥ (९।२)

पप्रच्छ स ततः प्रेष्यान् प्रहृष्टः क्षत्रियर्षभः । (१०।१)

युधिष्ठिरस्य पुरुषाः के नु चक्रुः सभा इमाः । (१०।२)

आनीयन्तां सभाकाराः प्रदेयार्हा हि मे मताः ॥ (१०।३)

गूढो दुर्योधनस्तत्र दर्शयामास मातुलम् । (११।१)

तं दृष्ट्वा मद्रराजस्तु ज्ञात्वा यत्नं च तस्य तम् । (११।२)

परिष्वज्याब्रवीत् प्रीत इष्टो ऽर्थो गृह्यताम् इति ॥ (११।३)

दुर्योधन उवाच । (१२।१)

सत्यवाग् भव कल्याण वरो वै मम दीयताम् । (१२।२)

सर्वसेनाप्रणेता मे भवान् भवितुम् अर्हति ॥ (१२।३)

वैशंपायन उवाच । (१३।१)

कृतम् इत्यब्रवीच्छल्यः किम् अन्यत् क्रियताम् इति । (१३।२)

कृतम् इत्येव गान्धारिः प्रत्युवाच पुनः पुनः ॥ (१३।३)

स तथा शल्यम् आमन्त्र्य पुनर् आयात् स्वकं पुरम् । (१४।१)

शल्यो जगाम कौन्तेयान् आख्यातुं कर्म तस्य तत् ॥ (१४।२)

उपप्लव्यं स गत्वा तु स्कन्धावारं प्रविश्य च । (१५।१)

पाण्डवान् अथ तान् सर्वाञ्शल्यस्तत्र ददर्श ह ॥ (१५।२)

समेत्य तु महाबाहुः शल्यः पाण्डुसुतैस्तदा । (१६।१)

पाद्यम् अर्घ्यं च गां चैव प्रत्यगृह्णाद् यथाविधि ॥ (१६।२)

ततः कुशलपूर्वं स मद्रराजो ऽरिसूदनः । (१७।१)

प्रीत्या परमया युक्तः समाश्लिष्य युधिष्ठिरम् ॥ (१७।२)

तथा भीमार्जुनौ हृष्टौ स्वस्रीयौ च यमावुभौ । (१८।१)

आसने चोपविष्टस्तु शल्यः पार्थम् उवाच ह ॥ (१८।२)

कुशलं राजशार्दूल कच्चित् ते कुरुनन्दन । (१९।१)

अरण्यवासाद् दिष्ट्यासि विमुक्तो जयतां वर ॥ (१९।२)

सुदुष्करं कृतं राजन्निर्जने वसता वने । (२०।१)

भ्रातृभिः सह राजेन्द्र कृष्णया चानया सह ॥ (२०।२)

अज्ञातवासं घोरं च वसता दुष्करं कृतम् । (२१।१)

दुःखम् एव कुतः सौख्यं राज्यभ्रष्टस्य भारत ॥ (२१।२)

दुःखस्यैतस्य महतो धार्तराष्ट्रकृतस्य वै । (२२।१)

अवाप्स्यसि सुखं राजन् हत्वा शत्रून् परंतप ॥ (२२।२)

विदितं ते महाराज लोकतत्त्वं नराधिप । (२३।१)

तस्माल्लोभकृतं किंचित् तव तात न विद्यते ॥ (२३।२)

ततो ऽस्याकथयद् राजा दुर्योधनसमागमम् । (२४।१)

तच्च शुश्रूषितं सर्वं वरदानं च भारत ॥ (२४।२)

युधिष्ठिर उवाच । (२५।१)

सुकृतं ते कृतं राजन् प्रहृष्टेनान्तरात्मना । (२५।२)

दुर्योधनस्य यद् वीर त्वया वाचा प्रतिश्रुतम् । (२५।३)

एकं त्विच्छामि भद्रं ते क्रियमाणं महीपते ॥ (२५।४)

भवान् इह महाराज वासुदेवसमो युधि । (२६।१)

कर्णार्जुनाभ्यां सम्प्राप्ते द्वैरथे राजसत्तम । (२६।२)

कर्णस्य भवता कार्यं सारथ्यं नात्र संशयः ॥ (२६।३)

तत्र पाल्यो ऽर्जुनो राजन् यदि मत्प्रियम् इच्छसि । (२७।१)

तेजोवधश्च ते कार्यः सौतेर् अस्मज्जयावहः । (२७।२)

अकर्तव्यम् अपि ह्येतत् कर्तुम् अर्हसि मातुल ॥ (२७।३)

शल्य उवाच । (२८।१)

शृणु पाण्डव भद्रं ते यद् ब्रवीषि दुरात्मनः । (२८।२)

तेजोवधनिमित्तं मां सूतपुत्रस्य संयुगे ॥ (२८।३)

अहं तस्य भविष्यामि संग्रामे सारथिर् ध्रुवम् । (२९।१)

वासुदेवेन हि समं नित्यं मां स हि मन्यते ॥ (२९।२)

तस्याहं कुरुशार्दूल प्रतीपम् अहितं वचः । (३०।१)

ध्रुवं संकथयिष्यामि योद्धुकामस्य संयुगे ॥ (३०।२)

यथा स हृतदर्पश्च हृततेजाश्च पाण्डव । (३१।१)

भविष्यति सुखं हन्तुं सत्यम् एतद् ब्रवीमि ते ॥ (३१।२)

एवम् एतत् करिष्यामि यथा तात त्वम् आत्थ माम् । (३२।१)

यच्चान्यद् अपि शक्ष्यामि तत् करिष्यामि ते प्रियम् ॥ (३२।२)

यच्च दुःखं त्वया प्राप्तं द्यूते वै कृष्णया सह । (३३।१)

परुषाणि च वाक्यानि सूतपुत्रकृतानि वै ॥ (३३।२)

जटासुरात् परिक्लेशः कीचकाच्च महाद्युते । (३४।१)

द्रौपद्याधिगतं सर्वं दमयन्त्या यथाशुभम् ॥ (३४।२)

सर्वं दुःखम् इदं वीर सुखोदर्कं भविष्यति । (३५।१)

नात्र मन्युस्त्वया कार्यो विधिर् हि बलवत्तरः ॥ (३५।२)

दुःखानि हि महात्मानः प्राप्नुवन्ति युधिष्ठिर । (३६।१)

देवैर् अपि हि दुःखानि प्राप्तानि जगतीपते ॥ (३६।२)

इन्द्रेण श्रूयते राजन् सभार्येण महात्मना । (३७।१)

अनुभूतं महद् दुःखं देवराजेन भारत ॥ (३७।२)