महाभारतMahābhārata

MBh, 13, 87

1768 of 1995 · 41 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

yudhiṣṭhira uvāca

1.2१.२

चातुर्वर्ण्यस्य धर्मात्मन् धर्मः प्रोक्तस्त्वयानघ । (१।२)

cāturvarṇyasya dharmātman dharmaḥ proktastvayānagha |

1.3१.३

तथैव मे श्राद्धविधिं कृत्स्नं प्रब्रूहि पार्थिव ॥ (१।३)

tathaiva me śrāddhavidhiṃ kṛtsnaṃ prabrūhi pārthiva ||

2.1२.१

वैशंपायन उवाच । (२।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

2.2२.२

युधिष्ठिरेणैवम् उक्तो भीष्मः शांतनवस्तदा । (२।२)

yudhiṣṭhireṇaivam ukto bhīṣmaḥ śāṃtanavastadā |

2.3२.३

इमं श्राद्धविधिं कृत्स्नं प्रवक्तुम् उपचक्रमे ॥ (२।३)

imaṃ śrāddhavidhiṃ kṛtsnaṃ pravaktum upacakrame ||

3.1३.१

भीष्म उवाच । (३।१)

bhīṣma uvāca

3.2३.२

शृणुष्वावहितो राजञ्श्राद्धकल्पम् इमं शुभम् । (३।२)

śṛṇuṣvāvahito rājañśrāddhakalpam imaṃ śubham |

3.3३.३

धन्यं यशस्यं पुत्रीयं पितृयज्ञं परंतप ॥ (३।३)

dhanyaṃ yaśasyaṃ putrīyaṃ pitṛyajñaṃ paraṃtapa ||

4.1४.१

देवासुरमनुष्याणां गन्धर्वोरगरक्षसाम् । (४।१)

devāsuramanuṣyāṇāṃ gandharvoragarakṣasām |

4.2४.२

पिशाचकिंनराणां च पूज्या वै पितरः सदा ॥ (४।२)

piśācakiṃnarāṇāṃ ca pūjyā vai pitaraḥ sadā ||

5.1५.१

पितॄन् पूज्यादितः पश्चाद् देवान् संतर्पयन्ति वै । (५।१)

pitṝn pūjyāditaḥ paścād devān saṃtarpayanti vai |

5.2५.२

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन पुरुषः पूजयेत् सदा ॥ (५।२)

tasmāt sarvaprayatnena puruṣaḥ pūjayet sadā ||

6.1६.१

अन्वाहार्यं महाराज पितॄणां श्राद्धम् उच्यते । (६।१)

anvāhāryaṃ mahārāja pitṝṇāṃ śrāddham ucyate |

6.2६.२

तच्चामिषेण विधिना विधिः प्रथमकल्पितः ॥ (६।२)

taccāmiṣeṇa vidhinā vidhiḥ prathamakalpitaḥ ||

7.1७.१

सर्वेष्वहःसु प्रीयन्ते कृतैः श्राद्धैः पितामहाः । (७।१)

sarveṣvahaḥsu prīyante kṛtaiḥ śrāddhaiḥ pitāmahāḥ |

7.2७.२

प्रवक्ष्यामि तु ते सर्वांस्तिथ्यां तिथ्यां गुणागुणान् ॥ (७।२)

pravakṣyāmi tu te sarvāṃstithyāṃ tithyāṃ guṇāguṇān ||

8.1८.१

येष्वहःसु कृतैः श्राद्धैर् यत् फलं प्राप्यते ऽनघ । (८।१)

yeṣvahaḥsu kṛtaiḥ śrāddhair yat phalaṃ prāpyate 'nagha |

8.2८.२

तत् सर्वं कीर्तयिष्यामि यथावत् तन्निबोध मे ॥ (८।२)

tat sarvaṃ kīrtayiṣyāmi yathāvat tannibodha me ||

9.1९.१

पितॄन् अर्च्य प्रतिपदि प्राप्नुयात् स्वगृहे स्त्रियः । (९।१)

pitṝn arcya pratipadi prāpnuyāt svagṛhe striyaḥ |

9.2९.२

अभिरूपप्रजायिन्यो दर्शनीया बहुप्रजाः ॥ (९।२)

abhirūpaprajāyinyo darśanīyā bahuprajāḥ ||

10.1१०.१

स्त्रियो द्वितीयां जायन्ते तृतीयायां तु वन्दिनः । (१०।१)

striyo dvitīyāṃ jāyante tṛtīyāyāṃ tu vandinaḥ |

10.2१०.२

चतुर्थ्यां क्षुद्रपशवो भवन्ति बहवो गृहे ॥ (१०।२)

caturthyāṃ kṣudrapaśavo bhavanti bahavo gṛhe ||

11.1११.१

पञ्चम्यां बहवः पुत्रा जायन्ते कुर्वतां नृप । (११।१)

pañcamyāṃ bahavaḥ putrā jāyante kurvatāṃ nṛpa |

11.2११.२

कुर्वाणास्तु नराः षष्ठ्यां भवन्ति द्युतिभागिनः ॥ (११।२)

kurvāṇāstu narāḥ ṣaṣṭhyāṃ bhavanti dyutibhāginaḥ ||

12.1१२.१

कृषिभागी भवेच्छ्राद्धं कुर्वाणः सप्तमीं नृप । (१२।१)

kṛṣibhāgī bhavecchrāddhaṃ kurvāṇaḥ saptamīṃ nṛpa |

12.2१२.२

अष्टम्यां तु प्रकुर्वाणो वाणिज्ये लाभम् आप्नुयात् ॥ (१२।२)

aṣṭamyāṃ tu prakurvāṇo vāṇijye lābham āpnuyāt ||

13.1१३.१

नवम्यां कुर्वतः श्राद्धं भवत्येकशफं बहु । (१३।१)

navamyāṃ kurvataḥ śrāddhaṃ bhavatyekaśaphaṃ bahu |

13.2१३.२

विवर्धन्ते तु दशमीं गावः श्राद्धानि कुर्वतः ॥ (१३।२)

vivardhante tu daśamīṃ gāvaḥ śrāddhāni kurvataḥ ||

14.1१४.१

कुप्यभागी भवेन्मर्त्यः कुर्वन्न् एकादशीं नृप । (१४।१)

kupyabhāgī bhavenmartyaḥ kurvann ekādaśīṃ nṛpa |

14.2१४.२

ब्रह्मवर्चस्विनः पुत्रा जायन्ते तस्य वेश्मनि ॥ (१४।२)

brahmavarcasvinaḥ putrā jāyante tasya veśmani ||

15.1१५.१

द्वादश्याम् ईहमानस्य नित्यम् एव प्रदृश्यते । (१५।१)

dvādaśyām īhamānasya nityam eva pradṛśyate |

15.2१५.२

रजतं बहु चित्रं च सुवर्णं च मनोरमम् ॥ (१५।२)

rajataṃ bahu citraṃ ca suvarṇaṃ ca manoramam ||

16.1१६.१

ज्ञातीनां तु भवेच्छ्रेष्ठः कुर्वञ्श्राद्धं त्रयोदशीम् । (१६।१)

jñātīnāṃ tu bhavecchreṣṭhaḥ kurvañśrāddhaṃ trayodaśīm |

16.2१६.२

अवश्यं तु युवानो ऽस्य प्रमीयन्ते नरा गृहे ॥ (१६।२)

avaśyaṃ tu yuvāno 'sya pramīyante narā gṛhe ||

17.1१७.१

युद्धभागी भवेन्मर्त्यः श्राद्धं कुर्वंश्चतुर्दशीम् । (१७।१)

yuddhabhāgī bhavenmartyaḥ śrāddhaṃ kurvaṃścaturdaśīm |

17.2१७.२

अमावास्यां तु निवपन् सर्वान् कामान् अवाप्नुयात् ॥ (१७।२)

amāvāsyāṃ tu nivapan sarvān kāmān avāpnuyāt ||

18.1१८.१

कृष्णपक्षे दशम्यादौ वर्जयित्वा चतुर्दशीम् । (१८।१)

kṛṣṇapakṣe daśamyādau varjayitvā caturdaśīm |

18.2१८.२

श्राद्धकर्मणि तिथ्यः स्युः प्रशस्ता न तथेतराः ॥ (१८।२)

śrāddhakarmaṇi tithyaḥ syuḥ praśastā na tathetarāḥ ||

19.1१९.१

यथा चैवापरः पक्षः पूर्वपक्षाद् विशिष्यते । (१९।१)

yathā caivāparaḥ pakṣaḥ pūrvapakṣād viśiṣyate |

19.2१९.२

तथा श्राद्धस्य पूर्वाह्णाद् अपराह्णो विशिष्यते ॥ (१९।२)

tathā śrāddhasya pūrvāhṇād aparāhṇo viśiṣyate ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 13, 87

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit